ĐOÀN XÃ QUẢNG HÒA (9)

Hôm nay, bác không muốn nói với các cháu bằng những con số khô khan. Bác muốn kể cho các cháu nghe một câu chuyện có thật – một lát cắt về tinh thần quả cảm và tình đồng đội đã tạc nên hình hài Tổ quốc.

Người lính và bức thư chưa kịp gửi

Chuyện xảy ra vào những năm tháng ác liệt nhất của cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, tại một tọa độ lửa trên đường mòn Hồ Chí Minh. Đơn vị của bác khi đó có chú …. – một chiến sĩ trinh sát trẻ măng, quê gốc ngay chính phường mình đây.

Trong một trận càn quét dữ dội của địch, tiểu đội của chú …….. được giao nhiệm vụ bảo vệ một hầm hàng chiến lược. Đạn pháo cày nát từng tấc đất, khói bom đen kịt cả bầu trời.

"Đạn xé nát trời, bom cày rách đất

Anh tự buộc mình vào gốc cây già

Tay súng thép giữ vững đường xe chạy

Máu nhuộm nhòe dòng chữ gửi về cha.

Bức thư dở: 'Mẹ ơi, con vẫn khỏe

Giặc tan rồi con sẽ sớm về thăm...'

Lời hẹn ấy gửi lại rừng lá thẳm

Anh nằm lại đây, tròn tuổi đôi mươi nằm."

Chú ……. bị thương rất nặng ở chân, nhưng khi đồng đội định đưa chú về tuyến sau, chú đã kiên quyết từ chối. Chú nói một câu mà đến tận bây giờ, mỗi khi nhắm mắt lại, bác vẫn thấy vang vọng:

"Tôi còn đôi tay để bóp cò, còn đôi mắt để quan sát. Nếu tôi rút, các anh sẽ hổng một hướng sườn. Đừng lo cho tôi, hãy lo cho hàng đến được chiến khu!"

Và thế là, người chiến sĩ ấy đã tự buộc mình vào gốc cây để giữ vững tư thế chiến đấu. Chú đã đẩy lui ba đợt tấn công của địch, bảo vệ an toàn cho đoàn xe vận tải đi qua. Khi tiếng súng lặng đi, chúng tôi tìm thấy chú. Trong túi áo ngực của chú là một bức thư viết dở cho mẹ ở quê nhà, nét chữ nghệch ngoạc vì máu và bùn đất: "Mẹ ơi, con vẫn khỏe. Khi nào hết giặc, con sẽ về gánh nước cho mẹ..."

Lời hứa ấy mãi mãi không thực hiện được. Chú ……đã ngã xuống khi tuổi đời mới tròn đôi mươi, đôi mắt vẫn hướng về phía Bắc – nơi có mẹ, có quê hương.

Các cháu biết không, cái ngày chúng tôi tiễn đưa chú ……. về với đất mẹ ngay tại bìa rừng Trường Sơn, trời mưa tầm tã. Trong chiếc ba lô cũ sờn của chú, ngoài bức thư viết dở cho mẹ, chúng tôi còn tìm thấy một chiếc lược nhỏ được gọt đẽo tỉ mỉ từ mảnh xác máy bay địch.

Bên trên chiếc lược ấy, chú …….. khắc vụng về ba chữ: "Tặng em Lan". Lan là cô gái cùng xóm, người đã tiễn chú ra đi ở gốc đa đầu làng và hứa sẽ đợi ngày chú chiến thắng trở về. Chú Thành chưa bao giờ dám nói lời yêu trực tiếp, chú định bụng gửi chiếc lược này kèm bức thư về quê, coi như một lời hẹn thề thầm kín.

Chiếc lược ấy, chú chưa kịp trao.

Bức thư ấy, máu đã thấm nhòe địa chỉ.

Những người lính như chúng bác thời đó, tình yêu đôi lứa luôn xếp sau tình yêu Tổ quốc. Họ sẵn sàng gói ghém hạnh phúc cá nhân vào một góc ba lô để ưu tiên cho hòa bình của dân tộc.

"Chiếc lược nhôm đẽo từ thân xác máy

Khắc tên người con gái ở quê xa

Anh chưa kịp trao tay người yêu dấu

Đã hóa thân vào cỏ mượt, xanh ngời.

Mấy chục năm, tóc xanh giờ bạc trắng

Người đợi người, hóa đá vọng phu

Kỷ vật trao tay, lệ nhòa trong bóng tối

Hòa bình rồi... sao anh mãi không về?"

Mãi đến tận nhiều năm sau, sau bao nhiêu nỗ lực tìm kiếm, Hội Cựu chiến binh phường ta mới phối hợp cùng gia đình tìm được phần mộ của chú …. và đưa chú về nghĩa trang liệt sĩ quê nhà.

Ngày đón chú trở về, có một người phụ nữ tóc đã bạc trắng, đôi tay run rẩy ôm chặt lấy bát hương. Đó chính là cô Lan. Cô đã ở vậy thờ mẹ chú ….. như mẹ ruột của mình suốt mấy chục năm qua. Khi bác trao lại chiếc lược nhôm cũ kỹ – kỷ vật cuối cùng của người lính trẻ – cô Lan không khóc thành tiếng. Cô chỉ vuốt nhẹ lên những vết khắc trên chiếc lược rồi nói khẽ:

"Anh ….. ơi, em nhận được quà của anh rồi. Anh đi lâu quá, nhưng em vẫn đợi..."

Cả một đời người chờ đợi một lời hứa không thành. Đó chính là cái giá của hòa bình mà thế hệ các cháu đang được tận hưởng. Quân đội ta anh hùng không chỉ bởi những chiến công lẫy lừng trên bản đồ quân sự, mà còn bởi những sự hy sinh thầm lặng, dai dẳng và đau đớn như thế của những người ở lại.

Sức mạnh từ lòng nhân ái

Truyền thống của quân đội ta không chỉ có lòng quả cảm trước quân thù, mà còn có cả sự bao dung giữa con người với con người. Bác nhớ có lần, đơn vị bác bắt được một nhóm tù binh trẻ tuổi bên kia chiến tuyến. Giữa rừng sâu thiếu thốn, gạo chỉ còn đủ nấu một nồi cháo loãng cho những anh em thương binh của ta.

Nhưng khi thấy những người tù binh ấy cũng đang run cầm cập vì đói và sốt rét, chính chú Thành (khi ấy còn sống) đã san sẻ phần lương thực ít ỏi của mình. Chú bảo: "Họ cũng có mẹ, có gia đình đang đợi ở quê nhà. Mình đánh họ vì họ là kẻ thù xâm lược, nhưng khi họ buông súng, họ cũng là con người."

Đó chính là khí chất của người lính Cụ Hồ: Quyết liệt trong chiến đấu nhưng nhân văn trong tâm hồn. Chúng ta chiến đấu không phải vì lòng thù hận, mà vì tình yêu thương – yêu gia đình, yêu đồng bào và yêu hòa bình.

Thông điệp gửi lại cho mai sau

Các cháu thân mến,

Câu chuyện về chú …, về cô Lan, về chiếc lược nhôm và bức thư đẫm máu không chỉ là chuyện của quá khứ. Nó là lời nhắc nhở rằng: Mỗi trang vở các cháu lật mở hôm nay đều được đánh đổi bằng những thanh xuân đã vĩnh viễn nằm lại dưới lòng đất mẹ.

"Các cháu ơi, lật từng trang vở mới

Hãy nhớ về những người lính năm xưa

Sống sao cho xứng ngọn cờ sao rực rỡ

Viết tiếp bài ca trong nắng mới ban mai.

Đất nước hôm nay rạng ngời gương mặt trẻ

Là máu, là hoa, là nước mắt mẹ già

Hãy học tập bằng trái tim nồng cháy

Giữ trọn tình yêu với Tổ quốc, quê ta!"

Bác muốn các cháu tự hứa với lòng mình ba điều:

Đừng bao giờ quên: Hãy một lần đến nghĩa trang liệt sĩ, thắp một nén nhang để cảm nhận sự tĩnh lặng đầy uy nghiêm của lịch sử.

Hãy biết sẻ chia: Giống như cách người lính chia nhau ngụm nước, các cháu hãy biết giúp đỡ những bạn khó khăn hơn mình.

Hãy sống xứng đáng: Để khi nhìn vào gương, các cháu có thể tự hào rằng mình là dòng dõi của một dân tộc anh hùng, một quân đội "nhiệm vụ nào cũng hoàn thành, khó khăn nào cũng vượt qua".

Tiếng trống trường sắp vang lên, bác xin dừng lời tại đây. Nhìn bóng dáng các cháu tung tăng trên sân trường xanh mát này, bác tin rằng chú …… và những đồng đội của bác ở trên cao xanh kia chắc chắn đang mỉm cười.

Chào thân ái và quyết thắng!