Dưới lòng đất - nơi sự sống được giữ lại
DƯỚI LÒNG ĐẤT - NƠI SỰ SỐNG ĐƯỢC GIỮ LẠI
Chỉ vài tuần sau chuyến đò đón ông Ba Sáng, chiến sự tại Định Thủy càng trở nên dữ dội. Địch mở nhiều cuộc càn, gom dân, rải chất độc, lùng sục từng căn nhà. Bất cứ nơi nào chúng nghi ngờ có cán bộ, chúng đều triệt hạ không thương tiếc. Tháng 2 năm 1969, xã quyết định đào thêm các hầm bí mật. Lệnh giao xuống ấp Định Nhơn, và người chịu trách nhiệm chính là ông Sử Văn Sánh.
Ngôi nhà được chọn là của ông Võ Văn Mót. Đêm xuống, ánh đèn chỉ le lói như đom đóm, cả nhóm lặng lẽ đào từng nhát cuốc, từng lớp đất được giấu đi dưới gốc dừa, trộn với rác sinh hoạt để che mắt địch. Trong bóng tối, tiếng đất chạm vào thành hầm âm vang như nhịp tim người sống dưới lòng đất sau này.
Hầm phải kín đáo, khó phát hiện, nhưng phải có không khí, có lối thoát hiểm, có nơi ngủ và sinh hoạt cho hai cán bộ T4: ông Út Nghĩa (Út Trung), bà Đặng Thị Yến - cán bộ từ Củ Chi (TP.HCM)
Họ xuống hầm vào một buổi sáng im gió. Người trong xóm chia nhau nhiệm vụ: người mang cơm, người quan sát, người canh gác. Có lúc địch càn qua sát vách nhà, tiếng giày đinh dậm thẳng lên mặt đất nơi các cán bộ ẩn dưới.
Mỗi bước chân của địch như xoáy vào lòng người trên và người dưới, nhưng không ai để lộ bất kỳ dấu hiệu nào.
Bà Yến và ông Út Nghĩa đã sống trong căn hầm ấy như thế. Trong bóng tối, họ viết tài liệu, truyền đạt công việc, bàn kế hoạch. Ở trên mặt đất, dân ấp Định Nhơn như một bức tường chắn kín, từng người góp sức bảo vệ từng cán bộ bằng cả niềm tin.
Ông Sánh kể: “Có ngày, nghe tiếng trực thăng địch rần trời, mà trong hầm, mấy ổng mấy bả vẫn kiên cường. Mình ở ngoài chỉ biết bấu tay vô đất, mong cho ông bà an toàn.”
Căn hầm nhỏ ấy không chỉ là nơi ẩn náu – mà là nơi giữ lại sự sống, giữ lại lực lượng nòng cốt cho phong trào chiến đấu ở xã Định Thủy. Những con người bình dị, không ai đòi ghi công, chỉ nghĩ đơn giản: “Cán bộ còn sống, là cách mạng còn.”
Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua, tóc ông Sử Văn Sánh đã bạc, dáng ông không còn nhanh nhẹn như ngày xưa. Nhưng mỗi lần nhắc đến câu chuyện ấy, mắt ông vẫn ánh lên thứ ánh sáng đặc biệt – ánh sáng của niềm tự hào và ký ức không bao giờ phai.
Ông bảo: “Ngày đó cực lắm, nguy hiểm lắm. Nhưng đó là cái cực có ý nghĩa. Hễ đời còn nhớ, là tụi tui thấy đủ rồi.”
Và đúng như vậy. Những căn hầm trong lòng đất – chính là những mạch ngầm nuôi dưỡng sức mạnh của dân tộc trong thời hoa lửa.
