Đổng Thị Sáu

Sinh năm 1922 trong một gia đình không giàu có nhưng nề nếp ở xã Phước Thiền (huyện Nhơn Trạch), năm 1945, má Đổng Thị Sáu lấy chồng. Người được má trao thân gởi phận là một thanh niên gốc Bắc, di cư vào quê má. Đến bây giờ, những người cao tuổi ở Phước Thiền còn lưu truyền rằng: “Ông ấy là cán bộ Việt Minh”. Rồi cũng năm ấy, vợ chồng má dắt díu nhau lên Sài Gòn làm ăn. Vài năm sau, má Sáu trở về quê với người con nhỏ trên tay. Người con trai duy nhất của má mang họ mẹ, Đổng Văn Dạn. Bà Nguyễn Thị Ni, em dâu má Sáu kể: má Sáu vóc dáng mảnh mai lắm và yếu ớt từ nhỏ. Nhưng những năm một mình nuôi con, má Sáu đã từng mua bông cỏ về vò (vò bông cỏ cực lắm) rồi bán hàng rong khắp nơi, suốt ngày lầm lũi “bán mặt cho đất bán lưng cho trời” để kiếm tiền nuôi con. Qua mùa vụ, má lại gánh quang gánh lên vai, tảo tần buôn bán. “...Cho đến tận khi nằm xuống, tôi cũng không hề nghe chị Sáu tôi than thở một lời về những gì chị tôi đã phải trải qua. Chị tôi vốn hiền lành ít nói. Là chị chồng - em dâu, nhưng chúng tôi đã sống yêu thương hòa thuận suốt gần 40 năm trời, ngay cả sau khi chồng tôi bị bắt lính và mất tích năm 1972. Người của Nhà nước đến đón chị Sáu tôi lên ở Trại nuôi dưỡng cha mẹ liệt sĩ, chị không chịu, chị muốn sống trong căn nhà của cha mẹ, và sống với các con tôi “ - bà Nguyễn Thị Ni kể. Năm 1967, khi mới 21 tuổi anh Đổng Văn Dạn nhập ngũ, là chiến sĩ của Huyện đội Nhơn Trạch. Hai năm con trai đi kháng chiến, má nhiều lần đi bộ lặn lội lên vùng Phước Thọ, Phước An và rừng Phước Lai để thăm con. Tất cả số tiền cóp nhặt được má đều dành cho người con trai duy nhất ấy. Một đêm khuya năm 1969, đồng đội của con má mang về một cái đồng hồ, một cái bóp, kèm theo giấy báo tử của liệt sĩ Đổng Văn Dạn. Đồng đội chôn cất anh tại rừng Phước Lai, nơi anh bị trúng mìn trong một chuyến công tác. Sau ngày miền Nam giải phóng, má Sáu đã cố công kiếm tìm nhưng ngôi mộ của con trai má đã không còn để lại dấu vết nào sau bao năm vật đổi sao dời. Và năm 1985, ngày 7 tháng 10 âm lịch, má đã ra đi âm thầm trong ngôi nhà má đã sinh ra và sống suốt 63 năm nhiều biến động. Má và gia đình được Nhà nước tặng thưởng Huân chương Độc lập hạng Ba năm 1985. Má cũng được Nhà nước truy tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anh hùng theo Quyết định số 394/KTCTN ngày 17/12/1994.