GIẢI PHÓNG BẠC LIÊU NGÀY 30/4/1975

10 giờ 30 phút ngày 30/4/1975: Bạc Liêu giải phóng không đổ máu tại tỉnh lỵ

Trong ngày miền Nam bước vào thời khắc toàn thắng, tại Bạc Liêu, một cuộc vận động căng thẳng đã đi đến kết quả quyết định. Đoàn đại biểu cách mạng trực tiếp gặp Tỉnh trưởng Nguyễn Ngọc Điệp, thuyết phục bàn giao chính quyền. Đúng 10 giờ 30 phút sáng 30/4/1975, lá cờ của Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam tung bay trên nóc dinh Tỉnh trưởng.

Một tỉnh lỵ trước giờ quyết định

Những ngày cuối tháng 4/1975, cục diện chiến trường thay đổi nhanh chóng. Sau nhiều năm chiến tranh, thời điểm giải phóng miền Nam đang đến gần, nhưng tại Bạc Liêu, nguy cơ xảy ra giao tranh vẫn hiện hữu.

Theo các tư liệu báo chí về sự kiện, lực lượng của chính quyền Việt Nam Cộng hòa tại địa phương khi ấy còn rất đông, hệ thống đồn bốt vẫn tồn tại và phương án tử thủ được đặt ra.

Trước tình hình đó, Tỉnh ủy Bạc Liêu và Ban chỉ huy chiến dịch phải tính toán kỹ lưỡng. Mục tiêu không chỉ là giành chính quyền, mà còn phải hạn chế tổn thất cho Nhân dân, bảo vệ tỉnh lỵ và các cơ sở quan trọng.

Bên cạnh thế trận quân sự đã được chuẩn bị, đấu tranh chính trị và binh vận trở thành hướng đi quan trọng trong những ngày quyết định.

Hai lá thư và nỗ lực mở lối bàn giao

Trong câu chuyện giải phóng Bạc Liêu, ông Lê Quân là một trong những nhân vật giữ vai trò nổi bật.

Theo bài viết của Báo Dân trí đăng ngày 30/4/2015, ông Lê Quân được giao nhiệm vụ tiếp cận Tỉnh trưởng Nguyễn Ngọc Điệp, vận động bàn giao chính quyền để tránh đổ máu không cần thiết.

Ngày 28/4/1975, ông được đưa vào chùa Vĩnh Đức, nơi có điều kiện thuận lợi để liên lạc và triển khai nhiệm vụ. Trong hai ngày 28 và 29/4, ông viết hai lá thư gửi Tỉnh trưởng Nguyễn Ngọc Điệp, phân tích tình hình và vận động chính quyền đương thời chấp nhận bàn giao.

Những lá thư được chuyển qua ông Lê Thành Năng, khi ấy là Chủ tịch Nghiệp đoàn Lao động tỉnh Bạc Liêu.

Trong bối cảnh chiến sự ngày càng bất lợi, việc lựa chọn con đường thương thuyết thể hiện quyết tâm của lực lượng cách mạng: giành thắng lợi nhưng hạn chế tối đa những mất mát có thể tránh được.

Từ chùa Vĩnh Đức đến dinh Tỉnh trưởng

Tối 29/4/1975, tại chùa Vĩnh Đức, ông Lê Quân cùng ông Trần Thanh Hồng và Thượng tọa Thích Hiển Giác trao đổi phương án cho ngày hôm sau.

Sáng 30/4, khoảng 7 giờ, đoàn đại biểu Mặt trận Dân tộc Giải phóng tỉnh Bạc Liêu xuất phát từ chùa Vĩnh Đức, trực tiếp đến dinh Tỉnh trưởng để gặp Nguyễn Ngọc Điệp.

Đoàn gồm ba người: ông Lê Quân, ông Trần Thanh Hồng và Thượng tọa Thích Hiển Giác. Theo tư liệu báo chí dẫn lại hồi ký của ông Lê Quân, cuộc gặp diễn ra trong không khí căng thẳng. Ban đầu, Tỉnh trưởng cùng một số thuộc hạ vẫn muốn tiếp tục chống cự.

Các đại diện cách mạng kiên trì phân tích tình hình, vận động đối phương hạ vũ khí và bàn giao chính quyền. Đó là cuộc đối diện trực tiếp giữa hai phía trong thời điểm mà mỗi quyết định đều có thể ảnh hưởng đến số phận của cả tỉnh lỵ.

Cuối cùng, Nguyễn Ngọc Điệp ra lệnh hạ vũ khí và bàn giao chính quyền cho cách mạng.

10 giờ 30 phút — Lá cờ chiến thắng tung bay

Đúng 10 giờ 30 phút sáng ngày 30/4/1975, lá cờ của Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam tung bay trên nóc dinh Tỉnh trưởng Bạc Liêu.

Thời khắc ấy đánh dấu thắng lợi của cuộc đấu tranh giành chính quyền tại tỉnh lỵ. Bạc Liêu được giải phóng không đổ máu tại trung tâm tỉnh lỵ, tránh được một cuộc giao tranh có thể gây tổn thất lớn cho người dân và cơ sở vật chất địa phương.

Theo bài viết của Báo Dân trí, lực lượng chính quyền Việt Nam Cộng hòa tại Bạc Liêu khi ấy còn gần 12.000 quân, theo lời kể của nhân chứng được phỏng vấn. Chi tiết này cho thấy sức ép và mức độ căng thẳng trong việc thuyết phục đối phương chấp nhận bàn giao.

Người chỉ huy chiến dịch giải phóng Bạc Liêu năm 1975 là ông Đoàn Thanh Vị, Bí thư Tỉnh ủy lúc bấy giờ. Thắng lợi là kết quả của sự lãnh đạo, chuẩn bị lực lượng, phối hợp các mũi đấu tranh và nỗ lực của những người trực tiếp thực hiện nhiệm vụ.

Đằng sau một thời khắc là nhiều con người

Khi nhắc đến ngày 30/4/1975, chúng ta thường nhớ đến thời khắc giải phóng miền Nam và thống nhất đất nước. Nhưng tại mỗi địa phương, thắng lợi ấy còn được tạo nên từ những nhiệm vụ cụ thể, những quyết định khó khăn và sự đóng góp của nhiều con người.

Tại Bạc Liêu, câu chuyện về ông Lê Quân, ông Trần Thanh Hồng, Thượng tọa Thích Hiển Giác, ông Lê Thành Năng và những người tham gia công tác vận động cho thấy một phương diện quan trọng của ngày giải phóng: bên cạnh hoạt động quân sự là công tác chính trị, liên lạc và thuyết phục.

Những đóng góp ấy cần được ghi lại bằng tư liệu xác thực, bởi lịch sử không chỉ là những mốc thời gian lớn. Lịch sử còn được tạo nên từ hành động của từng con người trong những thời điểm quyết định.

Dấu son trong lịch sử quê hương

Ngày 30/4/1975, miền Nam hoàn toàn giải phóng, đất nước bước vào thời kỳ thống nhất. Tại Bạc Liêu, việc bàn giao chính quyền không đổ máu ở tỉnh lỵ trở thành một dấu ấn đặc biệt trong ngày toàn thắng.

Nếu ngày 23/8/1945 ghi dấu cuộc giành chính quyền trong Cách mạng Tháng Tám, thì ngày 30/4/1975 đánh dấu thắng lợi của cuộc đấu tranh giải phóng sau nhiều năm chiến tranh. Hai sự kiện cách nhau đúng 30 năm, diễn ra trong những hoàn cảnh khác nhau nhưng cùng trở thành niềm tự hào trong lịch sử địa phương.

Kể lại câu chuyện này không phải để giản lược những gian khổ, hy sinh của cả cuộc kháng chiến. Trái lại, đó là cách nhìn nhận đầy đủ hơn về những phương thức đấu tranh đã được vận dụng, về quyết tâm giành thắng lợi và nỗ lực hạn chế tổn thất trong một thời khắc đặc biệt.

10 giờ 30 phút ngày 30/4/1975 — lá cờ chiến thắng tung bay trên nóc dinh Tỉnh trưởng, Bạc Liêu giải phóng không đổ máu tại tỉnh lỵ. Một dấu mốc đáng nhớ trong hành trình đấu tranh, giải phóng và thống nhất đất nước.

Nguồn tham khảo: Báo Dân trí, “Căng thẳng giờ phút đối đầu với Tỉnh trưởng Bạc Liêu trước giải phóng” (30/4/2015); “Bạc Liêu đón nhận Huân chương Độc lập hạng Nhất”.