[GDCT] Nguyễn Thái Học: Người anh hùng kiệt trung và ngọn lửa yêu nước bất tử

Nguyễn Thái Học: Người anh hùng kiệt trung và ngọn lửa yêu nước bất tử

Nhắc đến phong trào yêu nước đầu thế kỷ XX, bên cạnh các bậc chí sĩ theo xu hướng ôn hòa hay bạo động quân chủ, cái tên Nguyễn Thái Học (1902 – 1930) cùng tổ chức Việt Nam Quốc Dân Đảng (VNQDD) tỏa sáng như một ngọn lửa rực cháy, biểu trưng cho tinh thần "không thành công cũng thành nhân" của thế hệ thanh niên trí thức Tây học đầu bờ cõi.

1. Thân thế và con đường hình thành tư tưởng yêu nước

Nguyễn Thái Học sinh ngày 1 tháng 1 năm 1902 tại làng Thổ Vtang (nay thuộc xã Thái Sơn, huyện Vĩnh Tường, tỉnh Vĩnh Phúc), trong một gia đình nông dân nghèo nhưng giàu truyền thống hiếu học.

Vốn là một trí thức ưu tú, ông từng theo học tại trường Bưởi (Hà Nội) và sau đó là Cao đẳng Thương mại (nay thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội). Trong những năm tháng ngồi trên ghế nhà trường, chứng kiến cảnh đồng bào lầm than dưới ách thống trị khắc nghiệt của thực dân Pháp, nỗi nhục mất nước đã nung nấu trong lòng chàng thanh niên trẻ một quyết tâm đổi thay vận mệnh dân tộc.

Thay vì đi theo con đường cầu viện bên ngoài hay chờ đợi sự ban phát, Nguyễn Thái Học chủ trương dựa vào sức mạnh của chính nhân dân, trước hết là tầng lớp thanh niên, học sinh, binh lính và tiểu tư sản trí thức.

2. Sự ra đời của Việt Nam Quốc Dân Đảng

Vào cuối năm 1927, tại Hà Nội, Nguyễn Thái Học cùng các đồng chí tâm huyết (như Phó Đức Chính, Hoàng Văn Đào, Nhượng Tống...) đã thành lập Việt Nam Quốc Dân Đảng – một chính đảng cách mạng theo xu hướng dân chủ tư sản, hoạt động theo mô hình của Tôn Trung Sơn và Trung Quốc Đồng minh hội.

• Tôn chỉ hoạt động: VNQDD giương cao ngọn cờ "Độc lập dân tộc, Quyền dân tự chủ, Hạnh phúc dân sinh", với phương châm trước làm công tác tuyên truyền, tổ chức, phát triển lực lượng, sau đó tiến hành vũ trang bạo động để giành chính quyền.

3. Cuộc khởi nghĩa Yên Bái và khí tiết "không thành công cũng thành nhân"

Cuối năm 1929, đầu năm 1930, trước sự khủng bố gắt gao của mật thám Pháp và nguy cơ tổ chức bị phá vỡ hoàn toàn, Nguyễn Thái Học cùng Ban lãnh đạo VNQDD đứng trước lựa chọn sinh tử: hoặc ngồi chờ bị bắt, hoặc phát động tổng khởi nghĩa khi lực lượng chưa thực sự hoàn thiện. Với khí phách của một người trai thời loạn, ông chọn con đường "thà chết chứ không chịu làm nô lệ".

• Đêm 9 rạng sáng 10 tháng 2 năm 1930, cuộc Khởi nghĩa Yên Bái bùng nổ đồng loạt tại Yên Bái, Phú Thọ, Hải Dương, Thái Bình... Trong đó, tại Yên Bái, nghĩa quân dưới sự chỉ huy trực tiếp của Nguyễn Thái Học và các đồng chí đã đánh chiếm được nhiều đồn binh giặc.

4. Bản án tử hình và lời tuyên ngôn trước máy chém

Nguyễn Thái Học bị thực dân Pháp bắt không lâu sau đó tại hải cảng Hải Phòng. Trước tòa án thực dân, ông đã biến phiên tòa thành nơi tố cáo tội ác của chủ nghĩa thực dân Pháp và khẳng định quyền độc lập thiêng liêng của dân tộc Việt Nam.

Ngày 17 tháng 6 năm 1930, tại pháp trường Yên Bái, Nguyễn Thái Học cùng 12 đồng chí (trong đó có Phó Đức Chính) hiên ngang bước lên đoạn đầu đài. Trước khi vĩnh biệt cõi đời, ôngõ dõng dạc hô lớn hai tiếng "Việt Nam vạn tuế!", hiên ngang đối mặt với lưỡi máy chém của kẻ thù ở tuổi đời còn rất trẻ (28 tuổi).

Di sản lịch sử

Sự hy sinh anh dũng của Nguyễn Thái Học và các chiến sĩ VNQDD đã làm chấn động dư luận trong nước và quốc tế lúc bấy giờ, làm thức tỉnh mạnh mẽ tinh thần yêu nước ngủ quên của đông đảo quần chúng nhân dân. Dù cuộc khởi nghĩa thất bại, cái tên Nguyễn Thái Học vẫn mãi khắc ghi trong sử sách như một biểu tượng của lòng dũng cảm tuyệt đối, sự hy sinh quên mình vì Tổ quốc và khát vọng tự do cháy bỏng.