Đồng chí Tám Nhâm

HỒ THỊ NHÂM

Đồng chí Hồ Thị Nhâm tên thường dùng là Tám Nhâm, bí danh là Ngọc Đoàn, sinh năm 1947 trong một gia đình nông dân nghèo, ngụ tại ấp Sơn Trắng, xã Nhị Long, huyện Càng Long, tỉnh Trà Vinh.

Cha mẹ đồng chí là ông Hồ Văn Nữa và bà Đặng Thị Lan.

Sau Hiệp định Genève về đình chỉ chiến sự, tái lập hòa bình trên bán đảo Đông Dương năm 1954 được ký kết, ta vừa chuyến quân tập kết ra miền Bắc, địch nhanh chóng lộ mặt phản bội. Từ chính thực tiễn được, mất của gia đình mình và những bà con nông dân chung quanh, đã nhận thức rất rõ ràng ai là người lo cho dân cho nước, ai là kẻ phản dân hại nước, gia đình ông Hồ Văn Nữa và bà Đặng Thị Lan là cơ sở nuôi chứa trung kiên nhất của xã Nhị Long, bất chấp sự khủng bố, đàn áp dã man của địch. Chưa tròn mười tuổi đầu, Hồ Thị Nhâm đã cùng các anh chị mình ngày đêm lo chuyện cơm nước, liên lạc, canh chừng bọn làng lính, bảo vệ cơ sở hoạt động cách mạng

Cuộc Đồng khởi 14/9/1960, xã Nhị Long được giải phóng và trở thành căn cứ đứng chân của nhiều cơ quan, đơn vị vũ trang cách mạng huyện Càng Long cũng như tỉnh Trà Vinh. Phong trào tòng quân diệt giặc được nam nữ thanh niên trong xã nhiệt tình hưởng ứng. Hai người anh trai của Hồ Thị Nhâm vừa đến tuổi trưởng thành đã tích cực tham gia các phong trào cách mạng địa phương, vận động thanh thiếu niên trong ấp, trong xã làm nhiều việc tốt, ủng hộ bộ đội giải phóng.

Tháng 02/1967, sau khi người anh trai anh dũng hy sinh, Hồ Thị Nhâm chính thức thoát ly gia đình, tham gia hoạt động cách mạng. Đầu tiên, đồng chí tham gia công tác Phụ nữ xã Nhị Long. Không lâu sau đó, chuẩn bị vào chiến dịch Xuân Mậu Thân 1968, đồng chí được chuyển sang tiểu đội du kích nữ, thuộc Xã đội Nhị Long. Cùng đồng đội, chiến sĩ du kích Hồ Thị Nhâm được điều đi chiên đầu nhiều trận, làm công tác vũ trang tuyên truyền tại huyện lỵ. Càng Long, xã Bình Phú, Phương Thạnh...

Trong hai năm (5/1970 - 5/1972), Hồ Thị Nhâm trong vai trò chiến sĩ du kích mật nội ô, đã tham gia 38 trận đánh lớn nhỏ, diệt nhiều tên địch, thu nhiều vũ khí, góp phần tạo tâm lý thối động trong hàng ngũ kẻ thù ngay tại nội ô huyện lỵ. Càng Long. Chỉ tính riêng trong năm tháng đầu của năm 1972, đồng chí đã độc lập đánh 4 trận, diệt hơn 50 tên địch tại chi khu Càng Long. Đến bây giờ, những người dân lớn tuổi thị trấn Càng Long vẫn còn nhớ như in những trận đánh tiêu biểu của đồng chí:

Tháng 02/1972, Tiểu khu Vĩnh Bình gấp rút điều động các tiểu đoàn bảo an về tăng cường cho chi khu Càng Long nhằm ổn định nội ô huyện lỵ trước khi tập trung đánh phá ra vùng giải phóng. Sau khi thuyết phục lãnh đạo huyện ly và Huyện đội Càng Long, lúc hơn 7 giò tối ngày 19/7/1972, Hồ Thị Nhâm cho nổ một quả mìn tại một quán nhậu cách căn cứ bảo an không hơn trăm thước, làm chết và bị thương hơn 20 tên địch, mà đa phần là bọn thám báo, mật vụ, cảnh sát... An ninh quân đội từ Vùng IV chiến thuật về điều tra cả tháng trời mà vẫn không tìm ra manh mối người chiến sỹ dũng cảm ấy.

Không đầy 03 tháng sau, trong khi địch chưa hết hoang mang, lo sợ, Huyện đội Càng Long quyết định đánh bồi thêm trận nữa. Mục tiêu lần này chính là chi khu, nơi ở và làm việc của bọn sĩ quan cao cấp nhất Càng Long. Lúc này, địch tổ chức canh phòng mọi ngõ ra vào huyện lỵ một cách nghiêm ngặt và về đêm, chúng liên tục tổ chức tuần tra, canh gác. Nữ chiến sĩ du kích mật Hồ Thị Nhâm chọn phương án táo bạo nhất, không đánh ban đêm nữa mà đánh ngay giữa ban ngày, lúc mà địch bất ngờ nhất. Đúng phương án, hơn 7 giờ sáng ngày 15/5/1972, khi đò Nhị Long vừa cập bến, trong vai cô gái vườn ra chợ bán trái cây, hòa vào dòng người mua bán, Hồ Thị Nhâm ung dung xách giỏ lên bờ, tiến về phía mục tiêu. Trên đường đi, đồng chí đã mưu trí ba lần vượt qua sự kiểm soát của địch. Đến lần thứ tư, cách mục tiêu chừng ba chục thước, bốn tên cảnh sát ghìm súng chặn lại. Vùng vằng mọi cách mà bọn cảnh sát vẫn không cho qua, chúng hung hăng đòi lục soát cả người lẫn giỏ trái cây. Cả trung đội cảnh sát nghe báo động túa ra, vây lấy đồng chí. Giờ mìn hẹn nổ đã cận kề. Một mình đổi lấy cả mấy chục tên địch đã là lời chán! - Đồng chí thầm nghĩ nhưng nghiên răng chưa thể hành động vì chung quanh là khu dân cư khá sầm uất. Bất thần, đồng chí ôm giỏ vụt chạy, kéo theo cả trung đội cảnh sát hung hăng đuối theo. Chỉ chờ có thế, khi ra tới quảng đồng trống, đồng chí chủ động đi chậm lại. Quả mìn phát nổ, hơn chục tên vừa chết vừa bị thương. Đồng chí Hồ Thị Nhâm bị thương nặng và sau đó đã hy sinh tại nhà thương Vĩnh Bình.

Những chiến công vang dội của đồng chí đã góp phần xứng đáng tô thắm truyền thống quê hương Nhị Long hai lần anh hùng cũng như huyện lỵ. Càng Long (nay là thị trấn Càng Long) anh hùng. Nhạc sĩ Huỳnh Thanh Hải đã ngợi ca những chiến công bất tử của người nữ chiến sĩ 25 tuổi đời sáu tuổi quân ấy bằng những ca từ, giai điệu hào hùng mà da diết: "Ai về Trà Vinh, có nghe tiếng mìn của Hồ Thị Nhâm. Tiếng nổ còn vang huyện lỵ. Càng Long..."

Ngày 6/11/1976, đồng chí đã được Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam ký Quyết định truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Ngoài ra, đồng chí còn được Đảng, Nhà nước tặng thưởng nhiều huân huy chương cao quí khác như Huân chương Chiến công hạng Nhất, Huân chương Kháng chiến hạng Nhì, Danh hiệu Chiến sĩ Thi đua Khu Tây Nam bộ...

Ngày nay, tên người nữ Anh hùng Hồ Thị Nhâm đã được đặt cho một đường phố tại thị trấn Càng Long./.