Đồng chí Phạm Văn Đồng: 94 năm cuộc đời, 32 năm chèo lái con thuyền Chính phủ và di sản văn hóa trường tồn
Đồng chí Phạm Văn Đồng (1906–2000) – người con ưu tú của vùng đất "núi Ấn, sông Trà" Quảng Ngãi, học trò xuất sắc và gần gũi của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Với 94 năm cuộc đời và hơn 75 năm dấn thân cách mạng, ông đã trải qua từ phong trào bãi khóa Trường Bưởi, "lò luyện thép" Côn Đảo cho đến 32 năm liên tục giữ cương vị Thủ tướng Chính phủ. Ông là hiện thân ngời sáng của một nhà chính trị kiệt xuất, một nhà văn hóa lớn và một "người đầy tớ trung thành" trọn đời phụng sự Tổ quốc và nhân dân.
Đồng chí Phạm Văn Đồng – Một nhân cách lớn, trọn đời vì nước, vì dân
Suốt 94 năm cuộc đời và hơn 75 năm dấn thân không mệt mỏi, dấu chân của đồng chí Phạm Văn Đồng đã in đậm từ những lớp huấn luyện bí mật tại Quảng Châu, qua “địa ngục trần gian” Côn Đảo, cho đến những năm tháng chèo lái "con thuyền" Chính phủ trên cương vị Thủ tướng. Không chỉ là một cộng sự tin cậy, một học trò xuất sắc của Chủ tịch Hồ Chí Minh, ông còn là người đã cụ thể hóa tư tưởng, đạo đức của Người thành lối sống, hành động và di sản tinh thần vô giá cho hậu thế.
Lý tưởng tuổi hai mươi và "lò luyện thép" Côn Đảo
Sinh ra tại xã Đức Tân, huyện Mộ Đức, tỉnh Quảng Ngãi, ông là con trai của cụ Phạm Văn Nga – vị quan thanh liêm từng giữ chức Thị giảng học sĩ (dạy vua Duy Tân học) và Tham biện nội các. Năm 1926, khi tròn 20 tuổi và sắp lấy bằng Tú tài tại Trường Bưởi, Phạm Văn Đồng đã đưa ra quyết định chấn động: Từ bỏ cơ hội vinh hoa quan trường để tham gia phong trào bãi khóa đòi để tang cụ Phan Chu Trinh và đòi thả cụ Phan Bội Châu.
Thâm nhập con đường cách mạng: Ông sang Quảng Châu (Trung Quốc) tham gia lớp huấn luyện chính trị của Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên do lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc trực tiếp dìu dắt.
Bản lĩnh trong ngục tù: Tháng 7/1929, ông bị mật thám Pháp bắt tại Sài Gòn. Ngày 25/6/1930, tòa án thực dân tuyên án ông 10 năm tù và đày ra Côn Đảo (giam tại Banh 2).
Kiên cường chiến đấu: Suốt 7 năm bị đày ải (1929–1936), ông tích cực dạy văn hóa, chính trị, ngoại ngữ; dịch tác phẩm của C. Marx, F. Engels; cùng đồng chí Bùi Công Trừng phụ trách tạp chí Ý kiến chung để truyền bá tư tưởng cách mạng.
32 năm Thủ tướng – "Người đầy tớ trung thành" của nhân dân
Năm 1955, đồng chí Phạm Văn Đồng được giao trọng trách Thủ tướng Chính phủ và đảm nhiệm liên tục trong 32 năm (1955–1987) – một kỷ lục trong lịch sử chính trị hiện đại Việt Nam.
Sâu sát thực tiễn: Ông trực tiếp đến các nhà máy, công trường, vùng quê bị bom đạn; luôn lắng nghe ý kiến nhân dân và khẳng định mọi chính sách phải xuất phát từ lợi ích của nhân dân.
Tầm nhìn đổi mới: Sau năm 1975, ông quyết liệt chỉ đạo xóa bỏ cơ chế tập trung quan liêu, bao cấp; cổ vũ "khoán mới" trong nông nghiệp và thử nghiệm đổi mới công nghiệp.
Nếp sống thanh bạch: Dù ở vị trí đỉnh cao quyền lực, ông giữ lối sống vô cùng đơn sơ, đạm bạc, dành quan tâm đặc biệt cho giáo dục, y tế và kiên quyết chống lại thói quan liêu, cửa quyền.
Nhà văn hóa lớn và tinh thần đại đoàn kết dân tộc
Đồng chí Phạm Văn Đồng là một nhà văn hóa lớn, luôn coi trọng việc giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt và viết nên những tiểu luận văn hóa mẫu mực về Nguyễn Đình Chiểu, Nguyễn Du, Chủ tịch Hồ Chí Minh.
Xây dựng Chiến khu: Khi phụ trách hướng "Tây tiến", ông trực tiếp chỉ đạo xây dựng Chiến khu Thiện Thuật, Chiến khu Châu Chí Kiên, luôn ăn cùng, ở cùng và tôn trọng phong tục của đồng bào các dân tộc thiểu số.
Nghệ thuật đoàn kết: Ông dùng sự bao dung và văn hóa để quy tụ các nhân sĩ, trí thức, tìm ra "điểm chung" cao nhất là lòng yêu nước và khát vọng độc lập dân tộc.
Ngoại giao văn hóa: Trên trường quốc tế, ông chinh phục bạn bè bằng phong thái điềm tĩnh, trí tuệ, dùng sức mạnh của chính nghĩa và tinh thần yêu chuộng hòa bình.
Hành trình 94 năm cuộc đời của Thủ tướng Phạm Văn Đồng là tấm gương ngời sáng về lòng liêm chính, bản lĩnh chính trị và tinh thần phục vụ nhân dân. Tên tuổi của ông sẽ mãi sống cùng non sông, đất nước và trong trái tim mọi người dân Việt Nam.
