Đồng chí Nguyễn An Ninh – nhà tư tưởng lớn, ngọn hải đăng của phong trào yêu nước nam kỳ
Năm 1900, tại huyện Hóc Môn, tỉnh Gia Định (nay là TP.HCM), Nguyễn An Ninh ra đời. Vốn là một thanh niên thông minh xuất chúng, ông sang Pháp du học và nhanh chóng nhận bằng Cử nhân Luật tại Đại học Sorbonne, thủ đô Paris. Tại đây, ông không chỉ học hỏi tinh hoa văn hóa phương Tây mà còn hấp thụ tư tưởng tự do, dân chủ, kết thân với nhiều nhà cách mạng quốc tế, trong đó có Nguyễn Ái Quốc. Tương lai rộng mở với nghề luật sư hái ra tiền, nhưng năm 1922, ông quyết định trở về nước, dùng trí tuệ và ngòi bút của mình làm vũ khí thức tỉnh đồng bào Nam Kỳ đang đắm chìm trong giấc ngủ nô lệ.
Nguyễn An Ninh đã sáng lập tờ báo La Cloche Fêlée (Tiếng chuông rè) bằng tiếng Pháp, công khai chỉ trích trực diện chính sách cai trị tàn bạo của Toàn quyền Đông Dương. Ông thường xuyên tổ chức các buổi diễn thuyết thu hút hàng ngàn trí thức, học sinh, thợ thuyền Sài Gòn tham dự. Bằng tài hùng biện sắc sảo, ông đả kích chế độ thực dân, truyền bá tư tưởng giải phóng dân tộc, đòi quyền tự do dân chủ. Ông cũng là người có tư tưởng đi trước thời đại khi cổ vũ thanh niên vượt qua sự trói buộc của hủ tục, tự tin hòa nhập với văn minh thế giới nhưng phải giữ gìn cốt cách dân tộc. Sự ảnh hưởng to lớn của Nguyễn An Ninh đã khiến thực dân Pháp khiếp sợ. Chúng đã 5 lần bắt giam, truy tố ông hòng dập tắt ngọn hải đăng của phong trào yêu nước.
Năm 1939, thực dân Pháp bắt ông lần cuối và đày ra nhà tù Côn Đảo. Tại "địa ngục trần gian", dù sức khỏe suy kiệt vì chế độ lao động khổ sai và những đòn tra tấn thù hằn, ông vẫn lạc quan, truyền dạy lịch sử, ngoại ngữ cho các đồng chí tù nhân. Bọn chúa đảo đã cố tình cắt giảm khẩu phần ăn, không cung cấp thuốc men để tiêu diệt ông. Tháng 8/1943, Nguyễn An Ninh trút hơi thở cuối cùng tại Côn Đảo khi mới 43 tuổi. Cuộc đời ngắn ngủi nhưng chói lọi của ông là một di sản tư tưởng vô giá, một trí thức lỗi lạc đã tự nguyện từ bỏ vinh hoa để hiến dâng sinh mệnh cho con đường giải phóng đồng bào.
