Dòng sông chở chữ

Bên dòng sông Thạch Hãn năm 1972, ranh giới giữa sống và chết mong mong như một sợi tóc. Nhưng giữa tiếng pháo gầm vang cả hai bờ, những cuốn sách khoa học, những tập thơ chuyền tay vẫn lặng lẽ sang sông cùng hành trang của những người lính sinh viên.

Anh Thành, sinh viên năm hai Khoa Văn Đại học Tổng hợp Hà Nội, nhập ngũ mang theo cuốn sổ tay nhỏ bọc bạt nilon cẩn thận. Bất kỳ lúc nào ngừng tiếng súng, dưới ánh sáng leo lắt của đốm than lập lòe trong hầm pháo, Thành lại cặm cụi ghi chép. Anh chép những bài thơ viết cho người mẹ ở quê nhà, chép cả những bài giảng dở dang của thầy cô nơi mái trường đại học. Các chiến sĩ cùng hầm thường trêu: "Đánh xong giặc rồi về học tiếp, chép làm gì cho nặng ba lô!"

Thành chỉ cười: "Giặc phá trường học, nhưng không thể xóa được kiến thức. Tụi mình đánh giặc là để giành lại quyền được học, được sống có trí tuệ."

Trong một trận quyết chiến bảo vệ Thành cổ, Thành ngã xuống khi tay vẫn ghì chặt khẩu AK và cuốn sổ tay gài trong ngực áo. Cuốn sổ dính máu ấy sau này được đồng đội chuyền tay nhau đọc, trở thành nguồn động viên tinh thần to lớn giúp hàng trăm chiến sĩ trẻ giữ vững niềm tin vào ngày chiến thắng. Tình yêu trí thức giữa dải đất đạn bom ấy là lời khẳng định mạnh mẽ về sức sống mãnh liệt của văn hóa Việt Nam.