DƯƠNG THỊ XUÂN QUÝ – NGƯỜI MẸ TRẺ ĐI VÀO CHIẾN TRƯỜNG

Ngày 8-3-1969.

Đối với rất nhiều người phụ nữ trên thế giới, đó là ngày được nhắc đến với hoa và những lời chúc.

Nhưng ở một vùng đất thuộc Duy Xuyên, Quảng Nam, ngày ấy lại trở thành ngày cuối cùng của một người phụ nữ Việt Nam.

Đó là nhà văn, nhà báo Dương Thị Xuân Quý.

Chị sinh ngày 19-4-1941 tại Hà Nội, quê gốc ở Mễ Sở, Văn Giang, Hưng Yên. Là một nhà văn, nhà báo, chị từng công tác tại Báo Phụ nữ Việt Nam và sau đó vào chiến trường làm phóng viên cho Tạp chí Văn nghệ Giải phóng Trung Trung Bộ.

Chị đã có gia đình.

Có một người chồng cũng hoạt động văn nghệ.

Và có một cô con gái nhỏ.

Điều đó khiến quyết định vào chiến trường của chị càng trở nên đặc biệt.

Bởi chị không đi vào chiến trường với tâm thế của một người chưa từng biết đến gia đình.

Ngược lại, chị hiểu rất rõ mình sẽ phải xa con.

Hiểu rằng những ngày tháng phía trước có thể khiến mình không thể trở về.

Nhưng chị vẫn đi.

Năm 1968, Dương Thị Xuân Quý vượt Trường Sơn vào chiến trường Khu 5.

Chị đi đến những vùng đất mà bom đạn đã biến cuộc sống thành một cuộc vật lộn mỗi ngày.

Là nhà văn, chị cần chứng kiến cuộc sống của người dân.

Là nhà báo, chị cần có mặt ở nơi chiến tranh đang diễn ra.

Và là một người mẹ, trong sâu thẳm chị vẫn mang theo nỗi nhớ con.

Những tư liệu về chị cho biết chị từng có thời gian hoạt động ở khu vực đường Trường Sơn, trong đó có những hình ảnh chị tác nghiệp tại Binh trạm 20 năm 1968.

Chị viết.

Viết về người dân.

Viết về những người lính.

Viết về những người phụ nữ.

Và viết cả nỗi nhớ đứa con nhỏ.

Có một câu thơ của chị được nhắc lại nhiều năm sau:

“Lòng tôi chợt quặn đau
Mắt tôi mờ bóng khói
Ngoảnh nhìn về phía sau
Con vẫn như đang gọi.”

Những câu thơ ấy không phải lời kể của một người đứng ngoài chiến tranh.

Đó là tiếng lòng của một người mẹ đang ở nơi chiến trường.

Ngày 8-3-1969, tại thôn 2, xã Xuyên Tần, huyện Duy Xuyên, Quảng Nam, Dương Thị Xuân Quý hy sinh.

Chị mới 27 tuổi.

Đứa con gái nhỏ của chị từ đó lớn lên cùng những ký ức về một người mẹ mà mình không có cơ hội trưởng thành bên cạnh.

Ngày Quốc tế Phụ nữ năm ấy, một người phụ nữ Việt Nam đã nằm lại ở chiến trường.

Không có hoa.

Không có lời chúc.

Chỉ có đất đỏ, khói bom và những đồng đội lặng lẽ tiễn chị.

Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua.

Những trang viết của Dương Thị Xuân Quý vẫn còn.

Những câu chuyện chị viết về chiến trường vẫn còn.

Và đặc biệt, hình ảnh một người mẹ trẻ rời Hà Nội, vượt Trường Sơn vào nơi bom đạn vẫn luôn khiến người đọc hôm nay dừng lại.

Chị không phải người mẹ duy nhất mất con vì chiến tranh.

Cũng không phải người phụ nữ duy nhất hy sinh.

Nhưng câu chuyện của chị nhắc chúng ta một điều rất giản dị:

Những người đi vào chiến trường không phải những con người không có gì để mất.

Họ có gia đình.

Có cha mẹ.

Có người yêu.

Có con nhỏ.

Có những giấc mơ rất bình thường.

Và chính vì có tất cả những điều ấy mà sự hy sinh của họ càng trở nên lớn lao.