Đơn vị hành quân thần tốc

Tôi nghe câu chuyện này từ một cựu chiến binh quê Quỳnh Lưu, Nghệ An. Khi nhắc đến những ngày cuối cùng của cuộc kháng chiến, ông nói rằng chưa bao giờ ông thấy Trường Sơn chuyển động nhanh như thế. Đường rừng vốn âm thầm, vậy mà có những ngày cả tuyến như đang chạy đua với lịch sử.

Đó là sau khi tin chiến thắng lớn liên tiếp truyền về.

Đơn vị của ông đang làm nhiệm vụ bảo đảm giao thông thì bất ngờ nhận lệnh cơ động gấp.

Tiểu đội trưởng Trần Văn Hậu tập hợp anh em, giọng ngắn gọn nhưng rất dứt khoát:

“Chuẩn bị hành quân thần tốc. Gọn nhẹ, không mang gì thừa.”

Mọi người nhìn nhau.

Ai cũng hiểu nhiệm vụ lần này khác thường.

Không còn thời gian nghỉ ngơi dài, không còn những chặng đi thong thả như trước.

Ba lô được sắp xếp lại ngay trong đêm.

Quần áo thừa để lại.

Đồ dùng không thật cần thiết cũng bỏ bớt.

Anh Hòa vừa buộc lại dây ba lô vừa cười:

“Ba lô nhẹ mà tim nặng ghê.”

Dinh hỏi:

“Nặng gì?”

Hòa đáp nhỏ:

“Nặng vì thấy ngày về gần quá.”

Cụ kể:

“Lúc ấy ai cũng có cảm giác lịch sử đang thúc phía sau lưng.”

Đêm chưa tàn, đội hình đã xuất phát.

Không bật đèn.

Không nói chuyện lớn.

Chỉ có tiếng bước chân dồn dập trên con đường đất đỏ.

Mọi người đi rất nhanh.

Nhanh hơn những chặng hành quân trước đây.

Qua dốc.

Qua suối.

Qua những trọng điểm còn mùi khói bom.

Có đoạn đường vừa thông xe xong, đơn vị đã lập tức vượt qua.

Tiểu đội trưởng liên tục nhắc:

“Giữ đội hình! Không tụt lại!”

Mồ hôi chảy ướt lưng áo dù trời còn lạnh.

Nhiều người thở dốc nhưng không ai xin nghỉ.

Cụ Dinh kể:

“Chúng tôi mệt, nhưng trong lòng có một sức thúc rất lạ.”

Đến trưa, đơn vị chỉ nghỉ mười lăm phút bên một con suối cạn.

Mỗi người uống vài ngụm nước, ăn vội miếng lương khô rồi lại lên đường.

Hòa nhìn đồng hồ, lắc đầu:

“Hành quân kiểu này chắc dép không kịp mòn.”

Một chiến sĩ trẻ cười:

“Chân mòn trước dép anh ạ.”

Tiếng cười vang lên rồi lại nhanh chóng chìm vào nhịp bước gấp gáp.

Chiều xuống, đội hình vẫn chưa dừng.

Trời bắt đầu đổ mưa nhẹ.

Đất đỏ dính chặt vào dép cao su.

Nhiều người chân đã phồng rộp.

Dinh cảm thấy gót chân đau nhói sau nhiều giờ đi liên tục.

Hòa quay lại hỏi:

“Đi được không?”

“Được.”

“Chắc không?”

“Chắc.”

Không ai muốn làm chậm đội hình.

Đêm thứ hai, đơn vị tiếp tục hành quân.

Đây mới thật sự là chặng thần tốc.

Tiếng bước chân nối nhau không dứt.

Có lúc Dinh vừa đi vừa như ngủ gật.

Mắt cay xè.

Đầu nặng trĩu.

Nhưng cứ nghe tiếng người phía trước gọi khẽ:

“Bám đội hình!”

Anh lại tỉnh hẳn.

Cụ kể:

“Chúng tôi không chỉ đi bằng sức chân, mà đi bằng ý nghĩ phải kịp thời cơ.”

Rạng sáng ngày thứ ba, đơn vị lên đến một điểm cao.

Từ đó có thể nhìn thấy những đoàn xe nối nhau trên tuyến đường phía dưới.

Chưa bao giờ ông thấy nhiều xe đến thế.

Xe chở bộ đội.

Xe chở đạn.

Xe chở hàng.

Tất cả đều hướng về phía trước.

Hòa đứng lặng một lúc rồi nói:

“Cả Trường Sơn đang chạy.”

Không ai trả lời.

Vì ai cũng thấy điều đó.

Đến nơi tập kết cuối cùng, khi nghe lệnh nghỉ, nhiều người ngồi xuống đất mà không đứng dậy nổi ngay.

Chân tê cứng.

Vai rát bỏng vì quai ba lô.

Nhưng ánh mắt ai cũng sáng.

Tiểu đội trưởng Hậu nhìn anh em rồi nói:

“Các cậu đi tốt lắm.”

Câu khen ngắn gọn ấy khiến cả tổ cười rộ lên.

Hòa ngả lưng xuống ba lô, thở dài:

“Nếu mai bảo đi tiếp chắc vẫn đi được.”

Dinh hỏi:

“Lấy sức đâu?”

Hòa chỉ lên ngực mình:

“Ở đây.”

Cụ Dinh kể rằng nhiều năm sau, ông vẫn nhớ những ngày hành quân thần tốc ấy như một cơn gió lớn cuốn cả tuổi trẻ đi.

Tôi hỏi:

“Điều gì khiến cụ nhớ nhất?”

Ông trả lời:

“Là cảm giác mọi người cùng bước rất nhanh về phía trước, như sợ chậm một ngày thì lỡ mất giờ phút của đất nước.”

Rồi ông nói thêm:

“Trong đời lính, có những cuộc hành quân vì nhiệm vụ. Nhưng có những cuộc hành quân vì biết hòa bình đang ở rất gần.”

Là người sưu tầm lịch sử, tôi hiểu rằng những ngày cuối chiến tranh không chỉ có những trận đánh quyết định. Chúng còn có những bước chân thần tốc trên Trường Sơn, nơi hàng vạn con người dốc hết sức lực cuối cùng để kịp thời cơ của lịch sử.

Đơn vị hành quân thần tốc vì thế không chỉ là câu chuyện về tốc độ. Đó là câu chuyện về ý chí của cả một thế hệ – những người đã đi nhanh hơn cơn mệt, nhanh hơn những đôi dép mòn và nhanh hơn cả nỗi nhớ nhà, để góp phần đưa đất nước đến gần hơn với ngày hòa bình thống nhất.