DỌC ĐƯỜNG XUÂN 1975

Ngày 1 tháng 4 năm 1975, Quy Nhơn giải phóng. Trung đoàn đang ở Phú Phong. Trung đoàn trưởng Đới Ngọc Cầu lệnh cho Tham mưu trưởng dẫn đoàn cán bộ 3 cơ quan vào Quy Nhơn để lấy bản đồ và một số phương tiện thông tin phục vụ chiến đấu.

Ngày hôm sau (2-4), đồng chí Lê Anh Sáng, trợ lý kế hoạch ban hậu cần báo cáo với tôi (lúc đó là Chính uỷ Trung đoàn), anh em vào kho quân tiếp vụ địch ở Quy Nhơn thu được 1 xe đường (khoảng 4 tấn). Tôi bảo:

- Mặc dù lấy từ kho của địch nhưng nay đã là chiến lợi phẩm, không được vi phạm, phải trả cho địa phương.

Đồng chí Sáng lúng túng bảo:

- Nhưng bộ đội đang thiếu đường.

Tôi trả lời:

- Thiếu đường thì báo cáo Sư đoàn cấp. Chúng ta không được tự động sử dụng hàng chiến lợi phẩm.

Đồng chí Sáng vâng lệnh và đem xe đường đi trả tại kho Quy Nhơn.

Ngày 30 tháng 4 năm 1975, thành phố Vũng Tàu được giải phóng, Trung đoàn 12 làm nhiệm vụ bảo vệ trật tự thành phố (cùng Trung đoàn 2)

Ngày 15 tháng 5 năm 1975, Trung đoàn cử Tiểu đoàn 6 đi tham gia diễu binh ở Sài Gòn (Tiểu đoàn 6 là đơn vị duy nhất của Sư đoàn cùng với Hải quân đi giải phóng Côn Đảo ngày 1-5-1975 nên được vinh dự này). Lúc đó, chiến lợi phẩm do Trung đoàn thu được nhiều vô kể, từ súng đạn, phương tiện chiến đấu đến lương thực, thực phẩm. Tôi đề xuất với đồng chí Nguyễn Duy Thương, Tham mưu trưởng Sư đoàn đang trực tiếp chỉ huy ở Vũng Tàu:

- Hôm nay mừng chiến thắng nên cho mỗi người 2 hộp sữa và 1 bao thuốc lá.

Đồng chí Thương đồng ý. Và đơn vị triển khai ngay trong buổi sáng.

12 giờ trưa, đồng chí Mai Tân, Chính uỷ Sư đoàn điện xuống mời tôi và anh Cầu (Trung đoàn trưởng) về gặp Bộ Tư lệnh Sư đoàn. Chúng tôi không nghỉ trưa, vội đánh xe Jep lên Vạn Kiếp (nơi đặt Sở chỉ huy Sư đoàn). Ai cũng nghĩ: chắc có nhiệm vụ đột xuất.

Ngồi vào bàn làm việc, anh Mai Tân hỏi ngay:

- Nghe tin các đồng chí đã lấy chiến lợi phẩm, cấp sữa cho bộ đội. Đó là lệnh của ai?

- Chúng tôi đã báo cáo xin ý kiến anh Thương, Tham mưu trưởng – Tôi trả lời.

- Hàng chiến lợi phẩm ai được quyền ra lệnh sử dụng, các đồng chí có biết không? - Anh Mai Tân nghiêm khắc hỏi.

Tôi và anh Cầu lúng túng chưa trả lời thì anh Trần Bá Khuê, Sư đoàn trưởng nói:

- Đã đụng tới chiến lợi phẩm là phải thi hành kỷ luật. Nhưng lần này không thi hành kỷ luật, thay vào đó các đồng chí về lấy tiền của trung đoàn mua sữa, thuốc lá trả bù vào.

Hai chúng tôi trả lời sẽ chấp hành nhưng trong tâm tư quả thật không vui với ý nghĩ: Bộ đội chiến đấu vất vả, gian khổ hai tháng nay, chỉ bồi dưỡng cho họ vài hộp sữa mà bắt phải đền.

Đoán biết tâm trạng của chúng tôi, anh Khuê nói:

- Phải phân biệt giữa tình cảm và thực hiện chính sách. Nếu đơn vị nào cũng coi mình có công thu chiến lợi phẩm mà tự ý sử dụng thì sẽ như thế nào. Các đơn vị bộ binh có công lớn đánh địch, nhưng chiến thắng là công của tất cả mọi người. Chiến lợi phẩm là của chung toàn Sư đoàn, toàn dân. Việc sử dụng nó đã được phân cấp quyết định. Chuyện đã qua không nên suy nghĩ nhiều. Hãy vì nhiệm vụ, vì đại cục.

Anh Cầu có vẻ còn ấm ức nói:

- Vâng. Chúng tôi sẽ chấp hành lệnh của Chính uỷ. Coi đây là một bài học, cũng là kỷ niệm đối với Sư đoàn.

Lúc đó, Trung đoàn làm gì có quỹ, chúng tôi phải ra lệnh cho tài vụ trừ tiền phụ cấp của quân nhân. Mỗi người 5 đồng để mua sữa, thuốc lá trả kho chiến lợi phẩm.

Giờ đây nghĩ lại, những năm tháng chiến đấu, mỗi người luôn sẵn sàng hy sinh bản thân mình nhưng đối với chấp hành chính sách chiến lợi phẩm quả là trong sáng vô tư, quyết không tơ hào một đồng công quỹ. Đìều này đã thấm sâu, thành bản năng, tạo nên phẩm chất cao quý của mỗi cán bộ chiến sỹ.

Tôi còn nhớ, năm 1972 khi giải phóng Bồng Sơn, Đệ Đức, các đơn vị thu được số vàng đựng đầy một mũ cối, gồm vàng thỏi, lập lắc, dây chuyền ... không cân kéo gì nhưng không hề suy suyễn. Đồng chí tài vụ báo cáo tôi xin chữ ký để chuyển về Sư đoàn. Anh nói:

- Thủ trưởng lấy 1 cái để làm kỷ niệm.

Tôi bảo:

- Đây là chiến lợi phẩm, là xương máu của anh em, không được vi phạm.

Tôi nghĩ, thời đó, ý thức kỷ luật đã đành, nhưng điều quan trọng, điều quyết định là cái tâm trong sáng. Điều lệnh kỷ luật có thể lách, nhưng cái tâm con người đã trong sáng thì tình huống nào, hoàn cảnh nào, chúng ta vẫn vững vàng xử trí, không sai phạm.
Bài học đó, thiết tưởng vẫn còn giá trị trong cuộc sống hiện nay.