Đoàn xã Nhơn Mỹ (178)
Chuyện về mười cô gái và những người lính ở Ngã ba Đồng Lộc
Trong các câu chuyện lịch sử được nhắc lại nhiều trên Báo Hà Tĩnh, Báo Nhân Dân và Báo Quân đội Nhân dân, Ngã ba Đồng Lộc luôn là địa danh gắn với sự hy sinh anh dũng của lực lượng thanh niên xung phong và bộ đội vận tải Trường Sơn.
Những năm 1967–1968, Ngã ba Đồng Lộc là tuyến giao thông cực kỳ quan trọng nối hậu phương miền Bắc với chiến trường miền Nam. Chính vì vậy, máy bay Mỹ liên tục ném bom hòng cắt đứt tuyến đường này. Có những ngày nơi đây phải hứng chịu hàng trăm quả bom lớn nhỏ. Đất đá bị cày xới, hố bom chồng lên hố bom, cây cối cháy đen khắp vùng.
Một cựu chiến binh từng làm nhiệm vụ lái xe vận tải kể rằng mỗi lần xe đi qua Đồng Lộc đều giống như bước vào cửa tử. Xe chỉ được chạy ban đêm, không bật đèn để tránh máy bay phát hiện. Bộ đội công binh và thanh niên xung phong phải đứng hai bên đường dùng đèn pin nhỏ che bằng tay để dẫn đường cho xe vượt qua.
Trong ký ức của nhiều người lính năm ấy, hình ảnh xúc động nhất là những cô gái thanh niên xung phong tuổi chỉ mười tám đôi mươi nhưng ngày nào cũng lao ra san lấp hố bom. Bom vừa dứt, họ lại chạy ngay ra mặt đường, bất chấp nguy hiểm để giữ cho tuyến đường thông suốt.
Một người lính kể lại rằng có lần đơn vị vận tải của ông bị mắc kẹt vì bom đánh sập đường. Trong lúc mọi người còn đang loay hoay thì một cô thanh niên xung phong đã cười và nói: “Các anh cứ yên tâm, đường sẽ thông trước khi trời sáng.” Suốt cả đêm hôm ấy, các cô cùng bộ đội dùng cuốc xẻng san đất, kéo đá và sửa đường dưới tiếng máy bay gầm rú.
Rồi ngày 24 tháng 7 năm 1968, một trận bom dữ dội trút xuống Đồng Lộc. Mười cô gái thanh niên xung phong đã hy sinh khi đang làm nhiệm vụ. Tin ấy khiến nhiều đơn vị bộ đội bật khóc. Một cựu chiến binh kể rằng hôm sau khi xe đi qua khu vực ấy, tất cả tài xế đều im lặng rất lâu.
Nhiều năm sau chiến tranh, những người lính từng đi qua Đồng Lộc vẫn trở lại thắp hương cho các cô gái năm xưa. Họ nói rằng chính sự hy sinh ấy đã giúp những đoàn xe tiếp tục tiến vào miền Nam, góp phần làm nên ngày thống nhất đất nước.
Câu chuyện về Ngã ba Đồng Lộc không chỉ là câu chuyện của sự mất mát, mà còn là biểu tượng của lòng quả cảm, tinh thần trách nhiệm và tình đồng đội giữa chiến tranh ác liệt.
