ĐỘI QUÂN PHÓ CỐI
Đoạn viết khắc họa nỗ lực bảo đảm hậu cần cho Chiến dịch Điện Biên Phủ khi Tiền phương Tổng cục Cung cấp quyết tâm khai thác nguồn lương thực tại chỗ ở Sơn La, Lai Châu, Yên Bái. Dù Tây Bắc còn nhiều khó khăn, đồng bào đã đóng góp hơn 10.000 tấn thóc cùng hàng trăm tấn thực phẩm. Để giải quyết việc xay giã, “đội quân phó Cối” ra đời, sáng chế hàng trăm cối xay tre năng suất cao, biến thóc thành gạo ngay tại chiến trường. Không khí sản xuất sôi động ngày đêm, góp phần bảo đảm kịp thời lương thực
Việc cung cấp kịp thời lương thực cho mặt trận Điện Biên Phủ giai đoạn đầu, Tiền phương Tổng cục Cung cấp chủ trương khai thác triệt để nguồn hậu cần tại chỗ của Tây Bắc gồm Sơn La, Lai Châu, Yên Bái. Tuy nhiên cũng có không ít băn khoăn trăn trở của lãnh đạo vì một lẽ: Tây Bắc là một vùng núi non hiểm trở, đất rộng người thưa kinh tế nông nghiệp lạc hậu, tự cung tự cấp - mang tiếng có bốn vựa lúa lớn Thanh, Lộ, Than, Huy1, nhưng đồng bào vẫn đói nghèo. Một vùng đất vừa được giải phóng trong chiến dịch Tây Bắc cuối năm 1952, chưa ổn định về nhiều mặt, bọn phỉ còn gây rối, liệu có đáp ứng được nguồn lương thực tại chỗ không?
Tuy vậy, Hội đồng cung cấp Sơn La, Lai Châu, Yên Bái vẫn mạnh dạn vận động đồng bào các dân tộc ủng hộ đóng góp công sức cùng bộ đội đánh Tây giải phóng Điện Biên Phủ, giải phóng hoàn toàn Tây Bắc. Theo con số thống kê được, đồng bào Tây Bắc đã đóng góp trên 10.000 tấn thóc nếp (tương đương trên 7.000 tấn gạo) và hàng trăm tấn thực phẩm, một con số đầy ý nghĩa ngoài dư liệu, đáng quý hơn nữa là số lương thực này được huy động tại chỗ, giảm đáng kể công vận chuyển từ xa tới. Một vấn đề khó khăn khác là: có lúa rồi làm sao có gạo để bảo đảm cho bộ đội sử dụng. Tập quán của đồng bào Tây Bắc, giã gạo tay ngày nào ăn ngày đó, năng suất lại rất thấp, mỗi lần giã chỉ một đến hai ký thóc, quả là nan giải. Vì vậy, Tiền phương Tổng cục Cung cấp quyết định thành lập “đội quân phó Cối” ngay tại chiến trường Điện Biên, giải quyết hàng nghìn tấn thóc nếp, thóc hương thành gạo.
“Đội quân phó Cối” được nhanh chóng tuyển mộ từ các tay phó cối trong các đơn vị bộ đội, đơn vị dân công, thậm chí điều từ hậu phương lên. Họ nhanh chóng vào rừng chặt tre bện dây làm áo cối, chẻ nan tre đóng nêm, dùng tre làm cần, tất cả nguyên liệu đóng chiếc cối xay toàn bằng tre. Thật tuyệt vời, cây tre Việt Nam không những chỉ làm vũ khí tầm vông, chông, nỏ, đánh giặc mà cả những chiếc cối xay lúa có năng suất cao.
Chẳng bao lâu hàng mấy trăm chiếc cối xay lúa đã được cung cấp cho các kho, các công trường xay giã, lúc đầu tỷ lệ gạo còn thấp nhưng rồi rút kinh nghiệm dần dần tỷ lệ thành gạo cao hơn. Tại các cơ sở vùng kho chứa thóc nơi có hàng chục chiếc cối xay âm thầm chuyển động, những hạt gạo nương chảy ào ào xuống nia, tiếng giã thập thình, tiếng dần, sàng sảy, hòa lẫn cùng lời hòa ca râm ran cả núi rừng, không khí thi đua sản xuất sôi động ngày cũng như đêm, động viên nhau bằng những câu hò: “Nhanh tay lên chị em ơi! Thêm một cân gạo diệt đời một Tây”, hay “Ra đi chỉ một lời thề, Điện Biên còn giặc chưa về quê hương” - tại các kho và điểm xay xát gạo không biết ai đó đã đặt tên cho nó là công trường diệt giặc ở Điện Biên Phủ. Lại tiếng gọi í ới, tiếng còi xe inh ỏi của mấy anh lái xe Mô-lô-tô-va hỏi đường để vào công trường nhận gạo, mỗi xe nhận được khoảng 1,5 tấn. Hàng ngàn tấn gạo nương Tây Bắc huy động tại chỗ đã được sản xuất ra trong bối cảnh như vậy.
Bà con các dân tộc ở quanh vùng đã kéo đến xem bộ đội sản xuất gạo, nhìn những chiếc “máy” bằng tre quay tít nhả ra những hạt gạo đã không tránh những hiếu kỳ và niềm vui xiết kể.
“Đội quân phó Cối” còn tranh thủ đóng thêm nhiều chiếc nữa, để tặng cho đồng bào, mà còn hướng dẫn cách đóng cối, cách sử dụng. Tiếng lành đồn xa nhiều bản làng kể cả bà con dân tộc Bắc Lào gần Điện Biên Phủ cũng đã tìm đến, được các anh “bộ đội phó Cối” tận tình chỉ vẽ làm cối xay bằng tre như mong muốn.
Đồng bào Tây Bắc cảm ơn anh bộ đội Cụ Hồ không chỉ giỏi đánh Tây, mà còn đưa kỹ thuật tiên tiến tốt hơn, giúp đồng bào biết cách cải thiện cuộc sống, khắc phục những tập quán lạc hậu.
