ĐỘI TỰ VỆ TẠ XÁ – NHỮNG NGƯỜI GIỮ LỬA GIỮA LÀNG QUÊ

Cuối năm 1940, tại Tạ Xá – vùng đất nay thuộc xã Hợp Tiến – phong trào cách mạng đã có những bước phát triển mạnh.

Nhưng hoạt động cách mạng khi ấy luôn phải đối mặt với nguy hiểm.

Thực dân Pháp tăng cường đàn áp, bắt bớ những người tham gia phong trào. Muốn bảo vệ cán bộ, bảo vệ cơ sở và giữ vững phong trào, nhân dân cần có một lực lượng tự vệ.

Vì thế, Đội tự vệ chiến đấu Tạ Xá được thành lập.

Đây là lực lượng được tư liệu lịch sử địa phương xác định là đội tự vệ chiến đấu đầu tiên của tỉnh Hải Dương. Đội hoạt động tại khu vực Tạ Xá, nay thuộc xã Hợp Tiến. (hoptien.haiphong.gov.vn)

Những người trong đội không phải những người lính chuyên nghiệp.

Họ xuất thân từ chính những người dân trong làng.

Ban ngày, họ có thể là những người nông dân bình thường.

Nhưng khi nhiệm vụ đến, họ trở thành những người bảo vệ cơ sở cách mạng.

Đội tự vệ có nhiệm vụ bảo vệ cán bộ, bảo vệ các cuộc họp bí mật, giữ gìn cơ sở và chuẩn bị lực lượng cho cuộc đấu tranh giành chính quyền.

Đình Đầu trở thành một trong những địa điểm gắn bó với hoạt động của đội.

Vũ khí được cất giấu.

Cán bộ cách mạng được bảo vệ.

Những cuộc họp quan trọng được tổ chức.

Mọi thứ diễn ra trong sự cảnh giác cao độ.

Bởi chỉ cần một sơ suất, cả cơ sở có thể bị phá vỡ.

Nhưng những người tự vệ Tạ Xá vẫn kiên trì.

Họ không có những trang bị hiện đại.

Điều họ có là lòng tin và sự đoàn kết.

Rồi năm 1945 đến.

Nhật Bản đầu hàng Đồng minh.

Thời cơ giành chính quyền xuất hiện.

Tại Tạ Xá, Đội tự vệ chiến đấu cùng đông đảo quần chúng cách mạng trở thành lực lượng quan trọng trong cuộc đấu tranh giành chính quyền.

Ngày 22 tháng 8 năm 1945, tại sân đình Đầu, nhân dân tổ chức mít tinh lớn.

Chính quyền cũ bị giải tán.

Ủy ban Cách mạng lâm thời được thành lập.

Đình Đầu trở thành trụ sở của chính quyền cách mạng. (hoptien.haiphong.gov.vn)

Nếu nhìn lại từ năm 1940 đến năm 1945, có thể thấy một chặng đường rất đặc biệt.

Năm 1940:

Những người dân Tạ Xá phải hoạt động bí mật.

Đến năm 1945:

Họ đã có thể công khai đứng giữa sân đình và giành chính quyền.

Năm năm ấy không dài nếu tính bằng lịch sử.

Nhưng đối với những người sống trong thời chiến, đó là năm năm đầy nguy hiểm.

Có người bị bắt.

Có người phải trốn tránh.

Có người phải hy sinh.

Nhưng phong trào không bị dập tắt.

Ngược lại, lực lượng ngày càng lớn mạnh.

Đội tự vệ Tạ Xá từ một lực lượng nhỏ bé của làng quê đã góp phần tạo nên một dấu mốc quan trọng trong Cách mạng tháng Tám tại địa phương.

Sau khi giành được chính quyền, đất nước lại bước vào cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp.

Những người tự vệ ngày ấy tiếp tục trở thành lực lượng tham gia kháng chiến.

Hợp Tiến tiếp tục tiễn những người con lên đường.

Nhiều người sau này hy sinh ở các chiến trường khác nhau.

Những cái tên như Trần Văn Vị, Hoàng Văn Mâu, Đồng Xuân Xoáy, Vũ Văn Xuân… là những minh chứng cho sự tiếp nối ấy.

Nhưng nếu lần theo dòng lịch sử về những năm đầu tiên, ta sẽ thấy một trong những điểm khởi đầu chính là Đội tự vệ chiến đấu Tạ Xá.

Một đội tự vệ của một làng quê.

Không phải một đơn vị quân đội lớn.

Không có những trận đánh nổi tiếng.

Nhưng họ đã làm một việc vô cùng quan trọng:

giữ cho ngọn lửa cách mạng không tắt giữa những năm tháng khó khăn nhất.

Ngày nay, đình Đầu vẫn là một địa điểm lịch sử ở Hợp Tiến.

Những người đi qua nơi ấy có thể chỉ nhìn thấy một ngôi đình bình dị.

Nhưng hơn 80 năm trước, nơi đây từng là nơi những người dân quê tập hợp lực lượng, cất giấu vũ khí, bảo vệ cán bộ và chuẩn bị cho ngày giành chính quyền.