Đồng chí Nguyễn Thị Minh Khai: Khí phách nữ Bí thư Thành ủy và vần thơ viết bằng máu (1910 - 1941)

Trong những năm tháng phong trào cách mạng còn phôi thai và bị đàn áp đẫm máu, Nguyễn Thị Minh Khai (quê ở thành phố Vinh, Nghệ An) đã nổi lên như một ngọn cờ đầu của phong trào phụ nữ và phong trào vô sản Đông Dương. Là một trong những nữ đảng viên thế hệ đầu tiên, bà từng được cử sang Liên Xô dự Đại hội Quốc tế Cộng sản, khiến bạn bè quốc tế kinh ngạc và thán phục trước một nữ đại biểu Á Đông dõng dạc diễn thuyết bằng nhiều ngoại ngữ, lên án đanh thép tội ác của chủ nghĩa thực dân.

Năm 1937, bà về nước hoạt động và được cử làm Bí thư Thành ủy Sài Gòn - Chợ Lớn. Giữa lòng địch, bà cùng chồng là đồng chí Lê Hồng Phong đã nếm mật nằm gai, chèo lái phong trào cách mạng miền Nam. Cuối năm 1940, ngay khi vừa sinh con gái đầu lòng không lâu, bà sa vào lưới mật thám Pháp tại Sài Gòn. Biết bà là lãnh đạo cấp cao, bọn giặc đã dùng những đòn nhục hình tàn khốc nhất tại bót Catinat khét tiếng. Chúng treo ngược bà lên, đánh đập dã man, dùng kẹp sắt rút móng tay để ép bà khai ra cơ sở cách mạng và người chồng Lê Hồng Phong (lúc này cũng đang bị bắt giữ).

Mặc cho thân thể giập nát, người mẹ trẻ ấy vẫn cắn răng chịu đựng, không hé nửa lời để bảo vệ tổ chức. Ngay trong buồng giam tối tăm, bà đã cắn đầu ngón tay, dùng chính máu của mình viết lên tường những vần thơ tuyệt mệnh động viên bạn tù: "Vững chí bền gan ai hỡi ai / Kiên tâm giữ dạ mới anh tài". Sáng ngày 28 tháng 8 năm 1941, thực dân Pháp đưa Nguyễn Thị Minh Khai ra pháp trường Hóc Môn xử bắn. Người con gái 31 tuổi ấy đã giật phăng dải băng đen bịt mắt, điềm nhiên nhìn thẳng vào họng súng quân thù và hô vang khẩu hiệu cách mạng. Sự hy sinh lẫm liệt của bà là một bản hùng ca bi tráng, tạc nên bức tượng đài vĩnh cửu về người phụ nữ Việt Nam: kiên trung, bất khuất, trọn đời hy sinh vì nước.