Gạc Ma 1988 – Vòng tròn bất tử giữa Biển Đông
Đầu năm 1988, tình hình trên quần đảo Trường Sa diễn biến căng thẳng khi nhiều bãi đá chưa có lực lượng thường trú. Hải quân Nhân dân Việt Nam được giao nhiệm vụ vận chuyển vật liệu xây dựng, đưa lực lượng công binh ra đóng giữ và khẳng định chủ quyền tại một số bãi đá, trong đó có Gạc Ma.
Rạng sáng ngày 14 tháng 3 năm 1988, các tàu vận tải HQ-604, HQ-605 và HQ-505 chở bộ đội công binh cùng vật liệu xây dựng tiếp cận các bãi đá. Tại Gạc Ma, các chiến sĩ nhanh chóng đưa xuồng vào bãi san hô, dựng cột cờ và chuẩn bị xây dựng công trình.
Khi nhiệm vụ đang được tiến hành, lực lượng hải quân Trung Quốc áp sát, yêu cầu phía Việt Nam rút khỏi bãi đá. Các chiến sĩ Việt Nam vẫn tiếp tục giữ cờ và bảo vệ vị trí theo mệnh lệnh đã được giao. Không lâu sau đó, tình hình chuyển sang đối đầu trực tiếp.
Theo nhiều lời kể của các cựu chiến binh, trong lúc giằng co quanh cột cờ, liệt sĩ Trần Văn Phương vẫn ôm chặt lá cờ Tổ quốc. Khi bị yêu cầu hạ cờ, anh kiên quyết từ chối. Những người lính đứng thành một vòng tròn bao quanh cột cờ để bảo vệ quốc kỳ và đồng đội. Hình ảnh ấy về sau được gọi bằng cái tên đầy xúc động: "Vòng tròn bất tử".
Cuộc tấn công sau đó diễn ra hết sức ác liệt. Tàu HQ-604 bị bắn cháy và chìm ngay tại khu vực Gạc Ma. Nhiều chiến sĩ hy sinh hoặc bị thương khi đang làm nhiệm vụ trên bãi đá và dưới mặt biển. Trong khi đó, tàu HQ-505 ở khu vực Cô Lin đã được thuyền trưởng chỉ huy lao thẳng lên bãi cạn, giữ được vị trí đóng quân, góp phần bảo vệ một phần chủ quyền tại khu vực.
Trong trận chiến ngày 14/3/1988, 64 cán bộ, chiến sĩ Hải quân Nhân dân Việt Nam đã hy sinh, nhiều người mãi mãi nằm lại giữa lòng biển. Những người còn sống mang theo ký ức không thể quên về đồng đội đã ngã xuống khi tuổi đời còn rất trẻ.
Sau sự kiện, nhiều cựu chiến binh như Nguyễn Văn Lanh và Lê Hữu Thảo đã kể lại những diễn biến của trận chiến qua hồi ký, phỏng vấn và các cuộc gặp gỡ truyền thống. Những lời kể ấy giúp các thế hệ sau hiểu rõ hơn về sự hy sinh của những người lính hải quân trong nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền biển đảo.
Năm 2017, Khu tưởng niệm Chiến sĩ Gạc Ma được khánh thành. Trung tâm của khu tưởng niệm là tượng đài "Những người nằm lại phía chân trời", tái hiện hình ảnh các chiến sĩ nắm chặt tay nhau bảo vệ lá cờ Tổ quốc. Công trình là nơi nhân dân cả nước tưởng nhớ 64 liệt sĩ đã hy sinh.
Ngày nay, trận chiến Gạc Ma được nhắc đến như một dấu mốc đau thương nhưng đầy ý nghĩa trong lịch sử bảo vệ chủ quyền biển, đảo Việt Nam. Tinh thần kiên cường, ý chí bảo vệ lá cờ Tổ quốc và sự hy sinh của các chiến sĩ Hải quân Nhân dân Việt Nam vẫn là nguồn cảm hứng về lòng yêu nước, trách nhiệm và sự cống hiến đối với độc lập, chủ quyền quốc gia.
