GÁNH TRÊN VAI CON ĐƯỜNG RA TRẬN

Tôi tên là Nguyễn Tiến Duật, sinh năm 1944, quê ở thôn An Lạc, xã Thanh Miện, thành phố Hải Phòng. Cuộc đời tôi không có nhiều điều để tự hào, ngoài một quãng thời gian đã đi qua chiến tranh, nơi mà tôi cùng đồng đội gánh từng viên đạn, từng hạt gạo để giữ cho mạch máu của Tổ quốc không bao giờ đứt đoạn. Giờ đây, khi tuổi đã cao, mỗi lần nhớ lại, tôi vẫn nghe rõ trong tim mình tiếng bước chân lầm lũi của những người lính năm xưa, tiếng thở gấp dưới những gánh nặng trên vai, và cả tiếng bom rơi rền vang giữa rừng Trường Sơn.

Tháng 9 năm 1965, tôi rời quê nhập ngũ. Ngày đó tôi 21 tuổi, chưa có gì trong tay ngoài một thân trai khỏe mạnh và một tấm lòng tin tưởng tuyệt đối vào ngày đất nước sẽ độc lập, thống nhất. Buổi sáng lên đường, làng An Lạc còn chìm trong sương sớm. Mẹ tôi tiễn tôi ra đầu ngõ, dúi vào tay tôi một nắm cơm nếp gói vội trong lá chuối. Bà không dặn nhiều, chỉ nói một câu mà tôi mang theo suốt cuộc đời:

“Đi làm việc cho nước, con ạ.”

Tôi nhập ngũ vào Đoàn 559, đơn vị làm nhiệm vụ vận chuyển đạn dược, lương thực, thuốc men vào chiến trường. Người ta thường nói lính ra trận là người cầm súng, nhưng ít ai biết rằng, đằng sau mỗi trận đánh là mồ hôi, máu và cả sinh mạng của những người lính vận tải như chúng tôi. Ngày đầu đặt chân lên tuyến đường Trường Sơn, tôi mới hiểu thế nào là gian khổ.
Đường không phải là đường, chỉ là lối mòn xuyên rừng.
Vai không phải chỉ để mang balô, mà để gánh từng thùng đạn, từng bao gạo, có khi nặng đến 40–50 cân. Chúng tôi đi ban đêm, nghỉ ban ngày. Mỗi bước chân phải nhẹ, phải kín, bởi chỉ cần lộ dấu vết là máy bay địch sẽ đến ngay. Có những đêm mưa rừng xối xả, đường trơn trượt, anh em ngã lên ngã xuống, đạn dược ướt hết, phải hong lại bằng chính thân nhiệt của mình. Có người hỏi tôi:
“Anh không sợ chết à?” Tôi sợ chứ. Nhưng tôi sợ hơn một điều khác:
sợ đồng đội ngoài mặt trận không có đạn để bắn, không có gạo để ăn.

Mỗi chuyến vận chuyển là một lần đánh cược với mạng sống. Máy bay Mỹ quần thảo suốt ngày đêm. Bom nổ làm núi rừng rung chuyển. Có lần, tôi vừa đặt gánh đạn xuống nghỉ thì bom nổ ngay bên sườn núi, đất đá vùi lấp cả lối đi. Chúng tôi đào đồng đội ra khỏi đất, có người còn thở, có người đã không bao giờ mở mắt nữa. Những lúc ấy, không có thời gian khóc. Chỉ kịp đặt tạm một cành cây làm dấu, rồi lại gánh hàng tiếp tục đi. Tôi vẫn nhớ một đêm mưa, một người bạn đi trước tôi vài bước, bỗng không thấy đâu nữa. Bom đã cuốn anh ấy xuống vực sâu. Không tìm được xác. Chỉ còn lại chiếc quai gánh gãy mắc trên cành cây.

Có người bảo công việc của chúng tôi thầm lặng. Đúng vậy. Không có tiếng súng, không có chiến công hiển hách. Nhưng tôi luôn nghĩ: nếu không có những người lính vận tải, thì sẽ không có chiến thắng. Mỗi lần trao tận tay chiến sĩ ngoài mặt trận từng thùng đạn, từng bao gạo, nhìn họ mừng rỡ, tôi quên hết mệt nhọc. Khi nghe tiếng súng nổ phía trước, tôi thầm nghĩ: trong đó có phần sức của mình.

Ngày đất nước hòa bình, tôi trở về thôn An Lạc, gầy hơn, đen hơn, và mang theo vô vàn ký ức không thể nói thành lời. Tôi may mắn được sống, nhưng rất nhiều đồng đội của tôi đã nằm lại dọc Trường Sơn, hòa vào đất đá, cây rừng. Mỗi lần nhớ lại, tim tôi lại thắt lại. Bởi tôi biết, mỗi bước chân bình yên hôm nay được đánh đổi bằng bao nhiêu mồ hôi và máu.

Giờ đây, nhìn thế hệ trẻ lớn lên trong hòa bình, tôi chỉ mong các cháu hiểu một điều: Hòa bình không phải là điều hiển nhiên. Đó là kết quả của những con người đã gánh đạn, gánh gạo, gánh cả mạng sống của mình để giữ cho đất nước này đứng vững. Nếu các cháu sống tốt, sống tử tế, học hành chăm chỉ, xây dựng quê hương giàu đẹp, thì những người lính như chúng tôi – dù không được nhắc tên – cũng đã mãn nguyện lắm rồi