ĐƯỜNG KÉO PHÁO BẰNG TAY - CON ĐƯỜNG ĐỘC ĐÁO TRÊN THẾ GIỚI (Kỷ niệm 72 năm chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ 7/5/1954 – 7/5/2026)
ĐƯỜNG KÉO PHÁO BẰNG TAY - CON ĐƯỜNG ĐỘC ĐÁO TRÊN THẾ GIỚI (Kỷ niệm 72 năm chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ 7/5/1954 – 7/5/2026)
Trong chiến dịch Điện Biên Phủ với quyết định đánh nhanh, điều quan trọng là phải kéo được những khẩu pháo đó vào đúng vị trí và sẵn sàng nhả đạn, trận đánh mới có thể bắt đầu. Nếu dùng xe chở pháo thì tiếng máy ô tô nổ trong đêm dễ bị địch phát hiện. Đại đoàn 308 (một đại đội Sơn Pháo, một tiểu đoàn công binh ''hơn 5000'' con người) được giao nhiệm vụ mở đường kéo pháo bằng tay. Và đó là một con đường đặc biệt, duy nhất chưa từng có trên thế giới với chiều dài 15km, chiều rộng 3m. Đây là một con đường kéo pháo khá dài nằm trên địa hình hiểm trở, nhiều dốc cao, vực sâu. Trên con đường ấy ta đã kéo những khẩu pháo nặng khoảng 2,2 tấn, vượt qua những đoạn đường núi cheo leo, hiểm trở, dốc cao, vực sâu lại bị máy bay và pháo địch cản trở để đến được hầm trú ẩn dành cho pháo đã được ngụy trang từ trước. Lần đầu tiên trong lịch sử thế giới có một con đường kéo pháo bằng tay.
Với ý trí thông minh, nỗ lực phi thường, sự kiên nhẫn, lòng gan dạ và sự hy sinh thầm lặng, bộ đội ta đã làm nên một kỳ tích: Đưa pháo vào trận địa chỉ bằng sức người, trước mưa bom bão đạn của địch. Chính trong những lúc gian khổ, hiểm nguy, những tấm gương “Vì nước quên thân” luôn sáng ngời, nhiều người đã hy sinh anh dũng khi chiến dịch vẫn chưa bắt đầu. Ngày 01/02/1954, trên đường kéo pháo ra, qua dốc Chuối với độ nghiêng khoảng 70 độ, dây tời bị đứt, pháo đang đà lao xuống vực, Tô Vĩnh Diện đã không ngần ngại ôm chèn lao vào bánh pháo. Pháo được cứu nhưng Tô Vĩnh Diện thì đã nằm xuống trên con đường kéo pháo huyền thoại. Đồng đội nghiêng mình trước khẩu đội trưởng 26 tuổi kiên cường đã hy sinh thân mình cứu pháo. Noi gương Tô Vĩnh Diện nhiều chiến sỹ bị ốm, bị thương cũng đổ hết ra mặt đường kéo pháo quyết tâm đánh địch trong trận quyết chiến này. Bài hát “Hò kéo pháo” của nhạc sĩ Hoàng Vân ra đời trong hoàn cảnh đó, đã trở thành một kiệt tác về chiến đấu trong cuộc kháng chiến thần thánh của dân tộc ta. Những ca từ bất hủ ấy sẽ còn vẫn còn vang mãi với thời gian “Dốc núi cao cao nhưng lòng quyết tâm còn cao hơn núi; Vực sâu thăm thẳm, vực nào sâu bằng chí căm thù...”.
Sau khi chuẩn bị kỹ càng, 17 giờ ngày 13 tháng 3 năm 1954, chiến dịch Điện Biên Phủ chính thức mở màn với việc 40 khẩu pháo 75mm và súng cối 120mm đồng loạt bắn tới tấp vào cứ điểm Him Lam. Trong suốt nhiều ngày tiếp theo của chiến dịch, bộ đội pháo binh tiếp tục “sát cánh” với bộ binh tấn công các cứ điểm địch cho tới ngày Điện Biên Phủ toàn thắng.
Ngày 7/5/1955, Tô Vĩnh Diện được Chủ tịch nước trao tặng Huân chương Quân công hạng Nhì, Huân chương chiến công hạng Nhất và được truy tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân. Tô Vĩnh Diện đã trở thành anh hùng Pháo cao xạ đầu tiên của Quân đội ta ngã xuống trên mặt trận Điện Biên Phủ, sự hy sinh của Tô Vĩnh Diện đã đi vào lịch sử như một huyền thoại - quên mình cứu pháo. Hiện nay tại Di tích Đường kéo pháo bằng tay năm xưa đã được xây dựng, đặt một tượng đài kéo pháo hoành tráng, đặt bia nơi Tô Vĩnh Diện lấy thân chèn pháo nhằm tôn vinh sự hy sinh của anh cho chiến dịch Điện Biên Phủ, đó là những việc làm tri ân của các thế hệ con cháu hôm nay và mãi ngàn đời sau, bày tỏ lòng biết ơn tới thế hạ cha ông đã anh dũng hy sinh vì độc lập, tự do cho dân tộc./.
