[GDCT] Cuộc đời và sự nghiệp của danh nhân Chu Văn An
Cuộc đời và sự nghiệp của danh nhân Chu Văn An Chu Văn An (1292 - 1370), tên húy là An, hiệu là Tiệt Ác, quê tại làng Văn Điển, xã Thanh Liệt, huyện Thanh Trì, Thăng Long (nay thuộc Hà Nội). Ông là một trong những nhà giáo, nhà hiền triết và danh nhân văn hóa lỗi lạc bậc nhất trong lịch sử Việt Nam, được tôn vinh là "Vạn thế sư biểu" (người thầy muôn đời của các thế hệ).
Cuộc đời và sự nghiệp của danh nhân Chu Văn An
Chu Văn An (1292 - 1370), tên húy là An, hiệu là Tiệt Ác, quê tại làng Văn Điển, xã Thanh Liệt, huyện Thanh Trì, Thăng Long (nay thuộc Hà Nội). Ông là một trong những nhà giáo, nhà hiền triết và danh nhân văn hóa lỗi lạc bậc nhất trong lịch sử Việt Nam, được tôn vinh là "Vạn thế sư biểu" (người thầy muôn đời của các thế hệ).
Những câu chuyện tiêu biểu về Chu Văn An
1. Tấm gương hiếu học và chí khí thanh cao
Tự học thành tài: Dù gia cảnh không quá khá giả, Chu Văn An từ nhỏ đã nổi tiếng thông minh, chăm chỉ và có ý chí tự học cao độ. Ông dùi mài kinh sử suốt nhiều năm, thấu hiểu sâu sắc tư tưởng Nho giáo nhưng không theo đuổi con đường làm quan ngay để vinh thân phì gia.
Mở trường dạy học: Ông chọn cách ở ẩn tại quê nhà, mở trường dạy học (trường Huỳnh Cung). Học trò của ông rất đông, từ con nhà thường dân đến các bậc quyền quý, nhiều người sau này thành danh, đỗ đạt cao làm quan lớn trong triều như Tôn Tháp, Lê Quát,...
2. Thầy giáo của thái tử và tấm lòng vì nước
Dạy dỗ nơi triều chính: Dưới thời vua Trần Minh Tông và Trần Dụ Tông, dù không màng danh lợi, Chu Văn An được triều đình mời giữ chức Tư nghiệp Quốc Tử Giám (hiệu trưởng trường Quốc Tử Giám - trường đại học đầu tiên của nước ta), trực tiếp dạy dỗ Thái tử (sau này là vua Trần Dụ Tông).
Thái độ nghiêm khắc: Ông nổi tiếng là người nghiêm khắc, không khoan nhượng trước thói hư tật xấu. Khi thấy triều chính bắt đầu suy vi, vua quan ăn chơi sa đọa, ông đã nhiều lần dâng sớ can gián nhưng không được vua nghe.
3. Sớ "Thất trảm trảm" nổi tiếng
Khi vua Trần Dụ Tông lên ngôi và sống buông thả, tin dùng kẻ gian, triều chính rối ren, Chu Văn An vô cùng đau lòng.
Ông đã dâng bản sớ nổi tiếng lịch sử yêu cầu chém đầu 7 kẻ nịnh thần lũng đoạn triều đình (được sử sách gọi là Thất trảm sớ).
Khi biết nhà vua không nghe theo lời can gián, ông đã từ quan, kiên quyết rũ áo từ bỏ bổng lộc triều đình để trở về quê nhà ở ẩn, giữ trọn khí tiết thanh cao của một người thầy, một bậc đại trí thức.
4. Truyền thuyết "Thanh đàm" và tính cách khẳng khái
Về quê, ông dựng nhà cạnh sông Tô Lịch, vui thú với việc dạy học, viết sách, làm thơ và ngâm vịnh. Dù rời triều đình, uy tín và đạo đức của ông vẫn khiến cả vua quan lẫn nhân dân vô cùng nể trọng.
Có truyền thuyết kể rằng, nhờ sự chính trực và đạo đức cao dày của ông, ngay cả các loài thủy thần ở vùng sông nước cũng phải kính nể.
Ý nghĩa và di sản để lại
Biểu tượng của nhà giáo chân chính: Cuộc đời Chu Văn An là minh chứng sáng ngời cho tinh thần "học không biết chán, dạy không mỏi" và phẩm chất kiên định, không khuất phục trước quyền uy, tiền tài.
Đền thờ: Sau khi qua đời, ông được vua Trần ban tước Văn Trinh Công và được thờ tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám (Hà Nội). Ngày nay, đền thờ Chu Văn An tại quê nhà Thanh Trì (Hà Nội) và khu di tích Chí Linh (Hải Dương) là những “địa chỉ đỏ” để tri ân người thầy vĩ đại của dân tộc.
