ĐỒNG ĐỘI – GIA ĐÌNH THỨ HAI

Nếu hỏi người lính sợ nhất điều gì, nhiều người sẽ trả lời rằng không phải bom đạn, không phải cái chết, mà là nỗi cô đơn giữa chiến trường. Chiến tranh có thể cướp đi tuổi trẻ, lấy đi bình yên, nhưng nó lại trao cho những người lính một điều thiêng liêng: tình đồng đội – thứ tình cảm sâu đậm đến mức được gọi là “gia đình thứ hai”. Với anh Phạm Hải Triều, những năm tháng chiến đấu ở miền Nam đã khắc sâu trong anh hiểu biết về hai chữ “đồng đội” – không giấy mực nào có thể mô tả hết.

Gia đình sinh ra ta, nuôi ta lớn lên, dạy ta làm người; còn đồng đội là những người đã cùng ta đi qua ranh giới mong manh giữa sự sống và cái chết. Trên chiến trường, không còn khoảng cách sang – hèn, giàu – nghèo, lớn – nhỏ. Người lính chỉ nhìn nhau bằng ánh mắt của niềm tin và sự gửi gắm sinh mệnh. Khi tiếng súng vang lên, khi cái chết có thể đến bất kỳ lúc nào, thì chính người đứng cạnh ta, bò sát với ta trên chiến hào, chia cho ta giọt nước cuối cùng… mới chính là người gần gũi nhất.

Anh Triều kể rằng có những đêm hành quân dài dằng dặc giữa rừng hoặc len lỏi giữa lòng thành phố đầy quân địch, cơ thể mệt rã rời nhưng vẫn phải im lặng tuyệt đối. Trong bóng tối ấy, anh chỉ thấy rõ lưng áo ướt đẫm mồ hôi của người đi trước và hơi thở đều đặn của người đi sau. Chỉ cần một người dừng lại, người khác sẽ quay lại. Không bao giờ bỏ nhau. Cảm giác ấy giống như giữa đêm tối mịt mùng vẫn có một sợi dây vô hình buộc tất cả vào nhau, để ai cũng biết rằng mình không bao giờ đơn độc.

Có những bữa ăn, mỗi người chỉ có một ít lương khô, một ít cơm độn hoặc vài củ mì luộc, vậy mà vẫn chia cho nhau. Người bị thương được để dành phần ngon hơn. Người khỏe hơn tự nhường. Không ai nói lời cao đẹp, nhưng hành động lại đầy tình nghĩa. Có lần đơn vị anh bị thiếu nước nghiêm trọng. Chỉ còn một bi đông, nếu chia ra thì không đủ cho ai cả. Người chính trị viên ra lệnh ưu tiên cho thương binh. Phần còn lại, anh em truyền nhau từng ngụm nhỏ. Có người uống xong rồi giả vờ còn nước để chuyền tiếp cho bạn, chỉ mong người kia đừng lo cho mình. Đó chính là tình cảm mà không một thứ tình cảm nào ngoài gia đình ruột thịt có thể sánh bằng.

Và như gia đình thật sự, đồng đội cũng biết che chở và nâng đỡ tinh thần cho nhau. Có những chiến sĩ tuổi đời còn rất trẻ, đôi khi mệt mỏi, nhớ nhà, lo sợ, vậy mà chỉ cần một bàn tay đặt lên vai, một câu nói tưởng chừng đơn giản như “Có anh em ở đây rồi, đừng lo” cũng đủ giúp họ đứng vững. Người lính mạnh mẽ không phải vì họ không biết sợ, mà vì họ có đồng đội bên cạnh.

Nhưng chính vì coi nhau như gia đình, nên mất mát cũng đau đớn không kém. Có người sáng còn ngồi ăn chung, chiều đã nằm đó, lạnh lẽo. Có người chưa kịp nói lời dặn dò, đã ngã xuống giữa khói lửa. Nhiều khi không có cả mồ yên mả đẹp, chỉ có một nắm đất vội vàng và lời hẹn thầm lặng: “Ngày hòa bình, anh em sẽ tìm lại nhau”. Những mất mát ấy khắc sâu trong tim người ở lại, trở thành nỗi đau âm ỉ suốt đời.

Sau ngày đất nước hòa bình, người lính trở về với gia đình ruột thịt, nhưng họ không bao giờ quên gia đình thứ hai của mình. Mỗi lần gặp nhau, dù tóc đã bạc, da đã nhăn, họ vẫn ôm nhau như những ngày còn trong chiến hào. Họ gọi nhau bằng hai chữ thân thương nhất: “đồng đội”, như gọi về một thời trai trẻ đã gửi trọn cho Tổ quốc và cho nhau.

Đối với anh Phạm Hải Triều, tình đồng đội không chỉ là ký ức, mà là phần máu thịt của cuộc đời mình. Anh nói: “Nếu không có đồng đội, chắc chẳng ai có thể đi hết chiến tranh. Chính họ đã giúp tôi sống, giúp tôi kiên cường, và giúp tôi hiểu rằng, giữa bom đạn khốc liệt nhất, tình người vẫn là thứ bền bỉ và đẹp nhất”.