[GDCT] Cuộc đời và sự nghiệp của danh tướng Lý Thường Kiệt
Cuộc đời và sự nghiệp của danh tướng Lý Thường Kiệt Lý Thường Kiệt (1019 - 1105), tên thật là Ngô Tuấn, là một trong những nhà quân sự lỗi lạc, nhà ngoại giao tài ba và là một anh hùng dân tộc vĩ đại nhất trong lịch sử Việt Nam thời nhà Lý. Ông quê tại phường Thái Hòa, kinh thành Thăng Long (nay thuộc Hà Nội). Suốt cuộc đời phò tá qua ba đời vua Lý (Lý Thái Tông, Lý Thánh Tông và Lý Nhân Tông), ông đã lập nên những chiến công hiển hách, đỉnh cao là cuộc kháng chiến chống quân Tống xâm lược lần thứ hai (1075 - 1077).
Cuộc đời và sự nghiệp của danh tướng Lý Thường Kiệt
Lý Thường Kiệt (1019 - 1105), tên thật là Ngô Tuấn, là một trong những nhà quân sự lỗi lạc, nhà ngoại giao tài ba và là một anh hùng dân tộc vĩ đại nhất trong lịch sử Việt Nam thời nhà Lý. Ông quê tại phường Thái Hòa, kinh thành Thăng Long (nay thuộc Hà Nội).
Suốt cuộc đời phò tá qua ba đời vua Lý (Lý Thái Tông, Lý Thánh Tông và Lý Nhân Tông), ông đã lập nên những chiến công hiển hách, đỉnh cao là cuộc kháng chiến chống quân Tống xâm lược lần thứ hai (1075 - 1077).
Những dấu ấn và chiến công lịch sử tiêu biểu
1. Xuất thân và con đường tiến thân
Ngô Tuấn sinh ra trong một gia đình võ tướng có truyền thống. Thuở trẻ, ông nổi tiếng là người khôi ngô tuấn tú, văn võ song toàn, am hiểu binh thư chiến lược và có chí hướng lớn.
Do có công trạng lớn trong triều đình, ông được ban quốc tính (mang họ vua), đổi tên thành Lý Thường Kiệt. Từ một quan võ xuất thân thị vệ, ông nhanh chóng khẳng định được tài năng kiệt xuất và giữ những trọng trách lớn trong triều.
2. Chiến dịch tấn công phủ đầu (1075 - 1076)
Nhận thấy nhà Tống (Trung Quốc) đang ráo riết chuẩn bị lương thảo, binh mã để xâm lược Đại Việt, Lý Thường Kiệt đã chủ trương một chiến lược táo bạo: "Ngồi yên đợi giặc, không bằng đem quân đánh trước để chặn mũi nhọn của giặc".
Vào cuối năm 1075, ông cùng Tông Đản chỉ huy đạo quân thủy bộ bất ngờ tấn công vào đất Tống, đánh tan các căn cứ chuẩn bị chiến tranh của địch ở Khâm Châu, Lêm Châu và vây hãm thành Ung Châu.
Cuộc tấn công chớp nhoáng này đã làm suy yếu nghiêm trọng ý đồ và tiềm lực chuẩn bị xâm lược của nhà Tống, đồng thời tạo thế chủ động chiến lược cho quân dân Đại Việt.
3. Trận tuyến sông Như Nguyệt và bài thơ thần bất hủ (1077)
Khi đại quân nhà Tống do Quách Quỳ chỉ huy tràn sang xâm lược nước ta, Lý Thường Kiệt đã cho thiết lập một phòng tuyến quân sự kiên cố bên bờ nam sông Như Nguyệt (sông Cầu, Bắc Ninh ngày nay) để chặn đứng giặc.
Trận chiến diễn ra vô cùng ác liệt. Để khích lệ tinh thần tướng sĩ và làm lung lay ý chí kẻ địch, ông đã cho ngâm bài thơ thần "Nam quốc sơn hà" vang dội tại đền thờ bên sông:
Nam quốc sơn hà Nam đế cư, Tiệt nhiên định phận tại thiên thư. Như hà nghịch lỗ lai xâm phạm, Nhữ đẳng hành khan thủ bại hư. (Sông núi nước Nam vua Nam ở / Rành rành định phận tại sách trời / Cớ sao lũ giặc sang xâm phạm / Các ngươi sẽ phải chịu tơi bời).
Bị chặn đánh kiên cường và lâm vào cảnh thiếu thốn, khốn đốn, quân Tống rơi vào thế tuyệt vọng. Lý Thường Kiệt đã chớp thời cơ dùng chiến thuật "tâm lý chiến", chủ động giảng hòa để mở "con đường máu" cho giặc rút lui về nước, bảo toàn xương máu cho nhân dân và giữ vững nền độc lập.
4. Nhà ngoại giao và cai quản biên ải
Không chỉ là một danh tướng bách chiến bách thắng, Lý Thường Kiệt còn là một nhà chính trị, ngoại giao khôn khéo. Ông nhiều lần dùng mưu lược và ngoại giao để giữ vững biên cương phía nam (với Chiêm Thành) và phía bắc, mang lại thái bình cho đất nước trong nhiều thập kỷ.
Ý nghĩa và di sản để lại
Tuyên ngôn độc lập bằng thơ: Bài thơ Nam quốc sơn hà do ông truyền bá được coi là bản Tuyên ngôn độc lập đầu tiên của nước ta, khẳng định chủ quyền lãnh thổ thiêng liêng và không thể xâm phạm của Đại Việt.
Tôn vinh: Cuộc đời và sự nghiệp của Lý Thường Kiệt là biểu tượng sáng ngời cho tinh thần chủ động, lòng yêu nước nồng nàn và nghệ thuật quân sự độc đáo của dân tộc. Tên tuổi của ông được lưu danh muôn thuở trong lịch sử hào hùng của đất nước.
