Giàng Lao Pà – Người Mông Si Ma Cai và khúc tráng ca núi rừng

Giàng Lao Pà sinh ra trong một bản Mông cao giữa vùng núi Si Ma Cai, Lào Cai — nơi núi non hùng vĩ, sương mù giăng lối và cuộc sống người đồng bào không dễ dàng. Từ tuổi thiếu niên, Pà đã chứng kiến đau thương của chiến tranh khi thực dân Pháp tràn vào, quấy phá bản làng, tàn phá nơi người Mông sinh sống.

Thay vì co mình né tránh, ông Pà quyết định đứng lên. Ông xin nhập du kích, mong mang lại bình yên cho bản làng. Với trí thông minh, sự mẫn cảm với đồng bào và lòng can đảm, Pà nhanh chóng trở thành Lãnh đội dân quân Sín Hồ Sán – một lực lượng nhỏ nhưng dạn dày chiến đấu.

Năm 1951, khi Pháp huy động tới 300 tên để chiếm Si Ma Cai, Pà chỉ huy 12 dân quân bản phối hợp với bộ đội chủ lực tấn công, đánh lui kẻ thù. Chiến đấu dũng cảm, sử dụng thế mạnh địa hình rừng núi, ông và đồng đội đã giữ được cơ sở cách mạng giữa vùng cao.

Không chỉ đánh thắng, ông còn huy động người Mông khác: từ năm 1949 đến 1959, ông vận động được 606 tên phỉ (các tay súng tự do) ra hàng, trong đó riêng ông thuyết phục 305 tên, thu giữ 220 khẩu súng – những con số khổng lồ trong điều kiện biên giới miền núi cách trở.

Những đóng góp ấy được ghi nhận: ngày 1/1/1967, Pà được Chủ tịch nước phong danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân — và ông là người Lào Cai đầu tiên được phong tặng danh hiệu rất cao quý này.

Tên của Giàng Lao Pà được đặt cho một con phố ở thị trấn Si Ma Cai để tưởng nhớ ông – như một dấu mốc lịch sử, và như một lời nhắc cho thế hệ sau: tinh thần quật khởi, dũng cảm không bao giờ phai mờ.