Đội nữ pháo binh Ngư Thủy
Đội nữ pháo binh Ngư Thủy (thường được gọi đầy đủ là Đại đội nữ pháo binh Ngư Thủy hoặc "Xê gái") là một đơn vị dân quân pháo binh nổi tiếng của tỉnh Quảng Bình trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ. Đây là một trong những đơn vị nữ pháo binh độc lập tiêu biểu nhất của Việt Nam, được biết đến với những chiến công bảo vệ vùng biển Quảng Bình và trở thành biểu tượng về lòng dũng cảm của phụ nữ Việt Nam trong chiến tranh.
Quá trình thành lập
Đơn vị được Tỉnh đội Quảng Bình thành lập ngày 20/11/1967 để bảo vệ khu vực ven biển huyện Lệ Thủy, nơi thường xuyên bị hải quân Mỹ tập kích. Ban đầu, đại đội có 37 nữ chiến sĩ từ khoảng 16–22 tuổi, chủ yếu là thanh niên các xã ven biển Ngư Thủy, Hải Thủy và Ngư Hòa; về sau quân số tăng lên khoảng 91 người. Các chiến sĩ được trang bị 4 khẩu pháo 85 mm và trải qua thời gian huấn luyện ngắn trước khi trực tiếp chiến đấu.
Thành tích nổi bật
Chỉ chưa đầy ba tháng sau khi thành lập, đơn vị đã lập chiến công đầu tiên vào đầu năm 1968 khi bắn trúng tàu khu trục Mỹ ngoài khơi Quảng Bình. Trong những năm tiếp theo, đại đội tham gia nhiều trận đánh trên biển và được ghi nhận đã nhiều lần bắn cháy tàu chiến Mỹ, góp phần buộc tàu đối phương hoạt động xa bờ hơn, giảm áp lực pháo kích lên khu vực ven biển. Với những thành tích này, đơn vị được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân vào ngày 25/8/1970.
Ý nghĩa lịch sử
Đại đội nữ pháo binh Ngư Thủy được xem là biểu tượng của tinh thần "giặc đến nhà, đàn bà cũng đánh". Hình ảnh những nữ dân quân trẻ tuổi làm chủ pháo 85 mm đã trở thành đề tài của nhiều tác phẩm báo chí, nhiếp ảnh, điện ảnh và văn học, đồng thời là một dấu ấn quan trọng trong lịch sử lực lượng dân quân tự vệ Việt Nam.
Di sản ngày nay
Chiến công của đơn vị được tưởng niệm tại Tượng đài Nữ pháo binh Ngư Thủy và Di tích trận địa pháo Ngư Thủy ở huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình. Đây là địa điểm giáo dục truyền thống và tưởng niệm các nữ chiến sĩ đã chiến đấu bảo vệ vùng biển quê hương. Những năm gần đây, nhiều hoạt động tri ân các cựu nữ pháo binh vẫn được tổ chức nhằm ghi nhận những đóng góp của họ đối với lịch sử đất nước.
