ĐÓNG GÓP CỦA LỰC LƯỢNG DÂN CÔNG TRONG CHIẾN DỊCH ĐIỆN BIÊN PHỦ – NHỮNG BƯỚC CHÂN GÓP PHẦN LÀM NÊN CHIẾN THẮNG

Khi nhắc đến Chiến thắng Điện Biên Phủ năm 1954, người ta thường nhớ đến những người lính trực tiếp chiến đấu tại mặt trận. Nhưng phía sau họ còn có một lực lượng đông đảo, ngày đêm vượt núi, băng rừng, vận chuyển lương thực, đạn dược và phục vụ chiến trường. Đó là lực lượng dân công, trong đó có dân công hỏa tuyến.

Họ không trực tiếp cầm súng chiến đấu ở các cứ điểm, nhưng những đóng góp của họ là một phần đặc biệt quan trọng tạo nên sức mạnh hậu cần của chiến dịch. Trong Chiến dịch Điện Biên Phủ, khoảng 261.500 dân công được huy động; lực lượng này cùng các phương tiện vận tải đã góp phần đưa hàng vạn tấn vật chất ra mặt trận.

1. Những con người bình dị lên đường ra trận

5

Dân công đến từ nhiều địa phương, từ Việt Bắc, Tây Bắc đến Liên khu III, Liên khu IV và các vùng tự do.

Họ có thể là nông dân, thanh niên, phụ nữ, người dân các dân tộc. Nhiều người vốn chỉ quen với công việc đồng áng, nhưng khi Tổ quốc cần, họ sẵn sàng rời quê hương để tham gia phục vụ chiến dịch.

Khẩu hiệu “Tất cả cho tiền tuyến, tất cả để chiến thắng” đã trở thành động lực để hàng vạn người đóng góp sức lực cho mặt trận.

2. Vận chuyển lương thực – đưa từng hạt gạo ra tiền tuyến

5

Một trong những nhiệm vụ quan trọng nhất của dân công là vận chuyển lương thực, thực phẩm cho bộ đội.

Đường lên Điện Biên Phủ dài, hiểm trở, nhiều đoạn phải vượt núi, vượt suối. Trong khi đó, máy bay Pháp liên tục đánh phá các tuyến giao thông.

Những đoàn dân công vẫn nối nhau đi.

Người gánh bộ, người gùi hàng, người đẩy xe đạp thồ, người vận chuyển bằng thuyền, bè hoặc các phương tiện thô sơ khác.

Theo các tài liệu tổng kết, nhân dân đã đóng góp hơn 25.000 tấn lương thực cùng nhiều thực phẩm khác cho chiến dịch; riêng lực lượng dân công được huy động tới khoảng 261.453 người, tương đương khoảng 14 triệu ngày công theo một số thống kê lịch sử.

3. Những chiếc xe đạp thồ – biểu tượng của sức dân

6

Một hình ảnh nổi bật trong công tác hậu cần Điện Biên Phủ là những chiếc xe đạp thồ.

Từ những chiếc xe đạp vốn dùng để đi lại, người dân đã cải tiến để vận chuyển hàng hóa trên những con đường núi.

Có những chiếc xe có thể chở hơn 200 kg hàng sau khi được cải tiến. Bảo tàng Lịch sử Quốc gia giới thiệu trường hợp ông Bùi Tín, dân công Thanh Hóa, từng nâng trọng tải chiếc xe từ khoảng 80 kg lên 213 kg trong quá trình phục vụ chiến dịch.

Đằng sau mỗi chiếc xe là sức người.

Mỗi vòng quay bánh xe là một phần lương thực, đạn dược và vật chất được đưa đến gần hơn với những người lính đang chiến đấu.

4. Không chỉ vận chuyển – họ còn mở và giữ đường

4

Đường lên Điện Biên Phủ phải đi qua nhiều khu vực núi cao, vực sâu và sông suối.

Máy bay Pháp liên tục đánh phá các tuyến giao thông nhằm cắt đứt đường tiếp tế. Các khu vực như Pha Đin, Lũng Lô, Cò Nòi, Tuần Giáo trở thành những điểm giao thông đặc biệt quan trọng.

Sau mỗi trận bom, dân công và thanh niên xung phong lại nhanh chóng:

• San lấp hố bom.

Có thể nói, giữ được con đường cũng chính là giữ được mạch máu của chiến dịch.

5. Những chuyến hàng trong mưa bom, bão đạn

6

Công việc của dân công vô cùng nguy hiểm.

Địch đánh phá mạnh vào các tuyến vận tải. Theo Bảo tàng Chiến thắng Điện Biên Phủ, các tuyến giao thông đã bị đánh phá gần 1.200 trận, khiến giao thông vận tải trở thành một mặt trận chiến đấu quyết liệt.

Nhưng bom đạn không thể ngăn những đoàn người tiếp tục tiến về phía trước.

Có những chuyến hàng phải đi ban đêm.

Có những đoạn đường phải đi qua trong im lặng để tránh máy bay địch.

Có những người ngã xuống trên đường vận chuyển.

Nhưng những người còn lại vẫn tiếp tục.

6. Khi chiến dịch chuyển sang “đánh chắc, tiến chắc”

Một bước ngoặt quan trọng của Chiến dịch Điện Biên Phủ là việc Bộ Chỉ huy quyết định chuyển phương châm từ “đánh nhanh, giải quyết nhanh” sang “đánh chắc, tiến chắc”.

Điều này khiến chiến dịch kéo dài hơn và nhu cầu hậu cần tăng lên rất lớn. Vì vậy, vai trò của lực lượng dân công càng trở nên quan trọng. Các tuyến vận chuyển phải được duy trì trong thời gian dài để bảo đảm lương thực, đạn dược, thuốc men và các nhu yếu phẩm cho bộ đội.

Nói cách khác, phía sau mỗi trận đánh của bộ đội là một “trận chiến hậu cần” của hàng vạn người dân.

7. Những đóng góp thầm lặng

4

Dân công không có những trận đánh nổi tiếng như Him Lam, Độc Lập hay A1.

Tên tuổi của rất nhiều người cũng không được lịch sử ghi lại đầy đủ.

Nhưng nếu không có họ, những đoàn quân ở Điện Biên Phủ sẽ gặp khó khăn rất lớn về hậu cần.

Một người gánh một bao gạo.
Một chiếc xe đạp chở hàng trăm kilôgam hàng hóa.
Một đoàn người sửa một đoạn đường.
Hàng vạn người góp hàng triệu ngày công.

Tất cả những đóng góp tưởng như nhỏ bé ấy đã hợp lại thành một sức mạnh hậu phương khổng lồ.

8. Ngày 7 tháng 5 năm 1954

5

Ngày 7 tháng 5 năm 1954, quân đội Việt Nam giành thắng lợi quyết định tại Điện Biên Phủ.

Chiến thắng ấy là kết quả của sự chiến đấu anh dũng của bộ đội và sự đóng góp to lớn của toàn dân, trong đó lực lượng dân công giữ một vị trí đặc biệt trong công tác hậu cần.

Khi lá cờ chiến thắng tung bay trên nóc hầm chỉ huy của tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ, đó không chỉ là niềm vui của những người lính trên chiến trường.

Đó còn là niềm vui của hàng vạn người dân đã gánh từng bao gạo, đẩy từng chiếc xe, sửa từng đoạn đường và vượt qua bom đạn để đưa sức mạnh hậu phương ra tiền tuyến.

Câu chuyện về những người không cầm súng

Chiến thắng Điện Biên Phủ cho chúng ta một bài học sâu sắc: một cuộc chiến không chỉ được quyết định bởi những người trực tiếp cầm súng, mà còn bởi sức mạnh của cả hậu phương.

Những người dân công năm xưa có thể không được biết đến bằng những cái tên nổi tiếng, nhưng họ đã góp tuổi trẻ, sức lực và thậm chí cả tính mạng cho thắng lợi chung.

Ngày nay, những con đường lên Điện Biên đã trở nên bình yên. Những chiếc xe đạp thồ từng chở hàng giữa núi rừng giờ đây trở thành hiện vật lịch sử.

Điều còn lại sau 70 năm không chỉ là niềm tự hào về một chiến thắng, mà còn là lòng biết ơn đối với những con người bình dị đã góp phần làm nên chiến thắng ấy.

“Đằng sau mỗi người lính Điện Biên là một hậu phương. Đằng sau mỗi trận đánh là những đoàn dân công âm thầm vận chuyển lương thực, đạn dược và thuốc men. Họ không đứng trong chiến hào, nhưng những bước chân của họ đã góp phần đưa sức mạnh đến chiến trường. Nhớ về những người dân công Điện Biên Phủ là nhớ về sức mạnh của lòng dân – sức mạnh đã góp phần làm nên chiến thắng lịch sử ngày 7 tháng 5 năm 1954.”