ĐỨA CON CỦA KHÓI LỬA

Năm 1971, giữa những ngày bom đạn dữ dội ở vùng ven Thái Bình, trong một căn hầm đất nhỏ bên ruộng, chị Phạm Thị Liên bắt đầu trở dạ. Bên ngoài, tiếng máy bay gầm rú, đất rung chuyển, khói phủ mờ trời. Trong hầm chỉ có hai người phụ nữ: chị Liên và mẹ chồng. Không y tá, không đèn, chỉ có một ngọn đèn dầu leo lét và tiếng thở gấp gáp. Đứa trẻ được sinh ra đúng lúc bom nổ gần đó, đất cát trút xuống, hai người ôm nhau trong bóng tối. Đứa bé cất tiếng khóc đầu tiên giữa mùi khói và hơi đất, người ta bảo đó là tiếng khóc át cả tiếng bom. Mẹ chồng chị Liên cắt rốn bằng con dao làm cỏ, rồi quấn đứa trẻ trong chiếc áo cũ. Họ đặt tên em là Hòa, với niềm tin một ngày nào đó đất nước sẽ yên. Ba của Hòa, anh Nguyễn Văn Hòa, là bộ đội hành quân vào Nam, từ ngày đi chưa một lần trở về. Suốt mười năm sau, chị Liên vừa làm ruộng vừa nuôi con, mỗi tối lại thắp đèn, dạy con đọc tên cha. Mỗi khi có đoàn bộ đội về phép, chị lại chạy ra đầu làng hỏi: “Các anh có ai tên Hòa không?” Nhưng chưa bao giờ có câu trả lời. Năm Hòa mười tám tuổi, hòa bình đã lâu, cậu quyết định lên đường tìm cha. Cậu mang theo tấm ảnh duy nhất mẹ giữ: một người đàn ông trong bộ quân phục cũ, nụ cười nhòe vì ẩm mốc. Hòa đi dọc đường Trường Sơn cũ, hỏi thăm từng đơn vị cũ. Có người bảo: “Anh ấy hy sinh ở Quảng Trị rồi.” Có người lại nói: “Tôi nhớ có người cùng tên, bị thương, được đưa ra Bắc.” Hòa đi mãi, chân nứt nẻ, vai rát vì nắng. Cậu tìm đến một nghĩa trang liệt sĩ, đọc từng bia mộ. Ở hàng cuối, có một ngôi mộ không tên, chỉ ghi “Liệt sĩ chưa rõ quê quán – hy sinh 1972”. Cậu quỳ xuống, nước mắt rơi. Không chắc đó là cha, nhưng trong lòng cậu cảm thấy một sợi dây vô hình níu lại. Cậu lấy mảnh khăn tay mẹ trao, trải lên mộ, khẽ nói: “Con là Hòa, con trai của cha đây.” Khi trở về, cậu kể với mẹ: “Con đã tìm được cha rồi, mẹ ạ. Cha nằm ở nơi gió mát lắm.” Chị Liên nghe, lặng im. Đêm ấy, chị ra thắp nhang trước sân, nhìn lên trời, thấy mây bay như khói. Mắt chị ướt, nhưng môi vẫn mỉm cười. Từ đó, mỗi năm đến ngày 27 tháng 7, mẹ con chị lại đi một quãng xa, mang theo bó hoa dại, đến thăm ngôi mộ vô danh ở Quảng Trị. Chị nói với con: “Cha con không mất, cha chỉ đổi chỗ đứng thôi.” Còn Hòa, mỗi lần cắm nhang, lại nghe như có tiếng ai gọi tên mình trong gió. Một tiếng gọi không rõ, nhưng đầy ấm áp, như hơi thở của đất, của người cha chưa kịp nhìn con nhưng đã hóa thành mảnh trời xanh bao phủ lấy quê hương này.