Đôi Dép Trên Đường Mòn

Những năm cuối thập niên 1960, vùng Củ Chi được gọi là “đất thép thành đồng”. Bom đạn cày xới từng cánh đồng, đường làng đầy hố sâu, cây cối cháy sém. Nhưng dưới lòng đất, những địa đạo vẫn âm thầm che chở biết bao người. Bà Lê Thị Sáu sống trong căn chòi nhỏ bên rẫy khoai. Chồng hy sinh sớm, bà một mình nuôi hai con nhỏ. Cuộc sống thiếu thốn, tài sản đáng giá nhất của bà chỉ là chiếc nồi gang và đôi dép cao su đã mòn gót. Nhiều đêm, bà nghe tiếng bước chân người hành quân ngang qua con đường mòn sau rẫy. Đó là những chiến sĩ di chuyển trong im lặng, băng qua vùng nguy hiểm. Một đêm mưa, bà hé cửa nhìn ra và thấy một chiến sĩ trẻ đang đi chân trần. Có lẽ dép đã đứt giữa đường. Anh vẫn cố bước, chân dẫm lên sỏi đá và cành khô. Bà đứng lặng hồi lâu rồi quay vào nhà, nhìn đôi dép của mình. Đó là đôi dép duy nhất bà dùng đi chợ, đi đồng. Sau vài giây suy nghĩ, bà xách đôi dép ra đặt giữa lối mòn, cạnh gốc tre, rồi trở vào như chưa có chuyện gì. Sáng hôm sau ra xem, đôi dép đã không còn. Nhưng cạnh đó có một nhành lá nhỏ cắm xuống đất như lời cảm ơn thầm lặng. Từ hôm ấy, bà đi chân đất ra đồng. Con gái hỏi: “Má ơi, dép đâu rồi?” Bà xoa đầu con: “Má cho người cần hơn mình.” Ít lâu sau, một chiến sĩ bí mật ghé lại nhà, gửi bà gói muối và nói nhỏ: “Người mang đôi dép hôm đó nhờ gửi lời cảm ơn má.” Bà nghe xong chỉ cười, mắt đỏ hoe. Ngày miền Nam giải phóng, đoàn quân chiến thắng đi qua đường làng. Trong hàng ngũ ấy, có một người lính dừng lại trước cổng nhà bà Sáu, cúi đầu thật sâu. Anh nói: “Con là người mang đôi dép năm xưa.” Bà nghẹn ngào không nói nên lời. Đôi dép cao su bình dị ấy đã trở thành biểu tượng của tình dân với quân, của sự hy sinh thầm lặng nơi vùng đất thép Củ Chi trong những năm tháng thời hoa lửa.