Giáo sư Đặng Văn Ngữ và dòng penicillin tự chế giữa rừng kháng chiến

Giáo sư Đặng Văn Ngữ và dòng penicillin tự chế giữa rừng kháng chiến

Trong cuộc kháng chiến trường kỳ chống thực dân Pháp, kẻ thù vô hình nhưng đáng sợ không kém gì súng đạn chính là căn bệnh sốt rét ngã nước và tình trạng nhiễm trùng vết thương. Lúc bấy giờ, khi một chiến sĩ bị trúng đạn hay mảnh pháo, nếu vết thương bị nhiễm trùng mà không có thuốc kháng sinh điều trị, nguy cơ hoại tử và dẫn đến tử vong là cực kỳ cao. Trong khi đó, nguồn thuốc penicillin ngoại nhập hoàn toàn bị thực dân Pháp bao vây và phong tỏa nghiêm ngặt. Giữa bối cảnh ngặt nghèo ấy, Giáo sư Đặng Văn Ngữ – một nhà ký sinh trùng học xuất sắc vừa từ Nhật Bản từ bỏ mọi điều kiện nghiên cứu tiên tiến để trở về chiến khu Việt Bắc – đã hạ quyết tâm phải thực hiện bằng được một kỳ tích tưởng chừng như không thể: tự nghiên cứu và sản xuất ra thuốc kháng sinh ngay tại núi rừng.

Tại một gian lán tranh thô sơ đóng bên dòng suối lạnh, điều kiện thí nghiệm của ông thiếu thốn đến mức cực đoan. Không có tủ cấy vô trùng, không có nguồn điện ổn định, Giáo sư Đặng Văn Ngữ đã tận dụng những vật dụng thô sơ nhất: vỏ chai thủy tinh cũ làm bình nuôi cấy, ống tre làm hệ thống dẫn, và những chiếc nồi đồng luộc bánh chưng để làm nồi hấp tiệt trùng. Sau hàng trăm đêm thức trắng bên ánh đèn dầu leo lét, đối mặt với biết bao lần thất bại do môi trường nhiễm khuẩn, ông đã lai tạo và nuôi cấy thành công chủng nấm sản xuất ra nước lọc penicillin (kháng sinh dã chiến). Thứ nước kháng sinh đặc biệt này khi đưa ra mặt trận đã phát huy tác dụng thần kỳ: dùng để rửa sạch vết thương, khống chế vi khuẩn gây mủ và chống nhiễm trùng cực kỳ hiệu quả. Phát minh vĩ đại này đã cứu sống hàng vạn thương bệnh binh ngay tại các bệnh xá hỏa tuyến mà không cần phụ thuộc vào nguồn thuốc nhập lậu, biến y tế Việt Nam thành một mặt trận tự lực tự cường đầy tự hào.