ĐỘI DU KÍCH BA TƠ VÀ TIẾNG SÚNG KHỞI NGHĨA

Giai đoạn chống thực dân Pháp tại tỉnh Quảng Ngãi (Tháng 3 năm 1945)

1. Bối cảnh lịch sử tại căng chẹt Ba Tơ

Vào những năm đầu thập niên 1940, thực dân Pháp thiết lập một hệ thống giam cầm khắc nghiệt tại vùng núi Ba Tơ (Quảng Ngãi) nhằm đày ải các chiến sĩ cách mạng yêu nước được chuyển về từ các nhà lao Thừa Thiên, Lao Bảo, Buôn Ma Thuột. Nơi đây núi cao hiểm trở, khí hậu độc hại với muỗi mòng và sốt rét rừng kinh hoàng, được ví như một 'địa ngục trần gian' giữa đại ngàn miền Trung.

Tuy nhiên, thay vì bị khuất phục, những người cộng sản như trung kiên như Nguyễn Chánh, Phạm Kiệt, Trần Quý Hai đã biến nhà tù thành trường học cách mạng. Họ bí mật thành lập Tỉnh ủy bí mật và Ban vận động cứu quốc, bắt rễ sâu sắc vào đời sống độc lập, kiên cường của đồng bào các dân tộc Hrê, Kinh nơi đây, gieo mầm cho một cuộc đứng lên vũ trang mãnh liệt.

2. Đêm khởi nghĩa định mệnh và sự ra đời của Đội du kích

Ngày 9/3/1945, phát xít Nhật đảo chính lật đổ thực dân Pháp trên toàn cõi Đông Dương. Nắm bắt thời cơ ngàn năm có một khi kẻ thù hoang mang, hoang mang hoảng loạn, Ban vận động khởi nghĩa Ba Tơ quyết định hành động ngay lập tức.

Chiều tối ngày 11 tháng 3 năm 1945, một cuộc mít tinh lớn được tổ chức bí mật tại hang Én. Dưới sự chỉ huy của các đồng chí lãnh đạo, lực lượng tự vệ cùng quần chúng nhân dân mang theo giáo mác, gậy gộc rầm rập tiến về đồn Ba Tơ. Tiếng hô vang dậy cả một góc trời đại ngàn:

Trước khí thế áp đảo của quân ta, binh lính trong đồn hoang mang tột độ. Chỉ sau một thời gian ngắn uy hiếp và thương thuyết, toàn bộ binh lính đồn Ba Tơ đã hạ vũ trang đầu hàng, nộp toàn bộ súng đạn, khố lương cho cách mạng. Cuộc khởi nghĩa hoàn toàn thắng lợi mà không tốn một giọt máu.

Ngay ngày hôm sau, 12/3/1945, tại bãi hang Én lịch sử, Đội du kích Ba Tơ chính thức được thành lập với 28 chiến sĩ đầu tiên cùng 28 khẩu súng trường vừa thu được. Dưới lá cờ đỏ sao vàng thiêng liêng, các chiến sĩ đã đồng thanh tuyên thệ bài thề danh dự:

3. Ý nghĩa lịch sử đối với quê hương Quảng Ngãi

Khởi nghĩa Ba Tơ là cuộc khởi nghĩa vũ trang từng phần đầu tiên giành thắng lợi ở miền Trung, khai sinh ra Đội du kích Ba Tơ - lực lượng vũ trang tập trung đầu tiên của Đảng tại khu vực này. Đội du kích sau đó đã phát triển nhanh chóng, làm nòng cốt cho phong trào giành chính quyền tháng Tám năm 1945 ở Quảng Ngãi và các tỉnh Nam Trung Bộ.

Tinh thần kháng chiến quật khởi của Đội du kích Ba Tơ đã trở thành biểu tượng bất diệt, mở đầu cho truyền thống anh hùng 'Ấn Trà kiên cường' của mảnh đất và con người Quảng Ngãi trong suốt hai cuộc kháng chiến trường kỳ chống Pháp và chống Mỹ sau này.