ĐƯỜNG 20 - GIẶC PHÁT KHÓC!...

Sau trận đánh thắng diệt một xe díp và 3 tên địch trên đoạn đường 20 từ Kẻ Sặt đi Phủ Vạc hồi trung tuần tháng 2 năm 1953, đơn vị "S20" chuyển về cắm chốt tại thôn Cẩm Đới, huyện Gia Lộc để có điều kiện triển khai lực lượng đánh địch ở cả đường 17 và đường 20.


Tại đường 17, ở địa đoạn Đại Đồng, Quán Phấn, mìn của chúng tôi liên tiếp nổ trúng xe địch. Có ngày, ở đoạn đường từ vị trí Phương Điếm ra ngã ba đường 17, mìn đã nổ diệt 2 xe địch.


Với tinh thần thi đua giết giặc lập công, bộ phận phụ trách đánh địch ở đường 20 cũng không thua kém - đã đặt mìn đánh đổ nhiêu xe địch - đặc biệt là trận đánh ngày 22 tháng 7 năm 1953 tại đoạn đường gần khu vực đống Cô Quế. Đống Cô Quế là địa danh nhân dân địa phương thường gọi, nằm sát đường 20, ở quãng từ ấp Me Kiều về đầu làng Bình An. Hai bên đường là cánh đồng lúa nước, lại có thêm mấy cái "chuôm" sâu ở sát cạnh đường. Tại đây, đã nổ ra nhiều trận mìn, làm đường hư hỏng nặng, buộc địch phải sửa chữa để đảm bảo đi lại hàng ngày. Đó là một thuận lợi để chúng tôi tiếp tục đặt mìn vào đoạn đường mà bọn chúng mới sửa chữa tạm thời này. Tuy vậy, sau nhiều trận mìn liên tiếp nổ ra, bọn địch ở Kẻ Sặt đã ra tay đối phó. Chúng tăng cường máy dò mìn từ 1 lên 3 chiếc để rà quét trên đường, thường xuyên cho hàng chục con trâu đi quần trên mặt đường để phá mìn. Nhưng chúng đã bất lực! Chúng tôi xác định "Vỏ quýt dày, có móng tay nhọn" và kiên quyết phải tìm ra cách đánh phù hợp để chống lại có hiệu quả thủ đoạn đối phó của địch.


Sau khi bàn bạc thống nhất trong ban chỉ huy, chúng tôi quyết định tổ chức một trận đánh, làm cho bọn địch ở đường 20 phải khiếp sợ. Trận này, chúng tôi bố trí một trận địa mìn, nhằm đánh liên tiếp nhiều xe trong một ngày. Căn cứ vào quy luật hành quân vận tải và các thủ đoạn tìm mìn cùa địch, chúng tôi đặt 3 ổ mìn tự động đủ sức công phá để diệt gọn 3 xe vận tải ở đoạn đường mà chúng mới sửa chữa.


Để bảo đảm thắng lợi, chúng tôi áp dụng hai cách đánh "mìn chôn sâu, có ngõng gỗ và cột chống", gọi tắt là "mìn ngõng có cột chống" - nghĩa là đặt mìn sâu hơn cách đánh cũ chừng 30cm, đáy hố mìn đặt một miếng gỗ phẳng, đặt mìn nằm trên miếng gỗ, bốn góc chồng 4 cột làm bằng ruột cây chuối đã cắt buồng rồi đặt trên quả mìn một miếng gỗ có diện tích tương tự như miếng gỗ ở đáy hố. Phía trên miếng gỗ này có một khúc gỗ cứng làm ngõng để truyền lực ép từ phía trên xuống kíp mìn, làm cho mìn tự động nổ tức thời.


Trong một đêm mà đặt được 3 ổ mìn như thế vào trận địa là một việc không đơn giản. Chúng tôi quyết định, đêm 20-7, đặt mìn giả để thăm dò địch vào ngày hôm sau. Ngày 21-7, địch kiểm tra đường, không phát hiện thấy điều gì nghi ngờ, rồi đêm đó, chúng tôi đặt mìn thật vào những hố đã định sẵn. Mọi công việc được tiến hành rất cẩn thận. Tôi trực tiếp kiểm tra đặt mìn và ngụy trang lần cuối.


Sáng 22-7-1953, vẫn như thường lệ, quân địch từ Kẻ Sặt đi kiểm tra đường, 3 máy dò mìn của chúng vẫn rà quét tìm mìn. Đàn trâu đi theo vẫn hì hục bước trên đường. Những quả mìn của chúng tôi vẫn nằm im không nổ.


Sau khi hoàn thành việc kiểm tra mìn, bọn địch cho rằng đoạn đường này đã an toàn và cho thông đường, thông xe. Đến 10 giờ trưa ngày hôm đó, 3 chiếc xe vận tải chở hàng và lính bảo vệ xuất phát từ Kẻ Sặt chạy đi tiếp tế cho các vị trí chiếm giữ đường 20. Khi tới đoạn đường chúng tôi đặt mìn, có lẽ chiếc xe đi đầu lăn bánh không trúng nơi đặt mìn, nên quả mìn thứ nhất không nổ. Đoàn xe tiếp tục chạy lên thì một cột khói đen tung lên trùm kín chiếc xe thứ hai - quả mìn đón đầu trận địa đã nổ, làm chiếc xe này sụp xuống ngay tại chỗ. Các xe đi cùng lập tức dừng lại. Bọn lính bảo vệ và những tên còn sống sót tranh nhau nhảy xuống mặt đường, nổ súng ầm ĩ, rồi chạy đến xúm quanh chiếc xe vừa bị diệt.


Chiếc xe đi đầu, lúc này ở vào tình thế "tiến thoái lưỡng nan” nên đành liều chết chạy lên. Vừa lăn bánh được chừng mươi mét, thì quả mìn thứ hai đã nổ hất nó ra bên đường. Bọn lính trên xe hoang mang khiếp sợ, phải gọi máy bay trực thăng đến cấp cứu, và đem lính đến kiểm tra lại đường. Khoảng 2 giờ chiều, các hố mìn vừa nổ đã được lấp lại, công việc giải quyết hậu quả được giải quyết xong xuôi và bọn chúng chắc mẩm mìn của chúng tôi đã nổ hết, rồi quyết định cho chiếc xe còn lại chạy tiếp! Chúng không ngờ, quả mìn thứ 3 của chúng tôi vẫn nằm im chờ chúng! Đúng như dự định, chiếc xe vận tải nặng nề chuyển bánh, bò lên được chừng 300m thì quả mìn cuối cùng trên trận địa đã không cho nó chạy thoát!


Trận đánh mìn ngày 22-7-1953, chúng tôi đã giành thắng lợi hoàn toàn. Cách đánh mới được áp dụng đạt hiệu quả chiến đấu cao - 3 quả mìn diệt ba xe địch trong một ngày và từ đó "mìn ngõng có cột chống" được áp dụng đánh địch ở cả đường 9 và đường 17.


Tiếp sau đó, chúng tôi còn đánh nhiều trận mìn ở đoạn đường Cây Đa, Quán Cháy, ấp Me Kiều, đống Cô Quế, đầu làng Bình An... phá hủy hơn chục chiếc xe nữa.


Nhiều trận mìn nổ ra liên tiếp làm cho địch khiếp sợ, không dám cho xe chở hàng tiếp tế cho các căn cứ ở Phủ Vạc, Thọ Chương... Có lúc vì sợ xe chạy vấp phải mìn, địch phải dùng máy bay trực thăng hoặc bắt tù nhân đi bộ khiêng vác thay phương tiện vận tải.


Hễ có xe địch chạy trên đường 20 là mìn của chúng tôi lại nổ. Thật là tình cờ và lý thú - "S20" đánh địch trên đường 20, đã diệt sạch sẽ số xe vận tải của tiểu đoàn ứng chiến số 20 của căn cứ Kẻ Sặt.


Từ Cẩm Giàng, chúng phái 4 xe vận tải chở hàng tiếp tế cho đường 20 do 4 tên da đen cầm lái. Khi bắt đầu vào đoạn đường mà địch thường gọi là "con đường mìn đây nguy hiểm", chúng cho xe dừng lại Cống Xộp ngồi khóc rồi cho xe quay lại! Từ đó, trong bài hát truyền thống của đơn vị do nhạc sĩ Huy Thanh sáng tác mới có câu: "Đường 20, giặc phát khóc, hết xe rồi, tắc đường giao thông..."


Cũng trong thời gian này, để đánh thắng địch bằng các loại mìn trên đường chạy xe cơ giới, cán bộ, chiến sĩ ”S20" đã tìm ra nhiêu cách đánh rất lợi hại. Mìn tự động chỉ nổ vào xe địch, không nổ vào những đàn trâu do địch dong đi phá mìn. Áp dụng "mìn điện tự động" đánh ở đường bộ hạn chế tác dụng của máy dò mìn; tìm ra cách đánh ’’mìn ngõng có cột chống" đế chống lại thủ đoạn của địch dùng trâu đi quân trên mặt đường để phá mìn. Đặc biệt, chúng tôi đã tự tạo được một loại mìn để diệt những tên dò mìn. Loại mìn này, được đặt tên là "mìn sờ" - nghĩa là địch phát hiện thấy mìn, đến đào hố lấy mìn, chỉ mới gạy sờ vào mặt đất là mìn nổ ngay!


Máy dò mìn hiện đại của địch mất tác dụng trước kỹ thuật đánh mìn khôn khéo của cán bộ, chiến sĩ "S20". Ở đường 17, có lần địch đập nát máy dò mìn, vì toán quân tìm mìn đi trước, xe yểm trợ chạy theo sau lại bị nổ tan xác vì mìn. Ở đường 9, đường 20, nhiều lúc địch khiếp sợ vì mìn, đã bắt hàng chục con trâu của dân đi quân trên mặt đường để tìm mìn thay cho máy dò mìn hiện đại. Nhưng chúng vẫn bất lực, mìn của chúng tôi vẫn không ngừng nổ vào những đoàn xe của chúng.

... Anh em ta luôn tìm ra sáng kiến,
Nhờ chiến sĩ "T"¹ (Chiến sĩ "T" là chiến sĩ Nguyễn Huy Trường) đầu tàu dắt dìu.
Tây dong trâu, dắt qua mìn, mìn không nổ,
Một xe tăng vụt qua là tan tành xác...

Câu hát ấy, nhạc sĩ Huy Thanh đã ghi lại sự sáng tạo trong quá trình chiến đấu đầy mưu trí của cán bộ, chiến sĩ đánh mìn "S20".