Gặp chị Võ Thị Sáu dưới gốc bàng đỏ

Tháng Bảy năm nay, tôi có dịp đến Côn Đảo cùng đoàn sinh viên của trường. Trước khi đi, tôi chỉ biết Võ Thị Sáu qua những trang sách lịch sử, những bài hát và những câu chuyện được kể trong các buổi sinh hoạt Đoàn. Trong suy nghĩ của tôi khi ấy, chị là một anh hùng, một tượng đài lịch sử rất đáng kính trọng nhưng cũng thật xa xôi.

Buổi chiều hôm đó, khi đứng trước nghĩa trang Hàng Dương, nhìn những hàng cây bàng xanh trải dài trong gió biển, tôi bỗng tự hỏi: Điều gì đã giúp một cô gái mới mười sáu, mười bảy tuổi có thể mạnh mẽ đến vậy?

Tối đến, sau lễ dâng hương, tôi ngồi lại dưới một gốc bàng già. Những chiếc lá xào xạc trong gió. Không hiểu vì mệt hay vì xúc động, tôi thiếp đi lúc nào không hay.

Trong giấc mơ, tôi thấy một cô gái mặc bộ áo bà ba đen giản dị đang đứng trước mặt mình. Nụ cười hiền hậu nhưng ánh mắt vô cùng kiên nghị.

“Em là sinh viên phải không?” – cô gái hỏi.

Tôi gật đầu.

“Chị là...”

“Chị là Sáu.”

Tôi sững người.

Trước mắt tôi chính là Võ Thị Sáu – người nữ anh hùng mà bao thế hệ thanh niên Việt Nam luôn kính trọng.

Tôi hỏi chị:

“Chị có sợ không? Khi biết mình có thể bị bắt, bị tra tấn, thậm chí hy sinh?”

Chị mỉm cười.

“Có chứ em. Chị cũng là một con người bình thường. Nhưng tình yêu quê hương lớn hơn nỗi sợ.”

Rồi chị kể cho tôi nghe về những năm tháng ở Đất Đỏ, Bà Rịa. Khi ấy, đất nước đang chìm trong khói lửa chiến tranh. Chứng kiến đồng bào bị áp bức, quê hương bị giày xéo, cô gái nhỏ Võ Thị Sáu đã tham gia đội công an xung phong địa phương.

Tôi lắng nghe như đang xem một thước phim quay chậm.

Hình ảnh cô gái tuổi thiếu niên bí mật chuyển tài liệu, theo dõi hoạt động của địch rồi tham gia nhiều trận đánh hiện lên rõ nét trước mắt.

“Lúc ấy chị chỉ nghĩ đơn giản rằng đất nước là nhà của mình. Nhà bị xâm phạm thì mình phải đứng lên bảo vệ.”

Câu nói ấy khiến tôi suy nghĩ rất lâu.

Ngày nay, chúng tôi sống trong hòa bình. Những khó khăn lớn nhất có lẽ chỉ là áp lực học tập, công việc hay những lo toan thường nhật. Nhưng ở tuổi của chị ngày ấy, chị đã phải đối diện với ranh giới giữa sự sống và cái chết.

Tôi hỏi tiếp:

“Điều gì khiến chị không khuất phục trước những trận đòn tra tấn?”

Chị nhìn về phía xa.

“Vì chị biết nếu mình khai báo, nhiều đồng đội sẽ gặp nguy hiểm. Có những điều còn quý hơn mạng sống của bản thân.”

Tôi bỗng thấy cổ họng nghẹn lại.

Trong xã hội hiện đại, nhiều người trẻ đôi khi dễ dàng bỏ cuộc trước những thử thách nhỏ. Chúng tôi quen với sự đủ đầy nên đôi khi quên mất giá trị của sự hy sinh.

Còn chị Võ Thị Sáu, một cô gái tuổi đời rất trẻ, lại có thể đặt lợi ích của Tổ quốc lên trên tất cả.

Khung cảnh trong mơ bỗng thay đổi.

Tôi nhìn thấy pháp trường năm ấy.

Bầu trời Côn Đảo vẫn xanh như hôm nay nhưng không khí nặng nề đến lạ.

Những người lính áp giải chị ra nơi hành quyết.

Tôi thấy chị bước đi bình thản.

Không khóc.

Không van xin.

Không sợ hãi.

Một cô gái mười chín tuổi đối diện cái chết bằng tư thế hiên ngang.

Tôi nghe giọng chị vang lên:

“Nếu được sống lại, chị vẫn chọn con đường ấy.”

Tôi chợt nhận ra rằng sự vĩ đại không nằm ở tuổi tác hay sức mạnh thể chất.

Sự vĩ đại nằm ở lý tưởng sống.

Võ Thị Sáu đã sống một cuộc đời ngắn ngủi nhưng rực rỡ như ngọn lửa.

Ngọn lửa ấy đã thắp sáng niềm tin cho biết bao thế hệ thanh niên Việt Nam.

Tôi hỏi chị câu cuối cùng:

“Nếu được gửi một thông điệp đến tuổi trẻ hôm nay, chị sẽ nói điều gì?”

Chị mỉm cười.

“Đất nước hôm nay không cần các em cầm súng ra chiến trường. Nhưng Tổ quốc vẫn cần những người trẻ biết sống có trách nhiệm, biết học tập, sáng tạo và cống hiến. Mỗi thời đại đều có mặt trận riêng của mình.”

Tôi giật mình tỉnh dậy.

Mặt trời đã bắt đầu lên.

Những tia nắng đầu tiên xuyên qua tán bàng, chiếu xuống những hàng mộ trắng.

Giấc mơ đã kết thúc nhưng cảm xúc vẫn còn nguyên vẹn.

Tôi đứng trước phần mộ chị Võ Thị Sáu, lặng lẽ cúi đầu.

Tôi hiểu rằng lịch sử không chỉ nằm trong sách vở.

Lịch sử sống trong những con người đã dám hy sinh tuổi trẻ để đất nước có được hòa bình hôm nay.

Võ Thị Sáu không chỉ là một nữ anh hùng của quá khứ.

Chị còn là biểu tượng của lòng yêu nước, của tinh thần bất khuất và của khát vọng cống hiến mà thế hệ trẻ hôm nay cần noi theo.

Rời Côn Đảo, tôi mang theo hình ảnh người con gái tuổi mười chín với nụ cười bình thản trước pháp trường.

Và tôi tin rằng, chừng nào những câu chuyện về chị còn được kể lại, ngọn lửa yêu nước ấy sẽ còn tiếp tục được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác, để tuổi trẻ Việt Nam luôn biết sống đẹp, sống có ích và sống xứng đáng với sự hy sinh của những người đi trước.

Tiếp nối mạch nguồn cảm xúc và lòng biết ơn sâu sắc của thế hệ trẻ hướng về những trang sử vàng của dân tộc, dưới đây là các tác phẩm tái hiện câu chuyện lịch sử của năm vị anh hùng: Nguyễn Viết Xuân, Nguyễn Văn Trỗi, Ngô Mây, Cù Chính Lan và Tạ Quốc Luật qua góc nhìn sáng tạo, giàu chất trẻ.