ĐỒNG KHỞI HÒA THỊNH
Trong những ngày tháng lịch sử của mùa Xuân năm 1975, Phú Yên đã ghi dấu nhiều chiến công vang dội, góp phần quan trọng vào thắng lợi chung của chiến dịch giải phóng miền Nam. Giữa muôn vàn câu chuyện hào hùng ấy, trận đánh chặn đường lui quân chiến lược của địch đã trở thành một dấu mốc không thể nào quên, thể hiện ý chí kiên cường, sự quả cảm và nghệ thuật tác chiến linh hoạt của lực lượng vũ trang tỉnh Phú Yên. Câu chuyện ấy không chỉ là lịch sử, mà còn là ngọn lửa truyền thống để thế hệ hôm nay tiếp tục tự hào và noi theo.
Từ ngọn đuốc trong đêm Đồng khởi Hòa Thịnh đến tiếng súng vang trời trận chiến Đường 5 đã minh chứng cho tinh thần đoàn kết, ý chí quật cường của quân và dân Phú Yên trong cuộc kháng chiến chống đế quốc Mỹ cứu nước.
Những chiến công vang dội ấy góp phần giải phóng tỉnh Phú Yên vào ngày 1/4/1975 và làm nên đại thắng mùa Xuân năm 1975 giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước. 50 năm sau ngày đất nước hoàn toàn giải phóng, phát huy truyền thống cách mạng, Đảng bộ, chính quyền và nhân dân huyện Tây Hòa ra sức xây dựng và phát triển quê hương giàu, đẹp, văn minh.
Về xã Hòa Thịnh (huyện Tây Hòa) hôm nay, những con đường rộng mở khang trang, cờ hoa rực rỡ và cánh đồng lúa trải dài xanh mướt. Xã Hòa Thịnh đạt chuẩn nông thôn mới nâng cao, đời sống người dân phát triển, diện mạo làng quê ngày càng khởi sắc. Khu Di tích lịch sử cấp quốc gia Đồng khởi Hòa Thịnh nằm ngay tại trung tâm xã, thuận lợi cho người dân và học sinh đến tưởng niệm. Nơi đây 65 năm trước, vào ngày 22/12/1960, cùng với khí thế sục sôi trong cả nước, phong trào Đồng khởi Hòa Thịnh - cuộc khởi nghĩa đầu tiên ở Khu 5 đã nổ ra, trở thành mốc son chói lọi trong phong trào cách mạng của quân và dân ta.
Từ phát súng của phong trào Đồng khởi Hòa Thịnh
Ông Dương Dụ (xã Hòa Mỹ Đông, huyện Tây Hòa) là một trong những cán bộ vũ trang của tỉnh chi viện cho phong trào Đồng khởi Hòa Thịnh. Mặc dù đã 95 tuổi nhưng ông Dụ vẫn nhớ rất rõ không khí hào hùng của quân và dân ta trong những năm tháng ấy. Những năm 1954 - 1960, phong trào cách mạng ở Phú Yên gặp nhiều khó khăn. Địch thẳng tay đàn áp chiến sỹ cách mạng và nhân dân ta. Đầu năm 1959, Trung ương Đảng ra Nghị quyết xác định nhiệm vụ của cách mạng miền Nam là "Khởi nghĩa giành chính quyền về tay nhân dân".
Theo lời kể của ông Dương Dụ, vào 19 giờ, ngày 22/12/1960, phong trào Đồng khởi Hòa Thịnh nổ ra. Lực lượng tham gia hành quân qua các thôn xóm rồi chia thành 3 cánh đến trụ sở xã Hòa Thịnh, nổ súng đánh vào trung đội của địch. Khi đó, ông Dụ cùng với một số đồng chí chỉ huy cánh quân thứ hai đột nhập vào nhà và bắt sống chỉ huy của địch. Nghe tiếng súng nổ, hàng nghìn người dân từ các hướng đổ ra đường, mang theo gậy gộc, giáo mác cùng lực lượng vũ trang huyện tấn công, truy bắt địch rồi tập trung về trụ sở xã vào 1 giờ, sáng 23/12/1960. Hòa Thịnh trở thành xã đầu tiên của đồng bằng Khu 5 được chính quyền cách mạng làm chủ.
Phong trào Đồng khởi Hòa Thịnh là biểu tượng sáng ngời của lòng yêu nước, ý chí bất khuất và tinh thần quật cường của quân và dân Tây Hòa nói riêng, Phú Yên nói chung. Ngọn lửa Đồng khởi Hòa Thịnh sáng ngời trong đêm tối đã soi rọi con đường đấu tranh cách mạng, khơi dậy sức mạnh của quân và dân ta trong công cuộc kháng chiến chống đế quốc Mỹ những năm tiếp theo.
