ĐƯỜNG MÒN HỒ CHÍ MINH QUA LÂM ĐỒNG – NHỮNG BƯỚC CHÂN GIỮA RỪNG SÂU

Con đường nằm giữa đại ngàn

Ngày nay, nếu đi qua những vùng núi Lâm Đồng, người ta dễ bị cuốn hút bởi những đồi cà phê xanh ngát, những con đường quanh co giữa núi rừng và cuộc sống bình yên của các buôn làng. Thế nhưng hơn nửa thế kỷ trước, cũng trên những vùng đất ấy, từng có những con đường mà mỗi bước chân đều gắn với hiểm nguy.

Rừng núi Tây Nguyên khi ấy vừa là nơi che chở cho lực lượng cách mạng, vừa là địa bàn thường xuyên bị đối phương truy quét. Muốn đưa người và hàng hóa qua rừng, các lực lượng giao liên phải dựa vào địa hình tự nhiên, ghi nhớ từng con suối, từng triền núi và từng lối mòn nhỏ. Có những con đường không hề xuất hiện trên bản đồ, chỉ những người thường xuyên đi lại mới biết được.

Những người mở đường

Để có một tuyến giao liên hoạt động được, phía sau đó là rất nhiều con người âm thầm làm việc. Có người phát cây mở lối, có người dẫn đường, có người vận chuyển lương thực, có người làm nhiệm vụ cảnh giới. Trong số họ có cả cán bộ, chiến sĩ và đồng bào các dân tộc sinh sống lâu đời giữa núi rừng.

Họ hiểu từng thay đổi của rừng. Khi nghe tiếng máy bay, họ biết phải tìm nơi nào để tránh. Khi phát hiện dấu vết của lực lượng đối phương, họ lập tức báo cho những người phía sau. Có những đoàn người phải đi trong đêm để tránh máy bay và chỉ dám nghỉ khi đã đến một khu vực an toàn.

Một gùi gạo trên lưng có thể không lớn, nhưng nếu phải mang nó hàng chục cây số qua rừng thì đó là một công việc vô cùng nặng nhọc. Thế nhưng những chuyến vận chuyển như vậy lại có ý nghĩa rất lớn, bởi phía trước có những đơn vị đang chờ lương thực và thuốc men.

Những buôn làng giữa chiến tranh

Trong cuộc chiến ấy, đồng bào các dân tộc Tây Nguyên cũng đóng một vai trò quan trọng. Nhiều gia đình sẵn sàng che chở cán bộ, dẫn đường cho bộ đội và cung cấp lương thực khi có thể. Những người dân sống giữa rừng núi thường biết địa hình hơn bất cứ ai, vì vậy sự hỗ trợ của họ giúp các tuyến giao liên có thể tồn tại và hoạt động trong thời gian dài.

Có những người mẹ tiễn cán bộ vào rừng mà không biết bao giờ họ mới trở lại. Có những người thanh niên rời buôn làng để tham gia cách mạng. Cũng có những gia đình phải chịu mất mát nhưng vẫn tiếp tục hỗ trợ lực lượng chiến đấu.

Đó là những câu chuyện rất ít khi xuất hiện trong những bản tổng kết chiến dịch, nhưng lại tạo nên sức mạnh của cuộc kháng chiến.

Một bước chân có thể thay đổi tất cả

Đi trên đường rừng thời chiến không giống một chuyến đi bình thường. Người giao liên phải di chuyển thật kín đáo, hạn chế để lại dấu vết và luôn cảnh giác trước những nguy hiểm bất ngờ. Một tiếng động lạ hay một dấu chân mới xuất hiện cũng có thể khiến cả đoàn phải dừng lại.

Nhiều chuyến đi diễn ra trong mưa rừng. Quần áo ướt sũng, chân trượt trên đất bùn nhưng mọi người vẫn phải tiếp tục. Có khi cả đoàn phải vượt qua suối trong đêm, người đi trước dò đường để người phía sau bước theo. Khi đến nơi, họ chỉ có một khoảng thời gian ngắn để nghỉ ngơi trước khi tiếp tục lên đường.

Những con người ấy không có những chiến thắng vang dội trên chiến trường, nhưng mỗi chuyến hàng đến nơi an toàn cũng là một lần họ hoàn thành nhiệm vụ.

Rừng núi vẫn còn nhớ

Chiến tranh kết thúc, những con đường giao liên năm xưa dần thay đổi. Nhiều lối mòn trở thành đường dân sinh, nhiều khu vực từng là căn cứ nay đã trở thành những vùng quê bình yên. Những người từng đi qua rừng năm ấy cũng dần già đi.

Nhưng nếu đứng giữa một khu rừng Tây Nguyên vào một buổi chiều yên tĩnh, thật khó tưởng tượng rằng nơi đây từng có những đoàn người lặng lẽ đi qua trong đêm, mang trên lưng lương thực, thuốc men và những tài liệu quan trọng.

Rừng vẫn ở đó.

Những con suối vẫn chảy.

Những ngọn núi vẫn đứng im giữa trời.

Chỉ có tiếng bước chân của những người năm xưa đã không còn nữa.

Những chiến công không có tên

Lịch sử thường nhớ đến những trận đánh lớn, những vị tướng và những chiến thắng làm thay đổi cục diện chiến trường. Nhưng để có được những chiến thắng ấy, còn có vô số con người làm những công việc rất nhỏ mà không phải lúc nào cũng được ghi tên.

Một người gùi gạo.

Một người dẫn đường.

Một cô gái đưa thư.

Một người dân giấu cán bộ trong căn nhà giữa rừng.

Một chiến sĩ đứng cảnh giới suốt đêm.

Họ chính là những mắt xích nhỏ bé nhưng không thể thiếu trong cuộc chiến lớn.

Nhìn những con đường bình yên của Lâm Đồng hôm nay, có lẽ ít ai nghĩ rằng dưới những tán rừng và trên những triền núi ấy từng in dấu chân của biết bao con người trong những năm tháng chiến tranh. Họ đi qua rừng trong bóng tối, mang theo lương thực, thuốc men, thư từ và niềm tin vào ngày đất nước thống nhất. Nhiều người trong số họ không có một tấm bia ghi tên, không có một câu chuyện nổi tiếng để hậu thế nhắc lại, nhưng những bước chân âm thầm ấy đã góp phần làm nên lịch sử. Và có lẽ, đó chính là điều đáng quý nhất khi chúng ta nhìn lại những năm tháng đã qua: bên cạnh những người anh hùng được gọi tên, còn có hàng nghìn con người bình dị đã lặng lẽ góp sức để đất nước đi đến ngày hòa bình.