GIAN KHỔ TRÈO ĐÈO, LỘI SUỐI TÌM DẤU VẾT ĐỊCH THÁO CHẠY (30-11-1953)

... Tiểu đoàn được lệnh tiến ra Nậm Nầm và Sôp Nhôm truy kích địch vừa chạy ở Mường Pồn ra và bốn đại đội địch chạy ở Lai Châu về Nậm Nầm. Đồng chí Dũng Chi trực tiếp phụ trách đại đội 671 về hướng đi Mường Nhé. Tôi được phân công trực tiếp đi cùng đại đội 673 đi về hướng Nậm Nầm. Hai trung đội của C673 đi trước cùng đại đội Hùng Tân. Tôi và 1 B của đại đội đi sau. Hướng địch chạy không biết, chỉ lần theo dấu vết của địch bỏ lại dọc đường. Hôm đầu đi mãi gần hết buổi sáng quanh đi quẩn lại lại ra đường cái Lai Châu - Mường Pồn. Có liên lạc của đại đội 673 của Hùng Tân về báo cáo và dẫn đường. Tôi và trung đội của 673 lại ra đi giữa đêm sương lạnh buốt. Lội suối, trèo đèo, lắm chỗ phải rẽ cỏ gianh, trượt dốc cao, cứ lê đít xuống mà trượt. Gần sáng đến Nậm Ty, một bản nhỏ nằm ở dưới thung lũng. Hỏi người dân mới biết đại đội Hùng Tân mới đi từ buổi chiều hôm ấy. Đêm nay bộ đội phải ngủ ngoài trời, mưa rét. Sáng hôm sau lại lên đường. Trời mưa, đường trơn, vừa đi vừa phải cuốc bậc để lên hoặc xuống. Đến một bản đã cháy bỏ hoang tàn thì gặp một con suối lớn. Thấy có một tấm biển đề "Có cá đã ném, đơn vị nào đi qua cứ việc vớt để ăn". Bộ đội thì đói, cho dừng lại để thổi cơm ăn. Cơm ăn với cá lạt không có muối. Gặp 1 A trinh sát của Trung đoàn 98, phối hợp bắt được một con dê trôi ở giữa suối. Ăn cơm xong, tiếp tục động viên bộ đội lên đường và lấy liên lạc đưa đường. Trời đã tối, phải đốt đuốc để đi. Phải lội dọc theo suối, có nhiều chỗ phải lội đến bắp đùi. Chừng 24 giờ gặp một cái bản, cho bộ đội dừng lại ngủ. Hỏi dân được biết đơn vị đi trước đã đi cách một buổi sáng và hôm qua đánh nhau với địch ở đây. Ở trong bản có một số vợ con lính còn nằm lại. Nắm chắc hướng chạy của địch rồi và sáng hôm sau đi sớm lên đường tới Bản Mèo.

Ra tới đường đi về Nậm Nầm tìm dấu vết của các đơn vị đi trước, phân vân không biết đi đường nào. Tìm ra vết chân ngựa đi nên phán đoán chắc địch chạy theo đường đó.

Đi mãi càng đi càng gặp nhiều dấu vết địch, mũ, ba lô địch vứt lung tung. Đạn và băng trung liên vương vãi, đoán là địch đã bỏ chạy và đơn vị đi trước đã gặp địch. Động viên bộ đội đi tiếp. Đi qua hai con suối thấy đằng trước đốt lửa. Trông thấy bóng bộ đội thấp thoáng. Tôi gọi to và có tiếng trả lời. Đúng là đại đội 673 đang ở đó. Tôi vượt lên đi theo đồng chí chiến sĩ của đại đội 673 tiến vào bản thì Hùng Tân đang tập hợp bộ đội và tù binh để lên đường. Đó là bản Huổi Mết. Thấy tôi vào, đồng chí Hùng Tân hô bộ đội nghiêm và tiến ra báo cáo. Trung đội của đại đội 673 đi cùng tôi cũng tiến vào. Bộ đội thấy đồng chí chỉ huy Tiểu đoàn đến vui vẻ hò reo và hát. Tình đoàn kết thân ái giữa những người chiến sĩ nó mặn nồng làm sao!

Ban chỉ huy đại đội đưa tôi lên một cái nhà cạnh đó báo cáo tình hình địch và kế hoạch tác chiến của bộ đội. Giở bản đồ ra để nghiên cứu thấy đây là địa phận của Pathét Lào rồi. Một tiểu đoàn địch vừa đi qua đây, cách một ngày. Bộ đội đã mệt, có một đồng chí bị thương nhẹ, lương thực thì hết. Chiến lợi phẩm nhiều không có ai mang, tù binh nhiều. Căn cứ tình hình đó, ra lệnh tiếp tục truy kích định theo hướng Phông Sa Lỳ. Song đường đi chưa rõ. Cho bộ đội dừng lại chấn chỉnh tổ chức, chuẩn bị tư tưởng, chuẩn bị cung cấp và để bộ đội nghỉ lại một đêm. Sáng tinh mơ bộ đội rời bản Huổi Mết ra đi. Lại bắt đầu leo dốc và đi theo dọc suối Nậm Nầm. Càng đi càng thấy nhiều vết chân ngựa, cứt ngựa mới nên tin chắc là địch vừa mới đi qua. Gần 14 giờ thấy đường đi khấp khểnh, có lốt chân người, đoán là đã gần đến bản. Ra lệnh cho bộ đội đi thận trọng, cử 1A đi đầu. Qua suối gặp ngay bản, ra lệnh bao vây và bố trí. Trong bản có nhiều lừa ngựa. Trong bụng mừng thầm. Bộ đội chia các ngả tiến vào lùng sục. Nhân dân trong bản hoang mang, đem cam và trứng gà ra biếu. Phải giải thích cho dân và tiến hành sục sạo tìm địch. Bắt được một lính lẩn lại. Mặt khác hỏi tình hình địch biết địch đã đi cách một ngày và để lại lừa ngựa đi về phía Phông Sa Lỳ. Hỏi dân nói là đường đi ngựa được. Ra lệnh lấy ngựa thồ súng đạn, chiến lược phẩm và cho bộ đội tiếp tục truy kích địch. Tôi lấy một con ngựa chiến lợi phẩm để đi cho đỡ mệt. Cũng là may khi còn công tác ở bên ngoài tôi cũng đã cưỡi ngựa quen nên khi lấy con ngựa này tôi cưỡi và điều khiển được ngay. Đường càng ngày càng khó đi ngựa. Đến một cái dốc phải cuốc đường cho ngựa đi. Dừng lại xem bản đồ. Chi ủy họp quyết định truy kích nữa hay là quay về? Thấy địch đã đi xa và về gần đến Mường Chanh nên tôi đồng ý cho bộ đội quay lại Poun Sai nghỉ để liên lạc chờ lệnh của trung đoàn. Chủ trương lúc đó là nút lại bản đó để chờ địch vì có thể địch còn đi qua. Bộ đội tiến hành dân vận và càn quét tù binh. Đang ngồi thì tiểu đoàn phó Lê Sơn đến báo có lệnh cho đại đội 317 của tiểu đoàn 9 truy kích. Sau đó thì đồng chí An trung đoàn trưởng 174 đến. Tôi báo cáo lại tình hình và đồng chí An đồng ý cho đại đội 673 quay lại Huổi Mết. Đại đội 673 đã đánh tan một đại đội, bắt 40 tù binh, thu 4 trung liên, 30 tiểu liên và 30 súng trường, thu nhiều lừa ngựa.

Sáng hôm sau, tờ mờ sáng, đoàn quân chiến thắng mang theo tù binh, lừa ngựa đi về Huổi Mết. Ngang đường cho ném cá để lấy thức ăn cho bộ đội và cho bộ đội dừng lại càn quét tù binh và liên lạc với bộ phận của đồng chí Dũng Chi D trưởng 251 ở Nậm Nầm.

Sau khi thảo luận xong kế hoạch đi tiếp, bắt thêm được 5 tù binh và thu thêm 5 súng nữa. Cho bộ đội ngủ lại một đêm để lấy sức và sáng hôm sau lên đường về Nậm Nầm.

Đoàn quân đi ban ngày giữa những đồi cỏ gianh trọc, có cả vợ con lính, tù binh đi theo lốc nhốc trông rất lôi thôi. Đi ngang đường gặp liên lạc mang thư của đồng chí Dũng Chi đến. Biết đồng chí Dũng Chi đã đi từ buổi sáng. Lập tức tôi cùng đồng chí Hùng Tân phi ngựa vượt lên xem có gặp được đồng chí Dũng Chi không? Đến bản cho dừng lại thổi cơm, bàn giao tù binh và chiến lợi phẩm cho đơn vị hậu cần trung đoàn. Gần chiều lên đường đuổi theo bộ phận của đồng chí Dũng Chi. Trời tối đến phải ngủ lại một bản to (ở đây vẫn thuộc đất của Lào).

Sớm hôm sau lại ra đi. Hôm nay bộ đội đi toàn cỏ gianh. Phong cảnh ở đây rất đẹp. Nhiều đồi trùng trùng điệp điệp trông xa như những lớp sóng cồn nhịp nhàng theo vết chân bộ đội đang mải miết đuổi theo đơn vị bạn. Thấy những dấu vết của đơn vị vừa ngủ đêm qua còn nguyên, biết rằng đơn vị đi trước không còn xa nữa.

Tôi và Hùng Tân phi ngựa gấp đến bản Sì Na Phin thì gặp được đơn vị cuối cùng của đồng chí Dũng Chi.

Bản Sì Na Phin là một bản địch vừa đi qua còn bỏ lại một số đồ đạc. Cho bộ đội nghỉ lại giữa lúc có tầu bay địch lượn thám thính và có cả máy bay khu trục đến. Máy bay địch đã xuất hiện, bay qua khu vực đơn vị đang nghỉ.

Lấy liên lạc đi về Mường Nhé. Đến đây gặp hai đường. Nhưng cứ theo đường có vết chân bộ đội vừa đi. Hôm nay đi cả đêm. Càng đi, càng đi sâu vào chỗ không có người, càng thấy hiếm nước. Lo lắng quá, có lẽ không có nước để thổi cơm. Ngồi trên mình ngựa, chợt trông thấy ánh lửa lập lòe, truyền lại động viên bộ đội sắp có nước. Đi tới nơi thì gặp đơn vị bạn thổi cơm. Trời rét cho bộ đội nghỉ lại để lấy sức, thổi cơm ăn để sáng ngày ra đi cho kịp. Trùm gianh lên, che ni lông để ngủ.

Sáng dậy ướt hết như bị mưa. Lại lên đường, đi đến trưa thì gặp đơn vị do đồng chí Bích (e98) chỉ huy cũng lên Mường Chè. Vượt qua đơn vị đó đến Mường Nhé. Vượt qua đơn vị đó gặp đồng chí Dũng Chi. Mừng quá, tôi và Dũng Chi thảo luận với nhau về công việc và dừng lại đó để ngủ. Thế là tiểu đoàn đã tập trung được hai đại đội 671 và 673. Đáng nhẽ là đi Mường Nhé ngay nhưng đang chuẩn bị cho đại đội 671 và đại đội 673 đi thì được lệnh của bộ quay lại về Tà Kan gấp vì Mường Nhé đả được giải phóng ngày 09-12-1953.

Ngày 10-12-1953, tiểu đoàn được lệnh quay về Bản Tấu, Nà Nham bám sát địch ở phía đông Điện Biên Phủ...