ĐỒNG QUỐC BÌNH – NGƯỜI LÍNH HẢI QUÂN GIỮ LẤY BĂNG ĐẠN TRONG LỬA ĐẠN

Có những người được nhớ đến bởi một trận đánh lớn. Nhưng cũng có những người được nhớ bởi một khoảnh khắc rất nhỏ giữa trận chiến: một người lính đã bị thương nhiều lần nhưng vẫn cố giữ lấy từng băng đạn để đồng đội tiếp tục chiến đấu.

Đồng Quốc Bình là một người như thế.

Anh sinh năm 1945, quê ở xã Đại Hợp, huyện Kiến Thụy, thành phố Hải Phòng. Trước khi nhập ngũ, anh còn là một học sinh. Tháng 4/1963, chàng trai trẻ tình nguyện nhập ngũ, trở thành chiến sĩ hàng hải thuộc Tàu 122, Trung đoàn 171 Hải quân. Khi ấy, anh mới 18 tuổi.

Tuổi đời còn rất trẻ nhưng trong những ngày đầu quân ngũ, Đồng Quốc Bình được cấp trên và đồng đội đánh giá cao bởi tinh thần học tập, rèn luyện và ý thức trách nhiệm. Những tư liệu của thành phố Hải Phòng ghi lại rằng anh luôn đi đầu trong công việc, được đồng đội yêu mến và tín nhiệm.

Rồi chiến tranh đến gần hơn.

Ngày 5/8/1964, trong những trận đánh đầu tiên chống chiến tranh phá hoại bằng không quân của Mỹ ở miền Bắc, tàu của Đồng Quốc Bình phải đối mặt với máy bay địch. Trên tàu, mỗi người có một nhiệm vụ. Với Bình, nhiệm vụ quan trọng là tiếp đạn cho khẩu đội pháo.

Máy bay địch liên tục oanh tạc.

Trong làn bom đạn ấy, Đồng Quốc Bình vẫn bình tĩnh chuyển từng băng đạn lên mâm pháo để các pháo thủ tiếp tục bắn trả. Khi khẩu pháo gặp sự cố và khẩu đội thiếu người, anh không đứng ngoài. Anh nhảy lên cùng khẩu đội trưởng sửa chữa để khẩu pháo có thể tiếp tục chiến đấu. Trong trận đánh, anh bị thương ở chân.

Nhưng đó mới chỉ là lần bị thương đầu tiên.

Đợt oanh tạc thứ hai diễn ra dữ dội hơn. Một mảnh đạn khiến Đồng Quốc Bình bị thương nặng ở bụng. Vết thương nghiêm trọng đến mức anh phải dùng một tay ôm bụng để giữ vết thương, nhưng tay còn lại vẫn cố gắng đỡ từng băng đạn cho đồng đội.

Tôi nghĩ đây là chi tiết khiến câu chuyện về Đồng Quốc Bình trở nên đặc biệt.

Không phải vì nó tạo ra một hình ảnh quá lớn lao.

Mà bởi nó cho thấy trong hoàn cảnh nguy hiểm nhất, điều anh nghĩ đến vẫn là khẩu pháo đang chiến đấu và những người đồng đội bên cạnh mình.

Trên con tàu lúc ấy, đạn của đối phương tiếp tục trút xuống. Một loạt đạn đánh trúng hòm đạn trên tàu, khiến khu vực bốc cháy và nhiều người thương vong. Đồng Quốc Bình tiếp tục bị thương nặng hơn.

Nhưng anh vẫn chưa dừng lại.

Theo tư liệu của Cơ sở dữ liệu Lịch sử Đảng bộ thành phố Hải Phòng, dù bị thương rất nặng, Đồng Quốc Bình vẫn cố nhoài người dùng phần sức lực còn lại đẩy những băng đạn ra xa đám cháy, nhằm tránh gây thêm thương vong cho đồng đội.

Đồng đội kịp đưa anh ra mạn phải của tàu để băng bó.

Một người lính bị thương nhiều lần.

Một cơ thể gần như không còn sức.

Nhưng sau khi được sơ cứu, anh vẫn tiếp tục nhoài người tiếp đạn cho đồng đội bắn máy bay.

Đó là hình ảnh khiến tôi nghĩ mãi.

Bởi chiến tranh đôi khi không cho con người nhiều thời gian để lựa chọn. Nhưng trong khoảnh khắc ấy, Đồng Quốc Bình vẫn lựa chọn làm điều mà anh cho là cần thiết nhất: giữ cho đồng đội tiếp tục chiến đấu.

Sau khi trận đánh kết thúc, đồng đội đưa anh vào cấp cứu tại Bệnh viện Hồng Gai. Nhưng vết thương quá nặng.

Đến 16 giờ ngày 5/8/1964, Đồng Quốc Bình hy sinh.

Anh mới 19 tuổi.

Chỉ hơn một năm tuổi quân.

Một chàng trai quê Đại Hợp đã lên đường khi còn rất trẻ, rồi nằm lại nơi vùng biển Quảng Ninh trong trận chiến đầu tiên chống máy bay Mỹ.

Nhưng câu chuyện không dừng lại ở ngày anh hy sinh.

Tin Đồng Quốc Bình hy sinh nhanh chóng lan về đơn vị và địa phương. Tại Hòn Gai, chi đoàn thanh niên đã lấy tên anh đặt cho chi đoàn của mình. Phong trào học tập và noi gương Đồng Quốc Bình lan rộng trong thanh niên miền Bắc, đặc biệt trong lực lượng Hải quân.

Còn ở quê hương Hải Phòng, cái tên Đồng Quốc Bình được lưu giữ theo một cách đặc biệt.

Một phường của thành phố Hải Phòng được đặt tên Đồng Quốc Bình.

Không phải ngẫu nhiên mà một địa danh của thành phố lại mang tên một người lính đã hy sinh khi tuổi đời chưa tròn 20.

Đó là cách quê hương ghi nhớ một người con đã nằm lại trong những ngày đầu của cuộc kháng chiến chống Mỹ. Thành phố Hải Phòng sau đó còn đặt tên một tuyến đường mang tên anh. Gia đình anh tại Đại Hợp cũng được các cấp, các ngành quan tâm thăm hỏi, tưởng niệm.

Điều khiến tôi thấy câu chuyện này đặc biệt hơn nữa là Đồng Quốc Bình không phải một người lính đã có hàng chục năm quân ngũ.

Anh chỉ mới nhập ngũ hơn một năm.

Anh chưa có một cuộc đời dài để lập nên thật nhiều chiến công.

Nhưng trong một trận đánh, anh đã làm hết khả năng của mình cho đến hơi thở cuối cùng.

Năm 2018, hơn nửa thế kỷ sau ngày hy sinh, Đồng Quốc Bình được Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân theo Quyết định số 622/QĐ-CTN ngày 26/4/2018.

Tôi nghĩ điều đáng nhớ nhất về Đồng Quốc Bình không nằm ở danh hiệu được trao sau này.

Mà nằm ở hình ảnh một chàng trai 19 tuổi giữa trận chiến.

Anh bị thương.

Rồi lại bị thương.

Nhưng vẫn tiếp đạn.

Vẫn nghĩ đến đồng đội.

Vẫn cố đẩy những băng đạn khỏi đám cháy để tránh thương vong thêm.

Và cuối cùng, vẫn tiếp tục chiến đấu dù biết cơ thể mình đã không còn đủ sức.

Có những con người bước vào lịch sử không phải bằng những điều quá xa vời, mà bằng một việc rất cụ thể họ đã làm trong một khoảnh khắc sinh tử. Với Đồng Quốc Bình, đó là những băng đạn anh cố giữ lại cho đồng đội giữa tiếng bom đạn trên con tàu ngày 5/8/1964.

Hôm nay, nếu đi qua phường Đồng Quốc Bình ở Hải Phòng, có lẽ nhiều người chỉ nghĩ đó là tên một địa danh quen thuộc.

Nhưng phía sau cái tên ấy là một người con của Đại Hợp, Kiến Thụy.

Một người lính Hải quân.

Một chàng trai 19 tuổi.

Một người đã nằm lại trong trận đánh đầu tiên.

Và một câu chuyện mà thành phố đã lựa chọn lưu giữ bằng chính tên của một phường.

Đồng Quốc Bình không trở về quê hương sau ngày đất nước hòa bình. Nhưng tên anh đã trở về theo một cách khác – hiện diện giữa thành phố Cảng, trong một địa danh mà mỗi ngày vẫn có những con người đi qua.

Có lẽ đó cũng là ý nghĩa đẹp nhất của việc nhớ về những người đã hy sinh:

Không để tên tuổi họ chỉ nằm trên những trang giấy, mà để họ tiếp tục hiện diện trong đời sống của quê hương.