“Em ở nhà nuôi con, anh đi làm nhiệm vụ.”
Đêm 29 Tết Mậu Thân 1968, trước giờ lên đường làm nhiệm vụ, chiến sĩ biệt động Trần Phú Cương tìm đến bên vợ. Trên tay ông là một quả táo. Ông cắn một nửa, đưa phần còn lại cho bà rồi dặn:
“Em ở nhà nuôi con, anh đi làm nhiệm vụ.”
Đó là lời chia tay cuối cùng của ông với bà Trần Thị Út.
Rạng sáng mùng một Tết, Đội 4 Biệt động tiến công Đài Phát thanh Sài Gòn. Trận chiến diễn ra ác liệt, lực lượng chi viện không thể tiếp cận theo kế hoạch. Ông Cương hy sinh, khi căn nhà có vợ và năm đứa con chỉ cách nơi giao tranh khoảng 100 mét.
Sau đó, bà Út nhìn thấy thi thể chồng được đưa qua gần nhà. Bà nhận ra ông ngay. Chỉ cần bước ra, bà có thể gọi tên chồng, có thể đến gần nhìn ông lần cuối.
Nhưng bà phải đứng yên.
Giữa đám đông, bà phát hiện có người đang quan sát căn nhà và những người xung quanh. Bà hiểu rằng nếu bước ra nhận chồng, cơ sở cách mạng có thể bị lộ. Dưới căn nhà lúc ấy còn hai chiến sĩ biệt động đang ẩn náu sau trận đánh. Bên cạnh bà là năm đứa con nhỏ.
Người vợ đành nén đau, nhìn chồng được đưa đi mà không dám để lộ mình là người thân.
Ngày hôm ấy, bà vẫn nấu cơm, chăm con, tiếp tế cho hai chiến sĩ dưới hầm và giữ mọi sinh hoạt bên ngoài thật tự nhiên. Chỉ đến tối, khi các con đã ngủ, không còn ai quan sát, bà mới ngồi một mình khóc chồng.
Những ngày tiếp theo, bà tìm cách đưa các con rời Sài Gòn. Bà quấn vải quanh bụng giả mang thai, tìm đến trạm y tế kêu đau để tránh sự chú ý. Nhờ giao liên hỗ trợ, năm đứa trẻ được chia thành những nhóm nhỏ, lần lượt đưa về quê ngoại ở Củ Chi.
Lời dặn “em ở nhà nuôi con” theo bà suốt những năm tháng sau đó. Bà phải sống, phải giữ các con an toàn và nuôi chúng trưởng thành.
Đến năm 1998, gia đình đưa về một phần hài cốt được cho là của ông Cương theo chỉ dẫn của một nhà ngoại cảm. Nhưng bà vẫn mong được xác minh bằng ADN, bởi chỉ căn cứ khoa học mới có thể giúp gia đình biết chắc người nằm trong phần mộ ấy có đúng là ông hay không.
Ở tuổi ngoài 90, bà Út vẫn dõi theo tin tức tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính liệt sĩ. Với bà, ngày chồng trở về chỉ thực sự trọn vẹn khi nỗi chờ đợi ấy có một câu trả lời chắc chắn.
