ĐOÀN XÃ trung hội (19)

Mùa hè năm 1970, núi rừng Quảng Ngãi như chìm trong biển lửa. Máy bay Mỹ gầm rú trên bầu trời từ sáng đến tối, từng loạt bom trút xuống những cánh rừng, bản làng và các tuyến đường hành quân. Dưới những tán cây cháy xém vì bom đạn, những lán bệnh xá dã chiến vẫn âm thầm tồn tại. Ở đó, mỗi ngày đều có những thương binh được đưa về trong tình trạng nguy kịch. Tiếng rên đau xen lẫn tiếng bom nổ, mùi thuốc sát trùng hòa với mùi khói thuốc súng tạo nên một khung cảnh không ai có thể quên.

Giữa bệnh xá nhỏ ấy, có một nữ bác sĩ trẻ với dáng người mảnh mai, mái tóc buộc gọn sau gáy và đôi mắt luôn ánh lên vẻ dịu dàng. Dù ngày hay đêm, chị vẫn tất bật bên những chiếc cáng thương binh, lúc băng bó vết thương, lúc cầm dao mổ dưới ánh đèn dầu leo lét, khi lại ngồi động viên từng người lính đang vật lộn giữa ranh giới của sự sống và cái chết.

Chị là Đặng Thùy Trâm.

Đặng Thùy Trâm sinh năm 1942 trong một gia đình trí thức tại Hà Nội. Cha mẹ đều là bác sĩ nên từ nhỏ, chị đã được nuôi dưỡng trong tình yêu thương và tinh thần cống hiến cho con người. Những năm còn học phổ thông, Thùy Trâm nổi tiếng là cô học sinh thông minh, ham đọc sách và giàu lòng nhân ái. Mỗi lần thấy ai đau ốm hay gặp khó khăn, chị đều tìm cách giúp đỡ. Chính vì thế, khi đứng trước ngưỡng cửa lựa chọn nghề nghiệp, chị quyết định theo học Trường Đại học Y Hà Nội, mong sau này có thể chữa bệnh cho thật nhiều người.

Năm 1966, tốt nghiệp bác sĩ, Đặng Thùy Trâm hoàn toàn có thể ở lại Hà Nội làm việc trong điều kiện thuận lợi hơn. Nhưng khi nghe tin chiến trường miền Nam đang thiếu trầm trọng đội ngũ y, bác sĩ, chị đã tình nguyện lên đường. Ngày chia tay gia đình, mẹ nắm chặt tay con gái mà rưng rưng nước mắt. Ai cũng hiểu chuyến đi ấy có thể không có ngày trở về. Thùy Trâm chỉ mỉm cười, ôm mẹ thật lâu rồi nhẹ nhàng nói: "Nếu ai cũng chọn nơi bình yên thì ai sẽ đến những nơi bom đạn hả mẹ?"

Sau nhiều tháng hành quân vượt Trường Sơn, nữ bác sĩ trẻ đến Đức Phổ, Quảng Ngãi. Cuộc sống nơi chiến trường hoàn toàn khác với những gì chị từng hình dung. Bệnh xá chỉ là vài căn lán dựng bằng tre nứa giữa rừng sâu. Thiếu thuốc men, thiếu dụng cụ y tế, thiếu cả gạo và muối. Nhiều ca mổ phải thực hiện ngay trên chiếc bàn gỗ thô sơ, ánh sáng chỉ trông chờ vào một ngọn đèn dầu nhỏ. Có những hôm bom địch ném sát bệnh xá, đất đá rơi lộp bộp trên mái lá, nhưng bàn tay của người bác sĩ vẫn không được phép run, bởi chỉ cần chậm một giây thôi cũng có thể cướp đi mạng sống của người thương binh đang nằm trước mặt.

Điều khiến mọi người cảm phục ở Đặng Thùy Trâm không chỉ là tay nghề mà còn là tấm lòng của chị. Với thương binh, chị vừa là bác sĩ, vừa là người chị, người mẹ. Sau mỗi ca mổ, chị thường ngồi lại thật lâu để hỏi han, động viên từng người. Có chiến sĩ trẻ nhớ nhà đến bật khóc, chị lặng lẽ nắm tay và kể cho họ nghe về Hà Nội, về những mùa hoa sữa thơm nồng, về hồ Gươm trong những buổi sớm mùa thu để họ có thêm niềm tin vượt qua đau đớn.

Ban ngày cứu chữa thương binh, ban đêm khi mọi người đã ngủ, Đặng Thùy Trâm lại lấy cuốn sổ nhỏ ra viết. Dưới ánh đèn dầu leo lét, chị ghi lại những gì đã diễn ra trong ngày: một ca mổ thành công, một đồng đội vừa hy sinh, một cánh rừng vừa bị bom cày nát hay đơn giản chỉ là nỗi nhớ gia đình ở Hà Nội. Có những trang nhật ký chan chứa niềm tin, có những trang đẫm nước mắt vì không cứu được người bệnh. Nhưng dù trong hoàn cảnh nào, từng dòng chữ vẫn ánh lên một tình yêu tha thiết với con người và một niềm tin mãnh liệt vào ngày đất nước thống nhất.

Chiến tranh ngày càng ác liệt. Quân Mỹ liên tục mở những cuộc càn quét vào khu vực bệnh xá. Mỗi lần nghe tiếng máy bay hoặc trực thăng, cả đơn vị lại nhanh chóng di chuyển thương binh vào rừng sâu. Có người khuyên Đặng Thùy Trâm nên rời vị trí trước để bảo đảm an toàn, nhưng chị luôn lắc đầu. Chị chỉ rời đi sau khi chắc chắn rằng tất cả thương binh đã được đưa đến nơi an toàn.

Ngày 22 tháng 6 năm 1970, Đặng Thùy Trâm nhận nhiệm vụ băng rừng để đến một cơ sở khác. Con đường nhỏ len lỏi giữa những tán cây rậm rạp tưởng như rất yên bình, nhưng thực chất luôn tiềm ẩn hiểm nguy. Khi đoàn công tác đi đến gần một con suối, họ bất ngờ rơi vào cuộc phục kích của quân Mỹ.

Tiếng súng nổ vang giữa khu rừng.

Mọi người nhanh chóng tìm chỗ ẩn nấp.

Trong làn đạn dày đặc, nữ bác sĩ trẻ vẫn bình tĩnh cùng đồng đội tìm cách rút lui.

Nhưng cuộc chạm trán diễn ra quá bất ngờ.

Đặng Thùy Trâm đã anh dũng hy sinh khi mới hai mươi bảy tuổi.

Cuốn nhật ký chị luôn mang theo bên mình rơi lại giữa khu rừng.

Một người lính Mỹ nhặt được nó. Theo quy định, tất cả tài liệu của phía Việt Nam đều phải đốt bỏ. Thế nhưng, khi nghe người phiên dịch đọc vài đoạn đầu tiên, anh lính ấy lặng người. Đó không phải là những kế hoạch quân sự hay tài liệu mật, mà là những dòng tâm sự đầy nhân ái của một nữ bác sĩ trẻ luôn đau đáu vì thương binh, đồng đội và quê hương.

Người lính ấy đã giữ lại cuốn nhật ký.

Ba mươi lăm năm sau, cuốn sổ nhỏ ấy được trao lại cho gia đình Đặng Thùy Trâm tại Hà Nội.

Những trang giấy đã ngả màu thời gian, nhưng từng dòng chữ vẫn còn nguyên sức lay động. Hàng triệu người Việt Nam đã rơi nước mắt khi đọc những dòng nhật ký chân thành của người nữ bác sĩ trẻ. Họ không chỉ thấy trong đó hình ảnh một người chiến sĩ cách mạng kiên cường mà còn thấy một cô gái Hà Nội giàu ước mơ, biết yêu thương, biết nhớ nhà, biết rung động trước cái đẹp nhưng sẵn sàng gác lại tất cả để đi về nơi bom đạn.

Ngày nay, tên tuổi Đặng Thùy Trâm đã trở thành biểu tượng của thế hệ thanh niên Việt Nam trong những năm tháng kháng chiến chống Mỹ. Cuốn "Nhật ký Đặng Thùy Trâm" được dịch ra nhiều thứ tiếng, chạm đến trái tim của độc giả trên khắp thế giới. Người ta tìm thấy trong những trang viết ấy không chỉ nỗi đau của chiến tranh mà còn là vẻ đẹp bất diệt của lòng nhân ái, của lý tưởng sống và niềm tin vào con người.

Chiến tranh đã lùi xa, những cánh rừng Quảng Ngãi hôm nay đã phủ kín màu xanh của sự hồi sinh. Tiếng bom năm nào đã nhường chỗ cho tiếng chim hót giữa đại ngàn. Nhưng ở đâu đó trong những trang nhật ký còn thơm mùi giấy cũ, hình ảnh người nữ bác sĩ trẻ vẫn lặng lẽ mỉm cười bên chiếc đèn dầu, tiếp tục viết về đồng đội, về Tổ quốc và về những ước mơ còn dang dở. Cuộc đời Đặng Thùy Trâm tuy ngắn ngủi, nhưng những gì chị để lại đã vượt qua giới hạn của thời gian, trở thành ngọn lửa âm thầm sưởi ấm biết bao trái tim, nhắc nhở các thế hệ mai sau rằng lòng nhân hậu và sự hy sinh vì con người luôn là vẻ đẹp cao quý nhất của dân tộc Việt Nam.