Đòn đánh làm phá sản chiến lược “đánh nhanh thắng nhanh”

Cuối năm 1946, sau khi cuộc kháng chiến toàn quốc bùng nổ, thực dân Pháp tin rằng họ có thể nhanh chóng đè bẹp lực lượng kháng chiến của Việt Nam. Với ưu thế về quân số, vũ khí hiện đại và sự hỗ trợ từ bên ngoài, giới cầm quyền Pháp đề ra chiến lược “đánh nhanh thắng nhanh”, hy vọng chỉ trong thời gian ngắn sẽ tiêu diệt cơ quan đầu não kháng chiến, bắt giữ lãnh đạo Việt Minh và kết thúc chiến tranh.

Muốn thực hiện kế hoạch ấy, quân Pháp xác định phải đánh vào căn cứ địa Việt Bắc — nơi được xem là “thủ đô kháng chiến” của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.

Lúc ấy, chiến khu Việt Bắc gồm các tỉnh Cao Bằng, Bắc Kạn, Lạng Sơn, Thái Nguyên, Tuyên Quang và Hà Giang. Đây là nơi Trung ương Đảng, Chính phủ và Chủ tịch Hồ Chí Minh đang hoạt động. Nếu chiếm được Việt Bắc, thực dân Pháp tin rằng họ sẽ nhanh chóng kết thúc cuộc chiến.

Tháng 10 năm 1947, quân Pháp mở cuộc tiến công quy mô lớn lên Việt Bắc với hàng vạn quân tinh nhuệ. Chúng huy động máy bay, xe cơ giới, pháo binh và tàu chiến tham gia chiến dịch.

Kế hoạch của Pháp gồm nhiều mũi tiến công phối hợp:

Một cánh quân nhảy dù xuống Bắc Kạn nhằm bất ngờ bắt giữ cơ quan đầu não kháng chiến. Một cánh quân từ Lạng Sơn theo đường số 4 tiến lên Cao Bằng rồi vòng xuống Bắc Kạn. Một cánh khác theo sông Lô và sông Gâm đánh sâu vào Tuyên Quang, Chiêm Hóa.

Ngày 7 tháng 10 năm 1947, lính dù Pháp bất ngờ nhảy xuống thị xã Bắc Kạn. Chúng lùng sục khắp nơi với hy vọng bắt được Chủ tịch Hồ Chí Minh cùng Trung ương Đảng. Nhưng nhờ sự che chở, bảo vệ của nhân dân và lực lượng kháng chiến, các cơ quan đầu não đã kịp thời di chuyển an toàn.

Âm mưu “chụp bắt” thất bại ngay từ đầu.

Trước cuộc tiến công lớn của địch, Trung ương Đảng và Bộ Tổng chỉ huy do Võ Nguyên Giáp chỉ huy đã chủ trương tránh đối đầu trực diện với lực lượng mạnh của Pháp, đồng thời tổ chức chiến tranh du kích rộng khắp để bào mòn và tiêu diệt từng bộ phận quân địch.

Khắp núi rừng Việt Bắc, quân và dân ta liên tục phục kích, tập kích các đoàn quân Pháp trên đường hành quân.

Tại đèo Bông Lau trên đường số 4, quân ta phục kích tiêu diệt nhiều xe cơ giới của địch. Ở sông Lô, những trận đánh ác liệt diễn ra trên các bến phà và khúc sông hiểm trở. Pháo binh và du kích Việt Nam bắn chìm nhiều tàu chiến Pháp khiến dòng sông rực lửa giữa núi rừng Việt Bắc.

Nhân dân các dân tộc Tày, Nùng, Dao, Sán Chay… trở thành hậu phương vững chắc của kháng chiến. Đồng bào che giấu cán bộ, vận chuyển lương thực, dẫn đường cho bộ đội và tham gia đánh giặc bằng mọi cách có thể.

Quân Pháp càng tiến sâu càng gặp khó khăn. Đường tiếp tế bị cắt phá liên tục. Khí hậu rừng núi khắc nghiệt, thiếu lương thực và sự chống trả dai dẳng của quân dân Việt Nam khiến tinh thần binh lính sa sút nghiêm trọng.

Sau hơn hai tháng sa lầy ở Việt Bắc mà không đạt được mục tiêu, thực dân Pháp buộc phải rút quân.

Nhưng cuộc rút lui ấy nhanh chóng biến thành những cuộc tháo chạy đầy nguy hiểm.

Quân ta liên tiếp tổ chức truy kích trên các tuyến đường rút quân. Nhiều đoàn xe cơ giới bị phá hủy, nhiều toán lính bị tiêu diệt hoặc bắt sống. Trên đường số 4 và dọc sông Lô, xác xe tăng, tàu chiến và vũ khí địch ngổn ngang sau các trận đánh.

Đến cuối tháng 12 năm 1947, Chiến dịch Việt Bắc Thu – Đông kết thúc thắng lợi.

Thực dân Pháp chịu tổn thất nặng nề về quân số và phương tiện chiến tranh. Quan trọng hơn, chiến lược “đánh nhanh thắng nhanh” hoàn toàn phá sản. Chúng buộc phải chuyển sang đánh lâu dài với Việt Nam.

Về phía ta, chiến thắng Việt Bắc có ý nghĩa vô cùng to lớn. Căn cứ địa cách mạng được giữ vững. Cơ quan đầu não kháng chiến an toàn. Bộ đội chủ lực trưởng thành nhanh chóng qua chiến đấu.

Chiến thắng ấy còn chứng minh rằng một dân tộc vừa giành độc lập, với vũ khí còn thiếu thốn, vẫn có thể đánh bại đội quân hiện đại của thực dân nếu biết dựa vào nhân dân và phát huy nghệ thuật chiến tranh phù hợp.

Sau chiến dịch, niềm tin vào thắng lợi của cuộc kháng chiến ngày càng mạnh mẽ trên khắp cả nước. Núi rừng Việt Bắc không chỉ che chở cách mạng mà còn trở thành nơi ghi dấu bước trưởng thành đầu tiên của quân đội và dân tộc Việt Nam trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp.

Từ thất bại ở Việt Bắc Thu – Đông 1947, thực dân Pháp hiểu rằng họ không còn đối đầu với một lực lượng nhỏ lẻ nữa, mà đang phải đối mặt với ý chí chiến đấu của cả một dân tộc quyết giành độc lập đến cùng.