gặp gỡ người chiến sĩ Nguyễn Đức Vạn
Chiều muộn ở thôn Châu Lỗ, xã Xuân Cẩm, tỉnh Bắc Ninh, con đường làng loang loáng ánh nắng cuối ngày. Trong căn nhà nhỏ mái ngói cũ, cựu chiến binh Nguyễn Đức Vạn ngồi bên ấm trà đặc, đôi mắt đã nhuốm màu thời gian nhưng vẫn ánh lên sự tỉnh táo lạ thường.
Ông bảo, đời mình gắn với “thời hoa lửa” như một lẽ tự nhiên, không chọn mà cũng không thể quên. Những năm tháng tuổi đôi mươi, khi đất nước gọi tên, ông rời quê Châu Lỗ, bước vào quân ngũ với hành trang chỉ là chiếc ba lô vải và niềm tin giản dị: “đi để ngày về quê mình được yên.”
Giọng ông chậm lại khi nhắc về những ngày hành quân qua rừng Trường Sơn, mưa rừng quất rát mặt, đường đất trơn trượt, bữa ăn chỉ có cơm nắm muối vừng. Có những trận đánh, ông không còn nhớ rõ tên địa danh, chỉ nhớ tiếng pháo, mùi khói và cảm giác đất rung dưới chân. “Sống sót được đến hôm nay, nhiều khi tôi nghĩ không chỉ là may mắn,” ông nói, tay vô thức nắm chặt chén trà.
Chiến tranh qua đi, ông trở về quê nhà Xuân Cẩm, nơi mọi thứ vừa quen vừa lạ. Ruộng đồng vẫn đó, con sông vẫn chảy, nhưng những người đồng đội thì nhiều người không trở lại. Ông chọn ở lại làng, làm nông, nuôi con, và giữ ký ức chiến tranh như một phần đời không thể tách rời.
Khi được hỏi điều gì còn đọng lại rõ nhất, ông im lặng khá lâu. Rồi ông nói nhỏ: “Không phải là chiến thắng hay gian khổ, mà là những người đã không kịp trở về.”
Ngoài hiên, gió lùa qua hàng tre, tiếng lá xào xạc như một nhịp nối giữa hiện tại và quá khứ. Ở căn nhà nhỏ ấy, ký ức thời hoa lửa không nằm trong những trang sách, mà nằm trong từng câu chuyện ông kể, giản dị, trầm lặng và không phô trương.
