Dưới Trời Lửa Trên Đường 9 – Khúc Tráng Ca Nam Lào 1971

Dưới Trời Lửa Trên Đường 9 – Khúc Tráng Ca Nam Lào 1971

Gió từ dãy Trường Sơn thổi xuống đường 9 những ngày đầu năm 1971 mang theo hơi lạnh của rừng già, hơi ẩm của sương đêm và cả những tín hiệu mơ hồ về một biến động lớn đang tới. Vùng đất này, nơi những con dốc dựng đứng nối tiếp nhau như vô tận, đã chứng kiến biết bao đoàn quân đi qua trong suốt những năm trường kháng chiến. Nhưng chưa bao giờ nó căng lên như một sợi dây đàn sắp đứt, chưa bao giờ âm vang của chiến tranh lại lồng lộng đến vậy. Những người lính trẻ của Quân Giải phóng, từ hậu phương miền Bắc vượt dãy Trường Sơn vào mặt trận, từ miền Đông Nam Bộ, Tây Nguyên ra chi viện, đều cảm nhận được rõ rệt điều đó: Chiến dịch lớn đã bắt đầu thành hình.

Trên một điểm cao gần Bản Đông, giữa bóng rừng già um tùm, một nhóm chiến sĩ trinh sát đang lặng lẽ quan sát từng chuyển động trên đường 9. Đêm trước họ đã nhìn thấy từng đoàn xe bọc thép của quân đội Sài Gòn dưới sự yểm trợ của máy bay Mỹ rầm rộ hành quân sang đất Lào. Ánh đèn pha cắt xé màn đêm, tiếng động cơ ầm ầm như kéo theo cả một cơn bão thép. Mỹ đặt cho chiến dịch ấy cái tên Lam Sơn 719, với tham vọng cắt đứt đường mòn Hồ Chí Minh, xé đôi lực lượng của ta ở chiến trường miền Nam và chứng minh rằng quân đội Sài Gòn có thể “tự đứng vững”. Nhưng trong rừng sâu Trường Sơn, giữa những tán cây cổ thụ, lịch sử đã bắt đầu viết theo một hướng khác.

Tướng lĩnh của ta, những người đã trải qua bao chiến trường từ Điện Biên Phủ đến Khe Sanh, từ Đường 9 – Nam Lào những năm trước đến biên giới Hạ Lào, đều hiểu rõ một điều: kẻ địch đã bước vào một cái bẫy lớn mà chính họ không lường hết được. Trường Sơn không chỉ là dãy núi che chở, mà còn là người bạn đồng hành, một đồng minh âm thầm đứng về phía những người chiến sĩ. Địa thế hiểm trở, núi cao vực sâu, sương mù quẩn quanh, rừng rậm dày đặc – tất cả tạo nên một “pháo đài tự nhiên” mà bất cứ đạo quân cơ giới nào cũng phải khiếp sợ.

Trong căn hầm nhỏ lợp bằng gỗ và đất nện, các đơn vị chủ lực của ta đang chuẩn bị cho một trận đánh có thể làm thay đổi cục diện cuộc chiến. Người lính trẻ tên Ba Lâm, quê ở Nghệ An, lần đầu tiên được tham gia một chiến dịch lớn đến thế. Anh ôm khẩu AK được lau chùi kỹ lưỡng, thỉnh thoảng lại đưa mắt nhìn về phía đường 9, nơi ánh lửa của pháo sáng Mỹ thỉnh thoảng lóe lên như những con mắt độc đang soi tìm mục tiêu. Anh nhớ lời chính trị viên đã nói sáng nay: “Các đồng chí, lịch sử đang gọi tên chúng ta. Địch muốn đánh vào tuyến đường Trường Sơn là muốn bóp nghẹt miền Nam, cắt mất sự sống của tiền tuyến. Nhưng chúng ta sẽ cho chúng thấy: con đường của nhân dân không ai có thể chặn được.”

Cùng lúc đó, ở đầu bên kia chiến trường, trong những cỗ xe bọc thép lầm lũi tiến về Bản Đông, những binh sĩ Sài Gòn đánh hơi thấy cái gì đó bất ổn. Họ được nghe tuyên truyền rằng cuộc hành quân này sẽ “nhẹ nhàng, ít đụng độ”, rằng chỉ cần đánh tới Sê Pôn là xong. Nhưng những người lính dày dạn nhất của họ cũng chưa từng đối mặt với sự im lặng rợn người như ở chiến trường Lào. Không thấy đối phương, không thấy dấu hiệu ngăn cản lớn, nhưng họ càng tiến sâu thì càng bất an. Như thể mọi lối đi đều đang dẫn họ tới một cơn bão mà họ không nhìn thấy.

Rồi giờ phút ấy cũng tới.

Ngày 8 tháng 2 năm 1971, khi những đội hình cơ giới của địch đang lấn sâu vào Hạ Lào, pháo binh của Quân Giải phóng đồng loạt khai hỏa từ những triền núi cao. Tiếng pháo rung chuyển cả đất trời. Từ những điểm cao, từ khe sâu, từ những vị trí địch không bao giờ ngờ tới, hỏa lực của ta đổ xuống như thác lửa. Các đơn vị bộ binh, đặc công, xe tăng… đồng loạt lao vào trận địa như những mũi dao sắc chém vào đoàn quân cơ giới nặng nề của đối phương.

Ba Lâm cùng đơn vị của anh tiến xuống sườn núi, từng tốp nhỏ nhưng di chuyển nhanh như gió. Họ được rừng che chở, được địa hình nâng đỡ, còn đối phương thì hoàn toàn lúng túng trong biển lửa. Địch gọi máy bay đến yểm trợ, B-52 rải thảm, pháo đài bay gầm rú trên bầu trời, nhưng trong rừng sâu – nơi những người lính Trường Sơn đã sống, đã bám trụ suốt bao năm – bom đạn không thể ngăn bước tiến của họ.

Những ngày tiếp theo là cuộc chiến khốc liệt chưa từng có trên tuyến đường 9. Bản Đông – một vị trí trọng yếu – trở thành nơi giao tranh ác liệt nhất. Địch cố giữ, cố củng cố, cố tung quân ứng cứu, nhưng ta đã khép dần vòng vây. Đêm nằm bên mép giao thông hào, Ba Lâm nghe tiếng xe tăng T-54 của ta rền vang trong đêm tối. Âm thanh ấy với anh giống như tiếng gọi của sức mạnh dân tộc đang trỗi dậy. Xe tăng tiến đến đâu, tinh thần bộ đội dâng lên đến đó. Và vào một buổi bình minh đỏ lửa, xe tăng ta đã nghiến nát tuyến phòng thủ cuối cùng, đánh thốc vào tim Bản Đông.

Địch bắt đầu tan vỡ.

Từ các hướng, quân đội Sài Gòn tháo chạy tán loạn. Máy bay Mỹ phải lao vào ứng cứu bằng mọi giá, nhưng trước mắt họ chỉ là một chiến trường hỗn loạn: xe cháy, đạn nổ, lính bỏ chạy hàng hàng lớp lớp. Một trung úy Mỹ có mặt trong không trung đã phải thốt lên trong nhật ký: “Tôi thấy một đạo quân đang tan rã ngay dưới cánh máy bay của mình.”

Rút chạy trên đường 9 trở thành một cuộc tháo chạy tuyệt vọng. Rừng Trường Sơn, vốn im lặng, nay vang lên tiếng gầm rú của máy bay, tiếng đạn nổ, tiếng xe tăng nghiền nát mặt đường, tiếng người hò reo, tiếng kêu cứu… Nhưng trong tất cả âm thanh ấy, có một điều không đổi: Quân Giải phóng không ngừng tiến lên.

Trong một trận đánh quyết liệt kéo dài đến tận chiều tối, đơn vị của Ba Lâm chặn đánh một đoàn xe cơ giới lớn của địch. Sau vài giờ chiến đấu, đoàn xe bị tiêu diệt gần như hoàn toàn. Khói súng tan đi, anh nhìn thấy khung cảnh trước mặt: xe M113 cháy đen, lửa vẫn còn âm ỉ; những tấm áo lính nhuộm màu đất đỏ; những trang bị hiện đại của địch nằm rải rác trong sự im lặng tê dại của người bại trận. Anh hiểu rằng: chiến dịch này không chỉ là một trận đánh, mà là một dấu mốc. Một chiến thắng mang ý nghĩa chiến lược.

Đến cuối tháng 3 năm 1971, khi cánh quân cuối cùng của địch tháo chạy khỏi đường 9 – Nam Lào, mặt trận Trường Sơn lại im ắng như trước. Nhưng trong lòng rừng già, trong trái tim những người lính còn bám lại chiến trường, một điều lớn lao đã được khẳng định: kẻ địch đã thất bại trong ý đồ cắt đứt đường mòn Hồ Chí Minh; chiến lược “Việt Nam hóa chiến tranh” đã bị giáng một đòn nặng nề; và con đường Trường Sơn – con đường huyết mạch của dân tộc – vẫn hiên ngang mở rộng về miền Nam.

Ba Lâm trở về đơn vị sau những tuần tháng căng thẳng. Anh đứng trên đỉnh một ngọn đồi nhìn xuống đường 9. Con đường vẫn nằm đó, lặng lẽ nhưng kiêu hãnh. Gió từ Trường Sơn thổi qua, mang theo mùi nhựa cây, mùi khói súng còn vương lại, và cả mùi của chiến thắng. Anh biết: trên mảnh đất này, trên con đường này, những người lính vô danh đã viết nên một khúc tráng ca mà thời gian sẽ không bao giờ xóa nhòa.

Chiến dịch đường 9 – Nam Lào 1971 không chỉ là một chiến công quân sự. Nó là minh chứng cho ý chí tự lực của dân tộc, cho sức mạnh của chiến tranh nhân dân, cho sự lãnh đạo sáng suốt và quyết đoán của Bộ Chỉ huy. Những trang sử ấy được viết bằng máu, bằng lòng quả cảm, bằng sự hy sinh của hàng vạn chiến sĩ – những con người thầm lặng nhưng bất tử.

Ngày rời mặt trận, Ba Lâm ngoái lại nhìn Trường Sơn lần cuối. Anh biết mình sẽ còn đi tiếp vào những chiến dịch khác, những chiến trường mới. Nhưng hình ảnh đường 9 – Nam Lào, với những tháng ngày rực lửa ấy, sẽ theo anh suốt cả cuộc đời.

Trên nền trời xanh cao vời vợi, một cánh chim rừng bay vút lên, như mang theo khúc tráng ca của trận chiến vượt ra khỏi dãy Trường Sơn hùng vĩ, lan xa đến mọi miền đất nước.

Và câu chuyện ấy, từ trong rừng già Lào, từ những ngày trời lửa 1971, đã trở thành một phần bất diệt của lịch sử dân tộc Việt Nam