Đồng chí Tô Hiệu - người chiến sĩ Cộng sản kiên trung
Với 32 năm tuổi đời, 18 năm quyết dấn thân và hy sinh vì độc lập của dân tộc, vì tự do và hạnh phúc của nhân dân, đồng chí Tô Hiệu là tấm gương sáng về tinh thần “biến nhà tù đế quốc thành trường học cách mạng”- một chiến sĩ tiên phong, người Cộng sản kiên trung, nhà lãnh đạo tài năng của Đảng ta.
Đồng chí Tô Hiệu sinh năm 1912 tại làng Xuân Cầu, xã Nghĩa Trụ, huyện Văn Giang (nay thuộc tỉnh Hưng Yên), trong một gia đình nhà nho nghèo nhưng giàu truyền thống yêu nước. Quê hương của đồng chí cũng là nơi gắn với Khởi nghĩa Bãi Sậy, một phong trào đấu tranh chống thực dân Pháp nổi tiếng cuối thế kỷ XIX.
Ngay từ khi còn trẻ, đồng chí Tô Hiệu đã sớm tham gia các hoạt động yêu nước. Năm 1926, khi đang học tại Hải Dương, đồng chí tham gia phong trào để tang nhà yêu nước Phan Châu Trinh nên bị chính quyền thực dân đuổi học. Sau đó, đồng chí ra Hà Nội tiếp tục học tập và tham gia các tổ chức cách mạng. Cuối năm 1929, đồng chí vào Ho Chi Minh City hoạt động cùng các đồng chí trong phong trào yêu nước.
Năm 1930, đồng chí bị thực dân Pháp bắt và kết án 4 năm tù, đày ra Nhà tù Côn Đảo. Trong điều kiện giam cầm khắc nghiệt, đồng chí vẫn kiên cường đấu tranh, tích cực học tập lý luận cách mạng và rèn luyện bản lĩnh chính trị.
Sau khi mãn hạn tù, mặc dù bị quản thúc tại quê nhà, đồng chí vẫn tiếp tục tham gia phong trào đấu tranh do Mặt trận Dân chủ Đông Dương phát động. Trong thời gian này, đồng chí được giao nhiều nhiệm vụ quan trọng trong tổ chức, từng giữ các cương vị lãnh đạo như Thương vụ Xứ ủy Bắc Kỳ, Bí thư Liên khu B và Bí thư Thành ủy Hải Phòng, góp phần thúc đẩy phong trào cách mạng phát triển mạnh tại khu vực.
Cuối năm 1939, đồng chí bị thực dân Pháp bắt tại Hải Phòng và sau nhiều lần tra tấn dã man, chúng kết án 5 năm tù rồi đày đồng chí lên Nhà tù Sơn La. Tại đây, mặc dù phải chịu cảnh đói rét, bệnh tật và sự đàn áp khắc nghiệt, đồng chí vẫn cùng các chiến sĩ cách mạng bí mật xây dựng tổ chức trong tù. Tháng 12/1939, chi bộ cộng sản trong nhà tù được thành lập; đến tháng 5/1940, chi bộ tổ chức Đại hội lần thứ nhất và bầu đồng chí Tô Hiệu làm Bí thư Chi bộ.
Dưới sự lãnh đạo của đồng chí, Chi bộ nhà tù Sơn La đã đoàn kết các tù nhân chính trị, tổ chức học tập, huấn luyện và đấu tranh chống chế độ hà khắc của kẻ thù, biến nơi giam cầm thành môi trường rèn luyện ý chí cách mạng. Tháng 5/1941, chi bộ còn cho ra đời tờ báo Suối Reo, góp phần nâng cao tinh thần và niềm tin cho các chiến sĩ cách mạng bị giam giữ.
Dù mắc bệnh lao phổi nặng, đồng chí vẫn không ngừng viết tài liệu, truyền đạt kinh nghiệm cho đồng chí, đồng đội. Trong những ngày cuối đời, từ nguồn nước ít ỏi trong xà lim, đồng chí đã gieo một mầm đào nhỏ bên tường nhà tù. Sau này, cây đào ấy được gọi là Cây đào Tô Hiệu, trở thành biểu tượng của tinh thần bất khuất của các chiến sĩ cách mạng tại Nhà tù Sơn La.
Ngày 7/3/1944, đồng chí Tô Hiệu qua đời khi mới 32 tuổi, để lại niềm tiếc thương sâu sắc cho đồng chí, đồng đội. Tuy cuộc đời ngắn ngủi, nhưng những đóng góp của đồng chí cho sự nghiệp cách mạng vô cùng to lớn. Hình ảnh cây đào Tô Hiệu ngày nay vẫn là biểu tượng sống động của ý chí kiên cường, tiếp thêm niềm tin và truyền thống cách mạng cho các thế hệ hôm nay và mai sau.
