"Đừng bắn vào nhà dân!"
Mới 18 tuổi, La Thị Tám xung phong làm nhiệm vụ đứng trên điểm cao ở Ngã ba Đồng Lộc, quan sát máy bay Mỹ, đếm số bom rơi và đánh dấu những quả bom chưa nổ để công binh xử lý. Trong hơn 200 ngày đêm, chị đã đối mặt với bom đạn hàng trăm lần và trở thành biểu tượng của tuổi trẻ Việt Nam trong kháng chiến chống Mỹ.
Năm 1968, Ngã ba Đồng Lộc (Hà Tĩnh) là một trong những trọng điểm đánh phá ác liệt nhất trên tuyến đường vận tải chiến lược Trường Sơn.
Mỗi ngày, hàng chục đến hàng trăm lượt máy bay Mỹ trút bom xuống khu vực nhỏ hẹp này nhằm cắt đứt tuyến chi viện cho chiến trường miền Nam.
Giữa "tọa độ lửa" ấy, cô gái La Thị Tám, vừa tròn 18 tuổi, nhận một nhiệm vụ đặc biệt.
Hằng ngày, chị leo lên một điểm cao nhìn bao quát toàn bộ ngã ba.
Không có hầm kiên cố.
Không có công sự chắc chắn.
Chỉ với chiếc ống nhòm, cuốn sổ tay và lá cờ hiệu, chị quan sát từng tốp máy bay lao tới.
Mỗi lần bom nổ, chị bình tĩnh đếm số lượng bom rơi, xác định vị trí những quả bom chưa phát nổ rồi báo ngay cho lực lượng công binh.
Nhờ những thông tin chính xác ấy, các chiến sĩ công binh có thể nhanh chóng rà phá bom nổ chậm, mở đường cho xe vận tải tiếp tục hành quân.
Có những ngày, máy bay Mỹ đánh phá 10 đến 15 đợt.
Bom vừa dứt, La Thị Tám lại chạy đến các điểm vừa bị đánh dấu.
Khói bụi còn chưa tan.
Đất đá vẫn nóng bỏng.
Nhưng chị phải hoàn thành nhiệm vụ trước khi đoàn xe tới.
Đồng đội kể rằng có lần, sau một trận ném bom dữ dội, nhiều người tưởng chị đã hy sinh.
Thế nhưng ít phút sau, từ giữa màn khói, La Thị Tám vẫn chạy về với cuốn sổ ghi đầy đủ số lượng và vị trí bom.
Chị cười và nói:
"Em còn sống, đường vẫn còn thông."
Suốt hơn 200 ngày đêm, La Thị Tám đã quan sát, đánh dấu hàng nghìn quả bom, góp phần bảo đảm an toàn cho hàng vạn chuyến xe và bộ đội qua Ngã ba Đồng Lộc.
Nhiều cán bộ công binh sau này khẳng định rằng những thông tin của chị có độ chính xác rất cao, giúp giảm đáng kể thương vong trong quá trình rà phá bom.
Với tinh thần dũng cảm đặc biệt ấy, năm 1970, La Thị Tám được Đảng và Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân khi mới ngoài 20 tuổi.
Hình ảnh cô gái nhỏ bé đứng giữa "tọa độ lửa", bình tĩnh đếm bom giữa tiếng gầm của máy bay đã trở thành biểu tượng của lòng quả cảm và tinh thần cống hiến của thanh niên Việt Nam trong kháng chiến chống Mỹ.
Nhà thơ Phạm Tiến Duật sau này đã lấy hình tượng La Thị Tám làm cảm hứng để sáng tác bài thơ nổi tiếng "Lửa đèn", ca ngợi những con người thầm lặng đã góp phần làm nên những con đường huyền thoại của Trường Sơn.
Ngày nay, mỗi lần đến Khu di tích Ngã ba Đồng Lộc, du khách vẫn được nghe kể về cô gái tuổi mười tám từng một mình đối mặt với bom đạn để giữ cho mạch máu giao thông của Tổ quốc không bao giờ bị ngắt quãng.
