Dòng sông Thạch Hãn đêm tháng Chín

Cựu chiến binh Trần Văn Mão, sinh năm 1951, từng là chiến sĩ Trung đoàn 48, Sư đoàn 320B và trực tiếp tham gia chiến đấu tại Quảng Trị năm 1972. Ông kể rằng trong những tháng cuối của trận chiến Thành cổ, sông Thạch Hãn là con đường duy nhất để đưa bộ đội, lương thực và đạn dược vào bên trong.

Theo lời ông Mão, những chuyến vượt sông thường diễn ra vào ban đêm để tránh máy bay và pháo địch. Bộ đội phải dùng thuyền nhỏ, bè tre hoặc bơi qua sông trong bóng tối. Dù vậy, pháo sáng vẫn thường xuyên bắn lên trời, soi rõ cả mặt nước.

Ông nhớ nhất đêm ngày 14 tháng 9 năm 1972. Hôm đó, đơn vị của ông nhận lệnh vượt sông để tiếp viện cho lực lượng đang giữ Thành cổ. Mưa lớn kéo dài từ chiều khiến nước sông dâng cao và chảy rất xiết.

Trong tổ của ông có một chiến sĩ tên Đặng Văn Huy, quê ở Thái Bình, mới 19 tuổi. Huy là người nhỏ con nhưng rất khỏe và luôn mang phần nặng nhất trong những lần hành quân. Tối hôm ấy, Huy nhận nhiệm vụ chèo chiếc thuyền chở đạn và thuốc men sang bờ bên kia.

Khi thuyền đi được gần giữa dòng, địch bất ngờ bắn pháo sáng và pháo cối xuống khu vực vượt sông. Mặt nước lập tức bị xé tung bởi tiếng nổ và những cột nước dựng lên liên tiếp.

Một quả đạn rơi rất gần khiến chiếc thuyền chao mạnh rồi lật úp. Mọi người rơi xuống sông giữa dòng nước xiết. Ông Mão kể rằng trong lúc chới với giữa dòng, ông nghe thấy tiếng Huy gọi lớn: “Giữ lấy thùng đạn! Đừng để trôi!”

Dù bản thân đang bị nước cuốn đi, Huy vẫn cố đẩy thùng đạn về phía những người khác. Ông Mão và vài đồng đội bám được vào mảnh gỗ rồi trôi dạt vào bờ. Nhưng Huy thì không.

Suốt đêm hôm đó, mọi người tìm kiếm trong tuyệt vọng. Đến sáng hôm sau, họ mới tìm thấy thi thể của Huy mắc lại bên một bụi cây ven sông. Hai tay anh vẫn ôm chặt chiếc túi đựng tài liệu quân sự và thuốc men.

Ông Mão kể rằng khi nhìn thấy Huy nằm đó, ai cũng bật khóc. Người chiến sĩ trẻ tuổi ấy đã không nghĩ đến bản thân mình trong những giây phút cuối cùng mà chỉ nghĩ đến nhiệm vụ và đồng đội.

Nhiều năm sau, mỗi lần trở lại bờ sông Thạch Hãn, ông Mão vẫn đứng rất lâu nhìn dòng nước lặng lẽ trôi. Với ông, con sông ấy không chỉ chảy qua Quảng Trị mà còn chảy qua ký ức của những người lính đã gửi lại tuổi thanh xuân và đồng đội của mình nơi đó.