Giáo sư Trần Đại Nghĩa - Người trí thức yêu nước và những vũ khí "Made in Việt Nam"

Từ kỹ sư tài năng tại Pháp đến chiến khu Việt Bắc

Trần Đại Nghĩa tên thật là Phạm Quang Lễ, sinh ra tại Vĩnh Long. Ông là một học sinh xuất sắc, nhận học bổng sang Pháp du học và tốt nghiệp hàng loạt bằng đại học uy tín về kỹ thuật, hàng không tại Paris. Ông từng làm kỹ sư trưởng cho các tập đoàn chế tạo máy bay nổi tiếng của Pháp và Đức.

Năm 1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh sang Pháp dự Hội nghị Fontainebleau. Cảm phục trước tấm lòng yêu nước của Bác Hồ, Phạm Quang Lễ đã từ bỏ mức lương khủng hàng trăm cây vàng mỗi tháng để trở về Việt Nam tham gia kháng chiến.

Bác Hồ đã đặt tên mới cho ông là Trần Đại Nghĩa với mong muốn ông đem tài năng cống hiến cho "Đại nghĩa" của dân tộc.

Sáng chế vũ khí thần kỳ giữa rừng sâu

Được giao nhiệm vụ làm Cục trưởng Cục Quân giới, Giáo sư Trần Đại Nghĩa cùng các đồng sự phải đối mặt với bài toán cực kỳ hóc húa: Làm sao chế tạo được vũ khí hạng nặng để diệt xe tăng, đồn bốt Pháp trong điều kiện thiếu thốn máy móc và nguyên vật liệu.

Bằng tài năng thiên tài và sự kiên trì thử nghiệm, ông đã nghiên cứu và chế tạo thành công Súng Bazooka vào đầu năm 1947. Ngay trong trận chốt giữ Chùa Trầm (Hà Đông), súng Bazooka Việt Nam đã bắn cháy xe tăng Pháp, làm sững sờ các tướng lĩnh đối phương.

Tiếp đó, ông tiếp tục nghiên cứu chế tạo thành công Súng không giật SKZ – loại vũ khí có sức tàn phá cực lớn đối với các đồn bốt bê tông kiên cố của Pháp, cùng loại bom bay phá hoại giao thông địch.

Nhà khoa học đại trí, đại dũng

Năm 1948, ông Trần Đại Nghĩa được phong hàm Thiếu tướng khi mới 35 tuổi, trở thành một trong những vị tướng đầu tiên của Quân đội Nhân dân Việt Nam.

Cuộc đời Giáo sư Trần Đại Nghĩa là tấm gương sáng ngời về tinh thần yêu nước của trí thức Việt Nam: Dùng tri thức, tài năng phục vụ nhân dân, đóng góp to lớn vào sự nghiệp giải phóng dân tộc.