Đối diện thử thách
Đối diện thử thách
"TP.HCM cũng như đất nước sau ngày thống nhất gặp khó khăn chồng chất. Trước tình hình đó, dì Ba Thi cũng là người lính đi đầu, đóng góp hết sức quan trọng cho sự chăm lo đời sống người dân TP.HCM cũng như mở rộng ra cả nước. Theo tôi, dì Ba Thi có hai ưu điểm rất đáng trân trọng.
Thứ nhất dì đi đầu trong sự tháo gỡ khó khăn. Phải nói lúc đó tình hình khó khăn chồng chất, mọi người lúng túng không biết làm gì, thì dì là người đi đầu trong sự tháo gỡ khó khăn, vướng mắc đó, đem lại lương thực, thực phẩm, nhu yếu phẩm cho người dân thành phố cũng như giúp ngược lại cho đồng bào Đồng bằng sông Cửu Long.
Chương trình như đổi hàng hóa lấy gạo. Việc làm của dì Ba Thi có ý nghĩa rất lớn. Ưu điểm thứ hai của dì Ba Thi cũng là người đi đầu tìm ra cách làm ăn mới, sáng tạo mới, không gò bó trong cái cũ, và sau này trên cơ sở đó mà Đảng và Nhà nước đã có hướng đi đổi mới, phát triển.
Dì Ba Thi chính là người có đóng góp rất tích cực, rất có ý nghĩa cho TP.HCM cũng như cả nước", nguyên Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết xúc động tâm sự...
Trở lại những năm cuối thập niên 1970, TP.HCM cũng như cả nước đối diện nhiều khó khăn nghiêm trọng, đặc biệt là vấn đề lương thực.
Sau năm 1975, trên sổ sách thành phố cần lượng gạo cung cấp cho hơn 3 triệu nhân khẩu nhưng thực tế đã tăng lên khoảng 4 triệu theo dòng dân đi kinh tế mới quay trở lại thành phố.
Kể từ năm 1977, Sở Lương thực không đủ gạo bán cho nhu cầu miếng ăn của người dân. Có thời điểm kho dự trữ gạo cho thành phố này chỉ còn đủ gạo ăn trong hai tuần, thậm chí chỉ còn vài ngày, tình hình hết sức căng thẳng.
Đây là lần đầu tiên trong lịch sử, người dân thành phố liền kề vựa gạo miền Tây Nam Bộ phải ăn độn thật sự. Trẻ em ăn hạt bo bo cứng đến chảy máu răng cứ tưởng là hạt bắp và ăn vào thế nào thì thải ra như thế ấy vì không thể tiêu được.
Đây cũng là giai đoạn trong nồi cơm của người dân có lẫn những lát khoai mì, khoai lang. Họ phải ăn độn thật sự để không đói, chứ không phải "ăn chơi cho lạ miệng".
Có câu nói tếu táo phản ánh thực tế là "được ăn cơm Hòa Lan", nhưng không phải là gạo nhập khẩu từ Hòa Lan mà được hiểu là nồi cơm hòa với... khoai lang.
Chính ông Nguyễn Thành Thơ, tức Mười Thơ, nguyên phó bí thư Thành ủy TP.HCM, đã nhắc lại chuyện thiếu hụt miếng ăn ngay trong gia đình vì nhà mình hay có anh em đồng đội cũ đến thăm.
Trong hồi ký Cuối đời nhớ lại, ông kể một buổi tối có vợ chồng nữ bác sĩ là người quen thời kháng chiến tìm đến nhà, đá vào cửa rào, giận dỗi nói: "Mười Thơ, gạo đâu ăn?". Ông phải vác bao gạo mới được cấp theo khẩu phần ăn gia đình mình để trao cho họ.
Hồi ký ông Mười Thơ cũng kể chi tiết: "Hai anh em con tôi, sau những ngày ăn bo bo, khoai bắp, vừa có gạo nấu nồi cháo. Em vào bếp múc tô cháo ăn. Anh thấy em ăn, cúi xuống hỏi mày ăn gì?
Người em lấy mặt che tô cháo, anh nắm lỗ tai kéo lên nói mày ăn cháo gạo không chờ ai ăn, rồi đẩy đầu em xuống tô cháo, mặt đầy cháo. Em ngóc đầu dậy, lấy tô cháo vụt vào mặt anh, trúng mé mắt máu ra lai láng.
Vợ tôi vội chở đến Bệnh viện Gia Định cầm máu, may lại. Dọc đường, đứa anh nói với mẹ đừng đánh em, tại con mấy ngày không được ăn cơm cháo gạo, thấy em ăn cháo gạo không kêu ai nên tức giận, có thái độ không phải với em...".
Chủ trương Nhà nước "cân đo" đảm bảo nồi cơm cho nhân dân đã lộ ra nhiều lỗ hổng nghiêm trọng.
Sau năm 1975, để cải tạo công thương và phân phối lương thực cho TP.HCM, Trung ương đã điều hơn 3.000 mậu dịch viên vào chi viện và mở thêm hơn 1.000 cửa hàng bán gạo lẻ.
Người dân chưa kịp mừng "được ăn gạo giá rẻ" thì đối diện ngay với nhiều cửa hàng thường xuyên treo bảng tạm hết gạo, rồi gạo kém chất lượng bị mốc meo, lẫn bông cỏ, sỏi, thóc, thậm chí có cả sự khó chịu của các cô "cán bộ" mậu dịch. Họ đi mua dù chỉ vài kg gạo cũng phải xếp hàng mà nhiều khi cả ngày không mua được...Đối diện thử thách
