ĐỒNG CHÍ DƯƠNG QUANG ĐÔNG
- Các thông tin:
+ Họ và tên: Dương Quang Đông
+ Bí danh/tên gọi khác (nếu có): Năm Đông
+ Năm sinh: 1902
+ Năm mất (nếu có): 2003
+ Quê quán: Xã Mỹ Hòa, huyện Cầu Ngang, tỉnh Trà Vinh (nay thuộc tỉnh Vĩnh Long)
+ Danh hiệu: Lão thành cách mạng
+ Cấp bậc từng giữ (nếu có): không có
+ Chức vụ từng giữ (nếu có): Bí thư Xứ ủy Nam Kỳ (1943–1945), Đại biểu Quốc hội khóa I của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, cán bộ lãnh đạo phong trào cách mạng Nam Bộ qua nhiều thời kỳ.
- Khái quát về cuộc đời, sự nghiệp của nhân chứng lịch sử
Dương Quang Đông (1902–2003), còn gọi là Năm Đông hoặc Phúc, sinh tại ấp Mỹ Cẩm, xã Mỹ Hòa, huyện Cầu Ngang, tỉnh Trà Vinh trong một gia đình có truyền thống yêu nước. Cha ông từng tham gia nghĩa quân chống thực dân Pháp. Từ nhỏ, ông học tại Trường Phan Xích Hồng và Trường Huỳnh Khương Ninh ở Sài Gòn. Năm 1920, ông là một trong những hội viên đầu tiên tham gia Công hội Đỏ do Tôn Đức Thắng tổ chức. Sau đó, ông gia nhập Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên và khi Đảng Cộng sản Đông Dương ra đời đã tham gia xây dựng cơ sở Đảng ở Nam Kỳ. Trong những năm hoạt động bí mật, ông nhiều lần bị thực dân Pháp bắt giam, tra tấn và tù đày nhưng vẫn giữ vững ý chí cách mạng, tiếp tục hoạt động sau mỗi lần được trả tự do hoặc vượt ngục.
Từ năm 1943 đến năm 1945, Dương Quang Đông giữ cương vị Bí thư Xứ ủy Nam Kỳ, trực tiếp lãnh đạo phong trào cách mạng ở Nam Bộ trong giai đoạn chuẩn bị và tiến tới Cách mạng Tháng Tám. Trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, ông đảm nhiệm nhiều nhiệm vụ quan trọng về tổ chức hậu cần, vận chuyển và liên lạc quốc tế. Ông là một trong những người mở tuyến vận chuyển "xuyên Tây" từ Nam Bộ sang Thái Lan để mua sắm vũ khí, vận động Việt kiều và xây dựng mạng lưới chi viện cho chiến trường. Đến thời kỳ kháng chiến chống Mỹ, ông tiếp tục phụ trách công tác hậu cần, xây dựng căn cứ Trung ương Cục miền Nam, chỉ đạo Ban Hàng hải Nam Bộ và trực tiếp tổ chức Đoàn 555, góp phần mở bến Lộc An và hình thành tuyến vận tải chiến lược trên biển, đặt nền móng cho Đường Hồ Chí Minh trên biển - một trong những tuyến chi viện chiến lược quan trọng của cách mạng miền Nam.
Với hơn 80 năm hoạt động cách mạng và hơn 70 năm tuổi Đảng, Dương Quang Đông được đánh giá là một trong những nhà cách mạng lão thành tiêu biểu của Việt Nam. Ông nổi tiếng bởi lối sống giản dị, khiêm tốn, không màng danh lợi và luôn hoàn thành xuất sắc những nhiệm vụ đặc biệt khó khăn mà Đảng giao phó. Sau khi nghỉ công tác, ông tiếp tục tham gia công tác xã hội với cương vị Chủ tịch Câu lạc bộ Hưu trí Thành phố Hồ Chí Minh cho đến khi tròn 100 tuổi. Ông qua đời ngày 10 tháng 5 năm 2003, hưởng thọ 101 tuổi. Cuộc đời và sự nghiệp của Dương Quang Đông được xem là tấm gương sáng về lòng trung thành với Đảng, tinh thần cống hiến không ngừng nghỉ và có nhiều đóng góp quan trọng trong việc xây dựng các tuyến vận tải chiến lược, góp phần vào thắng lợi của sự nghiệp giải phóng dân tộc và thống nhất đất nước.
