GẶP VUA MÌN

... "Vua mìn" là ông Nguyễn Huy Trường. Ông sinh ngày 15 tháng 4 năm 1932 tại làng Bất Nạo, xã Đại Đồng xưa, nay là thôn Bất Nạo, xã Kim Anh, huyện Kim Thành. Ông nhập ngũ ngày 30 tháng 10 năm 1949 khi chưa đầy 18 tuổi. Lúc đầu, ống làm lính văn phòng, rồi làm liên lạc. Nhưng vốn tính hiếu động, không thích ngồi bàn giấy, ông nằng nặc xin xuống đơn vị, trực tiếp cầm súng giết giặc. Cấp trên đồng ý. Ông được biên chế vào tiểu đội đánh mìn, thuộc trung đội 1, bộ đội Kim Thành.


Ngày 2-3-1951, ông tham gia đánh trận đầu tiên trên đoạn đường sắt (trục quốc lộ 5A) thuộc địa phận Kim Thành, cách Hải Phòng về phía đông chừng 21 km. Lực lượng của ta vẻn vẹn chỉ có 2 người: Nguyễn Văn Quyền, tiểu đội trưởng chỉ huy và ông chịu trách nhiệm dí điện cho mìn nổ. Hôm ấy, đoàn tàu hỏa của địch từ phía Hải Phòng lên chở đầy bom đạn, đã bị lật nhào.


Tám tháng sau, trong trận đánh ngày 29-12-1951 tại đoạn đường sắt Lương Xá - Phú Thái, ông được phân công đặt "cạm điện", đấu dây và ngòi điện vào quả mìn 50 kg. Đây là cung đoạn quan trọng nhất và cũng nguy hiểm nhất, nếu sơ suất dù rất nhỏ cũng cầm chắc cái chết. Hôm ấy, vào khoảng 8 giờ sáng, một đoàn tàu địch vận chuyển vũ khí, lương thực rời ga Hảỉ Phòng, xăm xăm lao về phía trước. Một tiếng nổ dữ dội làm rung chuyển cả không gian, đất đá bay mù trời, khói tàu, khói mìn quyện vào nhau, phủ kín đầu máy và 18 toa tàu đổ ngả nghiêng (có 8 toa lăn xuống ruộng). Địch phải mất 6 ngày mới giải quyết xong hậu quả.


Cuối năm 1952, đúng ngày 22-12, tỉnh thành lập đội "Giao thông chiến". Ông được điều về làm đội phó cùng với hơn 30 cán bộ, chiến sĩ có nhiều kinh nghiệm đánh mìn thuộc bộ đội Bình Giang, Cẩm Giàng, Gia Lộc, Kim Thành... Từ đó, ông cùng đơn vị đánh địch trên mọi nẻo đường thuộc địa bàn tỉnh bằng thứ vũ khí chủ yếu là mìn, cắt đứt giao thông, chống càn... gây cho địch nhiều thiệt hại về phương tiện chiến tranh, sinh lực, phá vỡ nhiều ý đồ chiến thuật của chúng. Nhiều trận đánh thắng lợi được ghi chép lại trên sách, báo và trên các trang sử của địa phương như trận phục kích xe tăng địch trên đường số 9 sáng 21-5-1953, trận đánh phá cầu Bía (trên đường 17 thuộc địa phận Ninh Giang) ngày 14-6-1953... Kỳ tích của ông rất đáng nể trọng. Trong suốt quãng đời chiến đấu của mình, ông đã chỉ huy đơn vị đánh gàn 200 trận (riêng ông trực tiếp đánh 70 trận), phá hủy 145 xe quân sự, 20 xe tăng và xe bọc thép, 1 xe cần cẩu hạng nặng, lật đổ 17 đâu máy và 85 toa xe lửa chở vũ khí, quân trang, quân dụng, lương thực của địch và tiêu diệt hàng nghìn tên xâm lược. Ngay từ lúc mới 3 tuổi quân, 20 tuổi đời, ông đã được Chủ tịch nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa Hồ Chí Minh ký tặng danh hiệu "Chiến sĩ toàn quốc" trong phong trào thi đua ái quốc năm 1951 - 1952 với thành tích "đã nghiên cứu được cách đánh mìn tự động 100%, phá 3 đầu tàu và 25 toa xe địch".


Nguyễn Huy Trường không những là một chiến sĩ dũng cảm, người chỉ huy tài ba mà còn là "Cây sáng kiến" có hạng. Trên cơ sở nghiên cứu cách đánh "mìn giật dây", "mìn điện có người điều khiển" để phát triển thành "mìn điện tự động", "bán tự động" hay còn gọi là "mìn tự động theo ý muốn", đặc biệt là "món" MÌN SỜ do ông tự thiết kế và chế tạo từ đạn cối 81 hoặc đạn pháo 105mm của địch bị điếc, trở thành nỗi kinh hoàng, luôn luôn ám ảnh những tên lính đi làm nhiệm vụ dò mìn, hoặc đi càn mà phải qua những nơi nghi ngờ có mìn của ta. Cái thứ "mìn sờ" này hễ chạm tay vào đất, định bới lấy lên là nó nổ liên. Và, nó đã nổ liên tiếp trên đường số 5, đường số 9, đường 17, đường 20. Mình ông đã trực tiếp đánh 7 quả, diệt 32 tên địch. Ông còn sáng tạo nhiều cách đánh với những kỹ thuật, chiến thuật khác nhau như "cạm điện của mìn tự động", "mìn ngỗng có cột chống", "hố không mìn"... làm cho quân địch kinh hồn, bạt vía. Ông nhớ mãi trận đánh chặn quân cứu viện cho cứ điểm Điện Biên Phủ ở đoạn đường sắt Cao Xá - Đồng Niên trên trục đường số 5, cách thành phố Hải Dương khoảng 3km. Trận này, ông đã chỉ huy đơn vị dùng chiến thuật "ta và địch cùng đánh... địch", chỉ với 2 quả min, đã lật đổ 2 đoàn tàu quân sự của chúng vào 9 giờ sáng ngày 3-5-1954 và 4 giờ chiều cùng ngày. Kết quả là 1 đầu tàu vỡ toác, 5 toa xe bị đổ, 120 tên địch chết và bị thương.

Ai về Cao Xá - Đồng Niên
Mà xem mưu mẹo đánh mìn của ta
Chôn mìn, hố để hở ra
Lính dò mìn đến giúp ta, lắp vào
Tàu qua, mìn nổ, lật nhào
Hỏi rằng tài trí ai nào hơn ai?


Cuộc kháng chiến trường kỳ chống thực dân Pháp của nhân dân ta kết thúc thắng lợi. Do chiến trận liên miên nên sức khỏe có nhiêu giảm sút, không thể ở quân đội lâu dài, ngày 31-7-1958, ông chuyển ngành sang làm việc ở Bộ Giao thông vận tải - ngành đường biển. Đến ngày 1-7-1989, ông về nghỉ hưu tại phường Quán Trữ, thành phố Hải Phòng. Người CCB già ấy vẫn tiếp tục công tác xã hội tại địa phương, từ Đảng ủy phường, Hội đồng nhân dân, bí thư chi bộ cụm, rồi phó chủ tịch MTTQ. Bây giờ, ông lại đảm nhận chức Chủ tịch Hội người cao tuổi phường. Việc nào ông cũng hoàn tất một cách trọn vẹn với hiêu quả cao nên thành phố đã tặng ông nhiều bằng khen.


Ông là chiến sĩ thi đua toàn quốc năm 1952 và được tặng 2 Huân chương Chiến công hạng nhất, 1 Huân chương Chiến công hạng ba, 1 Huân chương Chiến thắng hạng ba, Huy hiệu 40 năm tuổi Đảng. Nhưng hiện thời, ông vẫn là Nguyễn Huy Trường như xưa, không đòi hỏi, kể công mà vẫn vui vẻ, sống chan hòa cùng bà con phường khóm, sẵn sàng giúp đỡ mọi người và thích làm việc thiện. Ông còn có một niềm say mê nữa là viết sách. Mấy năm qua, ông đã lặn lội, đi ngược thời gian, tìm gặp các nhân chứng, đến các địa điểm xưa đã từng xảy ra những cuộc chiến đấu oanh liệt của quân và dân Hải Dương chống lại đội quân viễn chinh của thực dân Pháp trên địa bàn tỉnh nhà, ghi chép, dựng lại các sự kiện, cùng với một số bạn bè tâm huyết tập hợp lại, viết thành sách. Hội khoa học lịch sử thành phố Hải Phòng và Hội đồng ngũ Hải Dương - Hưng Yên tại Hải Phòng đã cho in và phát hành 3 tập, mỗi tập dày trung bình 200 trang với tên gọi "Đường 5 anh dũng quật khời”. Tập 4 đang được soạn thảo. Đó là niềm vui và cũng là nguồn an ủi, động viên ông. Nhất là ông lại có một gia đình mẫu mực mà thành phố Hải Phòng đã công nhận.