ĐỘI ĐIỀU TRỊ 6 Ở MẶT TRẬN ĐIỆN BIÊN

ĐỘI ĐIỀU TRỊ 6 Ở MẶT TRẬN ĐIỆN BIÊN

Trung tá BS NGÔ THỊ THÁI NGHIÊM Thầy thuốc Ưu tú Nguyên y tá Đội điều trị 6 Quân y tiền phương Điện Biên Phủ

Năm 1953, toàn quân “chỉnh quân chính trị” cuộc kháng chiến chống Pháp chuyển mạnh sang giai đoạn phản công trên toàn quốc để giành thắng lợi quyết định.

Lúc này tôi đang công tác ở xưởng quân dược XF21 đóng tại Núi Rùm - Tuyên Quang, được Cục Quân y điều về Quân y viện 108 đóng tại Yên Trạch - Phú Ngữ - Thái Nguyên để tham gia “chỉnh quân chính trị” và học lớp y tá, chuẩn bị lực lượng phục vụ chiến dịch.

Tháng 10 năm 1953, học xong lớp y tá, tôi được bổ sung vào Đội điều trị 6 thuộc Quân y tiền phương, do bác sĩ Phan Thanh Trà làm đội trưởng phục vụ cho một chiến dịch lớn. Với tuổi 21 háo hức được lên đường ra tiền tuyến, tôi rất phấn khởi hăng say về đơn vị mới cùng với 5 đồng chí y tá cùng lớp mới ra trường là: Thái Hàng, Mai Tâm, Dịp, Oanh, Sửu.

Hành quân bộ từ Phú Ngữ - Thái Nguyên sang Chí Chủ, Phú Thọ đến Đội điều trị 6, đơn vị cũng mới có quyết định thành lập ngày 12 tháng 11 năm 1953.

Tập kết ở đây chuẩn bị gấp rút, chúng tôi học tập chính trị, nội quy các chính sách đối với Thương bệnh binh - Dân công - Dân vận - Địch vận - Tù hàng binh - Kỷ luật chiến trường và hạ quyết tâm lúc xuất quân.

Rèn luyện hành quân mang vác 30 kg trở lên cho mỗi người đi đường dài, thao diễn kỹ thuật chuyên môn, triển khai một bệnh viện dã chiến trong điều kiện vật chất hết sức thiếu thốn khó khăn, phải khắc phục để hoàn thành nhiệm vụ đáp ứng cho nhu cầu của tiền tuyến để giành thắng lợi.

Cá nhân chuẩn bị quân tư trang được 5kg, còn dụng cụ chuyên môn tùy theo từng nhiệm vụ và lương thực thực phẩm cho đủ 30 kg mang vác hành quân đường dài 500 cây số. Đi kéo dài hàng tháng, vì mỗi đêm đi chỉ được 25 - 30km, ngày phải nghỉ để tránh máy bay địch oanh tạc.

Thời gian chuẩn bị hơn một tháng thì đơn vị tôi được lệnh hành quân lên Tây Bắc phục vụ chiến dịch Đông Xuân lấy tên là “chiến dịch Trần Đình”.

Đội điều trị 6 có 105 cán bộ, chiến sĩ, được lên đường sớm nhất, hành quân bộ, đêm đi ngày nghỉ.

Cuộc hành quân rất đông vui, nhất là các đêm trăng sáng, trùng trùng lớp lớp, người nối tiếp nhau ra tiền tuyến. Các đơn vị dân công hỏa tuyến, bộ đội các binh chủng gặp nhau hò hát ví von, chào hỏi hết sức thân thương, quên hết nhọc nhằn vất vả, hăng hái vượt lên tới đích.

Đến Sơn La, đơn vị phải tách làm hai bộ phận. Một bộ phận ở lại Sơn La triển khai công tác thu dung thương bệnh binh. Còn một bộ phận tiếp tục vượt đèo Pha Đin lên Tuần Giáo vào cây số 31 triển khai đón thương bệnh binh ở hỏa tuyến về. Tôi rất may được chọn tiếp tục đi ra phía trước.

Vượt qua đèo Pha Đin, không khí chiến dịch rất khẩn trương nhộn nhịp, bom đạn rền vang suốt ngày đêm, máy bay địch bay rợp trời tìm mục tiêu oanh tạc, và bay nhiều lần để tiếp tế cho quân Pháp nhảy dù xuống Điện Biên Phủ.

Đến địa điểm mới chúng tôi khẩn trương xây dựng lán trại, chỉ sau 6 đến 10 tiếng đồng hồ là có thể thu dung được thương bệnh binh.

Tôi được phân công làm y tá điều trị, còn các đồng chí y tá khác cùng dân công tập trung lực lượng làm hộ lý chăm sóc thương bệnh binh, công tác này rất vất vả khó khăn. Một mình tôi phụ trách điều trị cho khu trọng thương khoảng 200 - 300 thương bệnh binh. Các lán trại nằm rải rác hai quả đồi dưới lùm cây ngõa.

Nhiệm vụ của đơn vị là: Đối với khinh thương thì điều trị tích cực để bổ sung quân số chiến đấu về các đơn vị tuyến trước. Đối với trung, trọng thương thì xử trí bước đầu, điều trị tạm ổn rồi đưa về tuyến sau.

Thường thương bệnh binh chuyển từ hỏa tuyến về có đêm hàng trăm đồng chí về ồ ạt sau các trận tiến công đợt 1, đợt 2. Chúng tôi phục vụ vô điều kiện không quản ngày đêm với tinh thần thương yêu đồng đội, thể hiện y đức của người lính quân y cách mạng.

Thương binh đủ các binh chủng, chủ yếu là ở các Đại đoàn chủ lực: 312, 308, 316 và một phần các binh chủng khác.

Chúng tôi phải chọn lọc, đăng ký, lấy quân số; nhiều lần phát hiện có 5 - 6 tên lính bảo hoàng do hai bên đánh giáp lá cà và do địch ném bom na-pan chúng bị bỏng, dân công chuyển thương về không biết ta hay địch.

Khi phát hiện là thương binh địch, chúng tôi xác định được ngay nhiệm vụ thực hiện chính sách tù hàng binh thể hiện lòng nhân đạo của nhân dân ta và y đức của người chiến sĩ Quân đội nhân dân Việt Nam. Chúng tôi giáo dục phổ biến nội quy chăm sóc thuốc men hộ lý như đối với các thương binh của ta. Một điều quan trọng là chúng tôi phải cách ly để bảo vệ bí mật. Nếu không làm tốt, để thương binh ta phát hiện, sẵn lòng căm thù giặc, anh em có thể có những hành động vi phạm chính sách tù hàng binh. Mọi kỷ luật của mặt trận phải chấp hành thật nghiêm. Hai tên tù binh Pháp bị thương chuyển đến trạm của chúng tôi với vết thương ngực thấu phổi đã được xử lý, thân hình gầy gò, vẻ mặt buồn bã và sợ sệt. Qua việc làm và thái độ của chúng tôi, họ cũng đỡ lo lắng, luôn miệng nở nụ cười “merci beaucoup” - cám ơn nhiều.

Những người bị thương của địch chỉ qua trạm của chúng tôi nằm điều trị 5 - 7 ngày rồi chuyển tiếp về phía sau.

Những ngày tháng phục vụ ở ngoài mặt trận thuốc men rất thiếu thốn. Đơn vị tôi phải khắc phục khó khăn trong điều kiện cơ sở vật chất nghèo nàn, phải tự chế nước cất pha dung dịch truyền đẳng trương, chỉ dám truyền dưới da, thiếu ête để rửa vết thương có dòi bọ. Chúng tôi đã lấy nước cất pha Quinacrin vào để pha thành dung dịch rửa vết thương rất tốt.

Đội điều trị 6 được đồng chí Cục trưởng Vũ Văn Cẩn phân công phụ trách tuyến 3 của Quân y chiến dịch. Đơn vị được chia làm 3 cơ sở điều trị tại cây số 31 Tuần Giáo, Nà Cạn và Cò Nòi.

Trong chiến dịch, Đội thu dung và điều trị khoảng hơn 10.000 thương bệnh binh. Có lần trong vài ngày, đơn vị tôi tràn ngập thương bệnh binh, cả 3 cơ sở thu dung khoảng 23.000 thương bệnh binh, từ những đơn vị đánh đồi A1, C1 gửi về, không còn lán trại cho thương bệnh binh nằm. Toàn đơn vị phải nhường lán trại cho thương bệnh binh, tích cực giải quyết chỗ ăn nghỉ cho họ, không để anh em bị đói, bị rét.

Nhờ có tinh thần phục vụ tốt, Đội điều trị 6 được Nhà nước tặng thưởng Huân chương Chiến sĩ hạng Ba ngay tại mặt trận Điện Biên Phủ.

Sau ngày 7 tháng 5 năm 1954, quân ta giành thắng lợi hoàn toàn. Đơn vị chúng tôi tiếp tục đón thương bệnh binh điều trị và chuyển về hậu phương. Tôi là y tá điều trị thương binh vừa và nặng về tuyến sau với 100 thương binh kéo theo 1.000 dân công phục vụ. Một tổ 10 người thay nhau cáng bộ 1 thương binh về tới Yên Bái để gửi về các bệnh viện Quân y 4, Viện 6, Viện 9.

Hai tháng sau chiến thắng Điện Biên Phủ, đơn vị tôi mới chính thức hoàn thành nhiệm vụ. Đơn vị rút về hậu phương nhận nhiệm vụ mới, phục vụ trao trả tù hàng binh ta và địch tại Hải Thôn - Sầm Sơn - Thanh Hóa. Chúng tôi được Bác Hồ khen, tặng quà mừng chiến thắng, được nhận kỷ niệm chiến thắng Điện Biên Phủ, huy hiệu Chiến sĩ Điện Biên Phủ, tổ chức liên hoan thịt hộp do Trung Quốc viện trợ.

Chiến dịch lịch sử Điện Biên Phủ để lại dấu ấn sâu sắc cùng những kỷ niệm đẹp thời tuổi trẻ, trong cuộc đời binh nghiệp của tôi rất nhiều kỷ niệm. Tôi đã phục vụ quân đội liên tục 41 năm. Đến năm 1990, tôi được nghỉ hưu với quân hàm Trung tá, bác sĩ, được Nhà nước phong tặng danh hiệu Thầy thuốc Ưu tú.

Chồng tôi là bác sĩ quân y Nguyễn Văn Nghiễn cùng đơn vị, cũng tham gia chiến dịch Điện Biên Phủ. Anh đã hy sinh ngày 13 tháng 2 năm 1968 trong cuộc kháng chiến chống Mỹ. Tôi rất tự hào vì gia đình mình đã đóng góp một phần nhỏ vào công cuộc giải phóng dân tộc và xây dựng đất nước.

Hơn 50 năm về trước, trong những ngày đêm gian khổ “khoét núi ngủ hầm, mưa dầm cơm vắt” ở miền Tây Bắc xa xôi, tôi không dám nghĩ rằng mình còn sống đến hôm nay. Từ chiến thắng Điện Biên “chấn động địa cầu”, đất nước hòa bình, độc lập, thống nhất và phát triển mạnh mẽ, phồn vinh như ngày hôm nay, đó là điều hạnh phúc vô cùng lớn lao.