Dương Văn Nội – Mười lăm tuổi, một đời tuổi trẻ vì Tổ quốc

Lớp lớp măng non trên mảnh đất quê hương Duy Tiên, Hà Nam vẫn truyền nhau câu hát: “Anh Dương Văn Nội mười lăm xuân xanh, mà từng chiến đấu xông pha tung hoành”. Những câu hát của nhạc sĩ Phong Nhã đã trở thành lời nhắc nhớ về một người đội viên nhỏ tuổi nhưng có tinh thần chiến đấu kiên cường, người đã để lại dấu ấn không thể phai mờ trong lịch sử cách mạng Việt Nam.

Từ những cánh đồng lúa trải dài, câu chuyện về Dương Văn Nội đưa người ta tìm về thôn Lỗ Hà, xã Chuyên Ngoại, huyện Duy Tiên, tỉnh Hà Nam, nơi gia đình và dòng họ của anh vẫn lưu giữ ký ức về người liệt sĩ trẻ tuổi. Trong mái từ đường của dòng họ Dương, ông Dương Văn Nguyên, em họ của liệt sĩ, kể lại những năm tháng chiến đấu của người anh hùng. Dương Văn Nội sinh năm 1932, quê gốc Duy Tiên nhưng lớn lên ở phố Khâm Thiên, Hà Nội. Cha mất khi anh mới 13 tuổi, mẹ đi bước nữa. Chứng kiến những tội ác của thực dân Pháp đối với người dân ở phố Nhà Dầu, quán cơm Hỏa Xa, nhà chè Phú Xuân và ga Hàng Cỏ, cậu bé nhỏ nhắn ấy đã sớm nung nấu lòng căm thù giặc. Dù cây súng đeo trên vai còn cao hơn đầu, anh vẫn tình nguyện tham gia Đội Thiếu niên cứu quốc Thủ đô và trở thành “bồ câu đưa thư” của Đại đội tự vệ Thăng Long. Đêm đêm, Dương Văn Nội bí mật do thám các trại lính địch rồi trở về báo tin cho sở chỉ huy. Trong nhiều trận chiến, anh cùng đồng đội chống càn, kìm chân quân Pháp, góp phần mở “đường máu” để Trung đoàn Thủ Đô rút lui an toàn.

Ngày 18-2-1947, khi lực lượng vũ trang rút khỏi Hà Nội theo chủ trương “bảo toàn lực lượng, kháng chiến lâu dài”, đơn vị của Dương Văn Nội rút về chợ Giang Xá, thị trấn Trôi, Hoài Đức, rồi tiếp tục lui quân về làng Sấu Giá, Yên Sở, cách Hà Nội 20km. Trong những ngày ấy, làng Sấu Giá trở thành nơi che chở cho bộ đội và du kích. Người dân san sẻ từng mớ rau, bát gạo, nhường chỗ nghỉ cho thương binh, chiến sĩ. Dương Văn Nội cùng người dân ngày đêm phá đường, dựng chướng ngại vật, đào hố, dựng bãi cọc và củng cố hào lũy quanh làng để cản bước quân thù. Các gia đình thực hiện “vườn không nhà trống”, chôn giấu lương thực, đồ đạc xuống ao hồ, thậm chí tháo dỡ nhà kiên cố để quân Pháp không thể chiếm làm nơi đóng quân.

Đầu tháng 4-1947, thực dân Pháp mở rộng phạm vi chiếm đóng ra ngoại thành Hà Nội, triển khai các mũi tiến công về phía xứ Đoài. Một cánh quân từ Phùng tiến xuống đê tả sông Đáy, đánh chiếm Thanh Quang với âm mưu lập vành đai bảo vệ Hà Nội. Khi quân địch tiến đến khu vực Yên Sở, người dân ban đầu còn tưởng những chiếc xe từ Phùng đi xuống là xe của ta chở thương binh nên kéo nhau ra đón. Chỉ đến khi nhận ra quân Pháp thì tình thế đã quá muộn. Phát hiện quanh trường học có nhiều người qua lại cùng những đồ vải trắng phơi bên ngoài, quân địch nghi đây là nơi điều trị thương binh nên lập tức đổ quân và bắn xối xả. Các hộ lý, y tá, lực lượng tự vệ cùng nhân dân nhanh chóng chống trả. Trung đội của Dương Văn Nội chiến đấu quyết liệt, hạ một số xe quân sự, tiêu diệt 50 tên địch và giải thoát nhiều người dân bị bắt. Trong trận chiến ấy, Dương Văn Nội cầm súng trường bắn thẳng vào quân thù, tiêu diệt 3 tên giặc Pháp. Nhưng rồi một viên đạn đã khiến người chiến sĩ nhỏ tuổi ngã xuống trên mảnh đất Yên Sở. Anh hy sinh khi vừa tròn 15 tuổi.

Tuổi đời dừng lại ở con số mười lăm, nhưng tinh thần chiến đấu của Dương Văn Nội vẫn được nhắc nhớ qua nhiều thế hệ. Để ghi nhận những chiến công của người thiếu niên anh hùng, anh được Đảng và Nhà nước truy tặng Huân chương Chiến công hạng nhì. Ngày 23-7-1997, Chủ tịch nước truy tặng anh danh hiệu Anh hùng LLVT nhân dân. Đúng dịp kỷ niệm 40 năm Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (30-4-1975/30-4-2015), bức tượng đài liệt sĩ Dương Văn Nội được UBND huyện Duy Tiên khánh thành tại Trường Tiểu học Chuyên Ngoại, xã Chuyên Ngoại, quê hương của anh. Tượng đài ấy không chỉ tưởng niệm một người đã nằm xuống, mà còn nhắc thế hệ hôm nay về một tuổi xuân tuy ngắn ngủi nhưng đã sống trọn vẹn với quê hương, đất nước.