Đồng Chí Phùng Chí Kiên

Đồng chí Phùng Chí Kiên tên khai sinh là Nguyễn Vĩ, sinh ngày 18/5/1901 tại làng Mỹ Quan Thượng (nay thuộc xã Diễn Yên, huyện Diễn Châu, tỉnh Nghệ An). Kế thừa và phát huy tinh thần yêu nước, thương dân của một vùng quê có truyền thống cách mạng, chứng kiến khổ đau của đồng bào dưới ách thống trị của thực dân Pháp xâm lược, đồng chí sớm hình thành trong mình hoài bão cứu nước, cứu dân.

Trưởng thành trong quá trình tham gia sinh hoạt, làm việc cùng những người lao động, thợ thuyền ở Diễn Châu, đồng chí sớm giác ngộ, nắm bắt thông tin, tiếp cận với nhiều tư tưởng yêu nước tiến bộ, đặc biệt là tư tưởng cách mạng của lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc. Năm 1926, đồng chí hoạt động cách mạng, được cử sang Quảng Châu (Trung Quốc) tham gia lớp huấn luyện chính trị do lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc trực tiếp đào tạo và trở thành hội viên ưu tú, tích cực của Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên. Với nhiệt huyết cách mạng cùng tư chất thông minh, sau một thời gian ngắn đến Quảng Châu, đồng chí Phùng Chí Kiên được lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc và nhóm cố vấn quân sự Nga chọn đưa vào trường Quân sự Hoàng Phố đào tạo.

Đồng chí tham gia khởi nghĩa ở Quảng Châu năm 1927, mặc dù là chiến sĩ cách mạng trẻ tuổi, tuy chưa được trải qua thử thách nhưng sự kiện này chứng tỏ Phùng Chí Kiên với lòng dũng cảm, sẵn sàng hy sinh, hiến dâng tất cả sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc của nhân dân Trung Quốc, đã khẳng định tinh thần quốc tế vô sản của những người cách mạng Việt Nam.

Tháng 1/1931, Lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc đã gửi Phùng Chí Kiên sang học trường Đại học Phương Đông của Quốc tế cộng sản. Năm 1934, đồng chí về Ma Cao, Trung Quốc. Tháng 3/1935, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ nhất của Đảng họp ở Ma Cao, Trung Quốc, đồng chí được bầu vào Ban Chấp hành Trung ương Đảng và được chỉ định vào Ban Thường vụ của Đảng. Giữa năm 1937, đồng chí được cử về Sài Gòn cùng đồng chí Hà Huy Tập trực tiếp chỉ đạo phong trào cách mạng trong nước. Cuối năm 1937, đồng chí quay lại Hồng Kông lãnh đạo Ban Chỉ huy ở ngoài của Đảng thay cho đồng chí Lê Hồng Phong về nước hoạt động. Với tư cách là người được Ban Chấp hành Trung ương phân công phụ trách công việc ở ngoài, đồng chí thường xuyên giữ liên lạc không bị ngắt quãng với trong nước, với Đảng Cộng sản Xiêm, Đảng Cộng sản Trung Quốc cho đến cuối tháng 10/1938 khi đồng chí bị bắt. Sau khi được trả tự do và bị trục xuất khỏi Hồng Kông, đồng chí đến tỉnh Quảng Đông, tỉnh Vân Nam, Trung Quốc. Giữa năm 1939, Phùng Chí Kiên có mặt tại Côn Minh, sẵn sàng cho những công việc mới của Đảng, của cách mạng trong hoàn cảnh mới. Đầu năm 1940, đồng chí Nguyễn Ái Quốc đến Côn Minh, Trung Quốc, thời gian này, Phùng Chí Kiên được làm việc gần Người.

Không chỉ là nhà hoạt động chính trị xuất sắc, đồng chí Phùng Chí Kiên còn là một nhà quân sự tài năng. Thời gian chuẩn bị về nước cùng lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc, với tài năng quân sự nổi bật, đồng chí Phùng Chí Kiên được Người cử biên soạn tài liệu huấn luyện cán bộ nói chung và tham gia huấn luyện, đặc trách về lĩnh vực quân sự nói riêng. Tháng 6/1940, Phùng Chí Kiên cùng Nguyễn Ái Quốc về Tĩnh Tây, một thị trấn thuộc tỉnh Quảng Tây giáp biên giới Trung Quốc - Việt Nam để chuẩn bị về nước khi có thời cơ. Ngày 28/01/1941, Phùng Chí Kiên cùng Hồ Chí Minh về Pác Bó, tỉnh Cao Bằng. Ông tổ chức các lớp huấn luyện, đào tạo cán bộ Việt Minh cho các tỉnh: Cao Bằng, Bắc Kạn, Lạng Sơn và các tỉnh miền xuôi.

Khi về nước hoạt động, đồng chí Phùng Chí Kiên được lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc và Trung ương giao cho trọng trách lớn: Trực tiếp chỉ đạo khu căn cứ Bắc Sơn - Võ Nhai và chỉ huy Trung đội Cứu quốc quân 1, tại Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương diễn ra từ ngày 10 - 19/5/1941, ở lán Khuổi Nậm, Pác Bó. Dưới sự chỉ huy của đồng chí, Đội Cứu quốc quân 1 đã kiên cường trụ bám trong dân, được nhân dân đùm bọc, che chở, nhanh chóng phát triển cả về tổ chức lực lượng, trang bị và trình độ chiến đấu, làm chỗ dựa tin cậy cho phong trào cách mạng ở Bắc Sơn - Võ Nhai. Ngày 22/8/1941, trong một lần rút lên căn cứ địa Cao Bằng, trước sự khủng bố ngày càng ác liệt của địch ở Bắc Sơn, đồng chí bị phục kích và hy sinh anh dũng. Đây là một mất mát lớn cho phong trào cách mạng Việt Nam, đồng chí Phùng Chí Kiên đã trở thành tấm gương bất khuất cho tinh thần xả thân vì dân vì nước, là hình tượng mẫu mực về người cộng sản kiên trung.

Ghi nhận công lao của đồng chí Phùng Chí Kiên trong công cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc và xây dựng lực lượng vũ trang cách mạng, ngày 23/9/1947, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ký Sắc lệnh số 89/SL truy phong cấp tướng cho đồng chí Phùng Chí Kiên. Đây là sắc lệnh phong tướng đầu tiên của Nhà nước ta.

Tháng 11/2003, Đảng, Chính phủ ra quyết định công nhận đồng chí Phùng Chí Kiên là nguyên ủy viên Thường vụ Trung ương Đảng (khóa I), cán bộ lãnh đạo quân đội cấp tướng, liệt sĩ hy sinh anh dũng trong chiến đấu.

Kỷ niệm 122 năm Ngày sinh đồng chí Phùng Chí Kiên (18/5/1901 - 18/5/2023) là dịp để chúng ta ôn lại cuộc đời, sự nghiệp và tôn vinh công lao, cống hiến to lớn của đồng chí đối với cách mạng Việt Nam. Tên tuổi, sự nghiệp cách mạng của đồng chí mãi được lưu danh cùng muôn đời hậu thế, với sự nghiệp cách mạng vẻ vang của Đảng và nhân dân.